IV SA/Wr 37/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: Asesor WSA Ewa Kamieniecka - sprawozdawca Asesor WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w wysokości [...] zł I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu. We wniosku z dnia [...]r. M. D. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. o udzielenie pomocy społecznej w formie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, podając że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup żywności. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawca spełnia wymogi określone w ustawie o pomocy społecznej. Wysokość przyznanego świadczenia nie pokrywa w pełni zgłoszonej potrzeby, jednak ograniczone środki finansowe Ośrodka nie pozwalają na udzielenie pomocy w większej wysokości. W odwołaniu wnioskodawca wniósł o uchylenie decyzji i wyłączenie od udziału w sprawie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Natomiast przyznana zaskarżoną decyzją pomoc nie spełnia powyższego warunku, tym bardziej, że skarżący nie miał żadnego dochodu. Według wnioskodawcy nie można podzielić argumentów o braku środków finansowych na zasiłki, skoro innym petentom organ pomocy wypłaca co miesiąc zasiłki w wysokości [...] zł. Ponadto z tych samych środków finansowych Gminy opłacani są zarówno pracownicy MOPR w W., jak i petenci korzystający z pomocy społecznej. Wniosek o wyłączenie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od udziału w sprawie wnioskodawca uzasadnił rażącą stronniczością i faworyzowaniem organu pomocy, czego przejawem jest odmowne załatwianie odwołań od decyzji MOPR. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. odmówił wyłączenia członków Kolegium od udziału w rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy z powodu braku przesłanek wyłączenia wymienionych w art. 24 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Strona nie uprawdopodobniła również istnienia okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności pracowników, ponieważ rozpatrywanie przez członków Kolegium wcześniejszych odwołań niezgodnie z oczekiwaniem strony nie świadczy o braku bezstronności w rozpatrywaniu sprawy. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu wskazano, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie określają wysokości zasiłków celowych i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości. Wyznacznikami przy ustalaniu wysokości zasiłku jest z jednej strony sytuacja materialna rodziny i cel przyznania zasiłku, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Fundusz pomocy społecznej jest ograniczony i konieczne jest oszczędne gospodarowanie nim, by zapewnić udzielenie pomocy wszystkim, którzy w myśl ustawy mają do niej prawo. Ograniczone środki oraz duża liczba osób ubiegających się o świadczenia uniemożliwia udzielenie pomocy w wyższej kwocie. Fakt ten potwierdziła przedstawiona przez organ I instancji analiza posiadanych środków Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. i rozdziału tych środków. W skardze na decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o stwierdzenie jej niezgodności z prawem, zarzucając rażące naruszenie prawa – art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 26 § 2 k.p.a. Wniosek o wyłączenie wszystkich członków organu odwoławczego rozpatrzony został negatywnie przez Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które po rozpatrzeniu odwołania wydało zaskarżoną decyzję, tym samym naruszając przepisy o właściwości rzeczowej, co stanowi rażące naruszenie prawa. Zgodnie bowiem z art. 26 § 2 k.p.a. wniosek o wyłączenie organu załatwia organ wyższego stopnia nad organem załatwiającym sprawę, zatem zaskarżona decyzja ostateczna dotknięta jest wadą nieważności. Skarżący złożył również wniosek o wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów o odwołanie Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z powodu powtarzającego się naruszania prawa podczas wykonywania obowiązków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazano, że nie wchodzi w grę kwestia wyłączenia organu, wskutek braku wymaganego quorum do podjęcia uchwały przez Kolegium, skoro nie nastąpiło wyłączenie członków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie powyższe uchybienia wystąpiły, w związku z czym skarga zasługuje na uwzględnienie. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wniósł o wyłączenie od udziału w sprawie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., zarzucając im rażącą stronniczość przy rozpatrywaniu jego odwołań. W skardze skarżący zaznaczył, że wnioskował o wyłączenie wszystkich członków Kolegium. Tryb wyłączenia członków organu kolegialnego został uregulowany w art. 27 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ). Członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 K.p.a. W niniejszej sprawie nie stwierdzono wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie. Natomiast o wyłączeniu członka organu kolegialnego w przypadkach określonych w art. 24 § 3, a więc w przypadku wątpliwości co do bezstronności członka organu, postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu. Z brzmienia przepisu art. 27 § 1 K.p.a. nie wynika wprost, w jakiej sytuacji właściwy do orzekania o wyłączeniu członka organu kolegialnego z powodu zarzutu braku bezstronności stanie się organ wyższego stopnia, to jednak z dalszych uregulowań wynika, że chodzi tu o przypadki wyłączenia całego składu organu kolegialnego ( B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7. wydanie ). Jeżeli wskutek wyłączenia członków organu kolegialnego organ ten stał się niezdolny do podjęcia uchwały z braku wymaganego quorum, stosuje się odpowiednio przepisy art. 26 § 2, tj. sprawę załatwia organ wyższego stopnia lub organ ten albo Prezes Rady Ministrów wyznacza organ właściwy do załatwienia sprawy. Jeżeli samorządowe kolegium odwoławcze wskutek wyłączenia jego członków nie może załatwić sprawy, minister właściwy do spraw administracji publicznej wyznacza do załatwienia sprawy inne samorządowe kolegium odwoławcze. W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpił z żądaniem wyłączenia "wszystkich członków" Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm. ) w skład kolegium wchodzą: prezes, wiceprezes oraz pozostali członkowie. Jednakże należy zauważyć, że można kwestionować bezstronność wskazanego członka organu, a nie organu. W niniejszej sprawie organ odwoławczy zobowiązany był przede wszystkim wyjaśnić, czy wniosek skarżącego o wyłączenie dotyczył również Prezesa Kolegium. Jeżeli wniosek skarżącego o wyłączenie z powodu braku bezstronności dotyczył także Prezesa Kolegium, to Prezes Kolegium nie mógł rozpatrywać tego wniosku, oceniając zasadność zarzutu stronniczości dotyczącego swojej osoby. Taka czynność Prezesa Kolegium nie spełniała bowiem wymagania odnośnie zachowania obiektywizmu działania. Ze względu na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z wnioskiem o wyłączenie członków Kolegium od udziału w sprawie, organ II instancji naruszył art. 7 i 77 K.p.a. W ocenie Sądu w celu rozpatrzenia wniosku skarżącego, po wyjaśnieniu wskazanej kwestii, należy odpowiednio zastosować uregulowania wynikające z art. 27 § K.p.a. Ponadto należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest organem powołanym do występowania do Prezesa Rady Ministrów z wnioskami o odwołanie osób wskazywanych przez skarżących. W tych okolicznościach Sąd uchylił decyzję organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O możliwości wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy z uwagi na przyznanie skarżącemu świadczenia.