I OSK 36/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz, Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.), Izabella Kulig – Maciszewska, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Joanny K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 500/04 w sprawie ze skargi Joanny K. na decyzję Ministra Kultury z dnia 14 stycznia 2004 r. (...) w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Kultury na rzecz Joanny K. kwotę 340 zł /słownie: trzysta czterdzieści/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 września 2004 r., II SA/Wa 500/04 oddalił skargę Joanny K. na decyzję Ministra Kultury z dnia 14 stycznia 2004 r. (...) utrzymującą w mocy decyzję Ministra Kultury z dnia 15 września 2003 r. (...) odmawiającą nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Minister Kultury decyzją z dnia 15 września 2003 r. (...) odmówił Joannie K. nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. Uzasadnił to tym, iż komisja kwalifikacyjna powołana jego decyzją z dnia 16 lipca 2003 r., po dokonaniu analizy złożonej dokumentacji, stwierdziła, że wnioskodawczyni nie spełnia wymagań do uzyskania uprawnień nauczyciela dyplomowanego. Dotyczy to zwłaszcza wymagań dotyczących opracowania i wdrożenia programów na rzecz doskonalenia pracy własnej oraz podwyższenia jakości pracy szkoły, a także umiejętności dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z innymi pracownikami szkoły. Komisja podkreśliła także niewystarczające spełnienie przez wnioskodawczynię wymagań określonych w par. 5 ust. 2 punkty 3 a, b, c w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. - w sprawie uzyskania stopnia awansu zawodowego przez nauczyciela /Dz.U. nr 70 poz. 825/. Komisja kwalifikacyjna, po dokonaniu analizy dokumentacji dostarczonej przez Joannę K., przyznała jej łącznie 29 punktów na 50 możliwych. Jest to wynik niepozwalający na nadanie stopnia nauczyciela dyplomowanego zgodnie z postanowieniami powołanego wyżej rozporządzenia MEN w sprawie uzyskania stopnia awansu zawodowego przez nauczyciela. W odwołaniu od tej decyzji Joanna K. domagała się ponownego rozpoznania jej wniosku w sprawie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, a w uzasadnieniu podniosła, że komisja kwalifikacyjna błędnie ustaliła, że nie spełnia ona wymagań uzasadniających przyznanie stopnia nauczyciela dyplomowanego. Minister Kultury ponownie rozpatrując wniosek Joanny K., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa, postanowił utrzymać w mocy swoją poprzednią decyzję, a w uzasadnieniu podał, że nie stwierdził uchybień formalno-prawnych w postępowaniu komisji kwalifikacyjnej. Zarzuty podnoszone w odwołaniu, odnoszą się wyłącznie do merytorycznej oceny dokumentacji wnioskodawczyni, dokonanej przez członków komisji kwalifikacyjnej, a w związku z tym nie podlegają rozpatrzeniu w trybie odwoławczym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji Ministra Kultury podnosząc w uzasadnieniu skargi, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem jej wniosku w sprawie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. W odpowiedzi na skargę Ministerstwo Kultury - Departament Szkolnictwa Artystycznego wniosło o jej oddalenie i o utrzymanie w mocy decyzji Ministra Kultury z dnia 14 stycznia 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 15 września 2003 r. w sprawie odmowy nadania Joannie K. stopnia nauczyciela dyplomowanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując skargę Joanny K. zgodnie z treścią art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną odmowy nadania Joannie K. stopnia nauczyciela dyplomowanego stanowił przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela /t.j. Dz.U. 2003 nr 118 poz. 1112 ze zm./. Treść tego przepisu określa przesłanki, które muszą być spełnione, aby organ mógł nadać nauczycielowi stopień nauczyciela dyplomowanego, m.in. - uzyskanie przez nauczyciela akceptacji komisji kwalifikacyjnej. W niniejszej sprawie Minister Kultury wyjaśnił w uzasadnieniu swoich decyzji, że ta przesłanka nie została spełniona, bowiem komisja kwalifikacyjna po przeprowadzeniu głosowania przez każdego z jej członków /w skali punktowej od 0 do 10 dla każdego członka komisji/ stwierdziła, że Joanna K., nie spełnia wymagań uzasadniających przyznanie jej awansu zawodowego nauczyciela, na stopień nauczyciela dyplomowanego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Joanna K. reprezentowana przez radcę prawnego Roberta W. Skarżąca zaskarżyła wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania polegające na zaniechaniu przedstawienia i wyjaśnienia zarzutów dotyczących postępowania Komisji Kwalifikacyjnej i wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę nie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, stwierdzając jedynie, że skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem jej wniosku. Natomiast w skardze z dnia 2 stycznia 2004 r. skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Kultury zawarte zostały zarzuty dotyczące postępowania Komisji Kwalifikacyjnej opisanego w protokole, które zdaniem skarżącej zawiera uchybienia, szczegółowo opisane w skardze. Powyższa skarga została złożona na skutek pisma Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej z dnia 27 listopada 2004 r., stwierdzającego brak podstaw do ponownego rozpatrzenia sprawy jak też przesłania sprostowanej decyzji Ministra Kultury z dnia 15 września 2003 r., zawierającej te same elementy za wyjątkiem liczby punktów możliwych do uzyskania w wyniku postępowania kwalifikacyjnego. Jednocześnie została zwrócona dokumentacja dołączona do wniosku o wszczęcie postępowania kwalifikacyjnego, co dla skarżącej było przesłanką pozwalającą stwierdzić, że jej sprawa została ostatecznie zakończona. Jednakże aby nie narazić się na brak wyczerpania toku instancyjnego od "sprostowanej" w sposób powyżej opisany decyzji, skarżąca w dniu 15 grudnia 2004 r. skierowała wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu 14 stycznia 2004 r. Minister Kultury wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia 15 września 2003 r., której uzasadnienie w ocenie skarżącej nie spełnia wymogów z art. 107 Kpa. Zdaniem skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym orzeczeniu nie odniósł się zarówno do wadliwości postępowania jak też rozpoznając skargę z dnia 27 stycznia 2004 r. w której zostały podtrzymane wszystkie zarzuty sformułowane w skardze z dnia 2 stycznia 2004 r. /II SA SO/Wa 39/04/ wskazał jedynie na brak spełnienia przesłanki wynikającej z art. 9 ust. 1 Karty Nauczyciela, która musi być spełniona aby organ mógł nadać nauczycielowi stopień nauczyciela dyplomowanego, m.in. uzyskanie przez nauczyciela akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Uznając wyjaśnienia Ministra Kultury w uzasadnieniu jego decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przesłanka powyższa nie została spełniona, bowiem komisja w głosowaniu przez każdego z członków w skali punktowej od 0 do 10, odmówiła akceptacji. Ponadto, w ocenie skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny winien dokonać oceny podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących działania komisji kwalifikacyjnej, również w zakresie sposobu dokonania jej oceny przez komisję kwalifikacyjną. Podnieść należy, iż żaden z organów rozpatrujących niniejszą sprawę nie dokonał analizy zarzutów skarżącej w których wskazuje na dowolną i tendencyjną ocenę komisji kwalifikacyjnej, co prowadzi do sytuacji w której komisja kwalifikacyjna w sposób nie podlegający żadnej kontroli przesądziła o wyniku sprawy. Minister Kultury nie ustosunkował się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna oparta jest na zarzucie wskazanym w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ tj. na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wskazuje przy tym, że naruszeniu uległa norma zawarta w art. 141 par. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ sąd orzekający w sprawie nie odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutów skargi dotyczących postępowania przed Komisją Kwalifikacyjną. Odnosi się to zwłaszcza do zarzutu, iż w obrocie prawnym występują dwie decyzje dotyczące Joanny K. opatrzone tą samą datą, zawierające jednak odmienne treści w uzasadnieniu decyzji. Zarzut ten uznać należy za zasadny, bowiem sąd w uzasadnieniu swojego orzeczenia w ogóle nie odniósł się do okoliczności podniesionych w skardze, a przede wszystkim nie wyjaśnił, czy decyzja wydana w I instancji nie jest dotknięta wadą nieważności wskazaną w art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa., podczas kiedy kwestię tę powinien zbadać z urzędu. W sprawie niniejszej w dniu 15.09.2003 r. została przez Ministra Kultury wydana decyzja opatrzona numerem (...) odmawiająca nadania skarżącej stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że przyznane Joannie K. w postępowaniu przed Komisją Kwalifikacyjną 29 punktów nie stanowi 2/3 możliwych do uzyskania 40 punktów, co jest wymagane do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego. We wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy Joanna K., zasadnie w tej sytuacji podniosła, iż z rachunku matematycznego wynika, że liczba punktów 29 przekracza wymagane 2/3 z 40 punktów, wobec czego decyzja odmowna jest bezzasadna. W odpowiedzi doręczono skarżącej pismo z dnia 27.11.2003 r. podpisane przez Dyrektora Centrum Edukacji oraz kolejny egzemplarz decyzji odmawiającej nadania stopnia opatrzony tą samą datą i numerem. W piśmie zawarte jest stwierdzenie, że w decyzji o odmowie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego nastąpiła oczywista omyłka i wpisano 40 zamiast 50 punktów, wobec czego Departament Szkolnictwa Artystycznego w oparciu o art. 113 par. 1 Kpa dokonuje jej sprostowania i przekazuje w załączeniu skorygowaną decyzję o odmowie nadania stopnia. Załączona do pisma decyzja wskazuje jako możliwą do uzyskania ilość, nie 40 jak poprzednio, lecz 50 punktów. Przepis art. 113 par. 1 Kpa stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż sprostowania dokonuje ten organ, który wydał prostowaną decyzję działając sam lub przez upoważnione do tego osoby. W aktach sprawy brak jest dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby podpisującej ww. pisma do wydawania w imieniu Ministra Kultury decyzji, bądź ich prostowania. Nadto przepis art. 113 par. 1 Kpa wyraźnie stanowi, że sprostowania decyzji organ może dokonać w formie postanowienia, na które zgodnie z par. 3 art. 113 Kpa przysługuje zażalenie. Nie zostało wyjaśnione w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, czy tryb ten został wyczerpany a doręczona skarżącej wraz z pismem decyzja, doręczona zostałam w prawidłowym brzmieniu po jej sprostowaniu, czy też jest to druga wydana w sprawie decyzja, w dodatku antydatowana, o treści odmiennej niż poprzednia. Sprostowanie tak jak w niniejszej sprawie może dotyczyć kwestii ważnej dla strony postępowania i musi ona mieć możliwość złożenia środka odwoławczego od takiego orzeczenia dla ochrony swoich interesów. Nie do zaakceptowania w państwie prawa jest zatem sytuacja, gdzie organ administracji publicznej "prostuje" decyzje w formie pisma skierowanego do strony, co nie podlegałoby żadnej kontroli. Działanie takie podważa zasadę zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 Kpa. Wszystkie te okoliczności powinien wyjaśnić sąd I instancji orzekający w sprawie. Uzasadnienie wyroku nie pozwala jednak uznać, że sąd okoliczności te badał, pomimo iż były one podnoszone w toku postępowania. Uniemożliwia to sądowi kasacyjnemu dokonanie prawidłowej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia i czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 141 par. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 203 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.