I FSK 1144/05

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-10-17

Skład orzekający: Małgorzata Niezgódka-Medek, Krzysztof Stanik, Ryszard Pęk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobowiązany do zbadania zgodności z Konstytucją RP przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących terminu wznowienia postępowania podatkowego, mimo braku takiego zarzutu w skardze kasacyjnej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był uprawniony do samodzielnego badania zgodności przepisów Ordynacji podatkowej z Konstytucją RP, ani do odmowy ich zastosowania. Sąd podkreślił, że taka kompetencja przysługuje wyłącznie Trybunałowi Konstytucyjnemu, a sądy administracyjne są związane mocą obowiązującą ustawy, dopóki nie zostanie ona obalona wyrokiem Trybunału. NSA zaznaczył również, że skarga kasacyjna jest związana jej granicami, co uniemożliwia sądowi badanie innych wad niż te wskazane przez skarżącego.
Stan faktyczny
Spółka cywilna "F." wniosła o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją z 2001 r. w sprawie VAT, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił wznowienia, uznając wniosek za złożony po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając, że przepis art. 24 ustawy nowelizującej Ordynację podatkową nie miał zastosowania, a termin miesięczny na złożenie wniosku o wznowienie postępowania został przekroczony. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów proceduralnych i konstytucyjnych poprzez zaniechanie zbadania zgodności przepisów z Konstytucją.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Stanik Sędzia NSA Ryszard Pęk (spr.) Protokolant Karol Olton po rozpoznaniu w dniu 17 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "F." spółka cywilna - Paweł M. i Czesław M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1627/05 w sprawie ze skargi "F." spółka cywilna - Paweł M. i Czesław M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 kwietnia 2005 r., (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie o podatek od towarów i usług oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "F." Spółka Cywilna - Paweł M. i Czesław M. /zwanej dalej: skarżącą spółką/ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 kwietnia 2005 r. (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Paweł M. i Czesław M., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "F." spółka cywilna w P., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 czerwca 2004 r. /SK 22/03/, zwrócili się w dniu 20 sierpnia 2004 r. o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją Izby Skarbowej z 20 sierpnia 2001 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Skarbowej w W., decyzją z dnia 15 września 2004 r. (...), odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśnił, że wznowienie postępowania z tytułu okoliczności wymienionych przez skarżącą spółkę podlegało ograniczeniom czasowym, stosownie do art. 241 par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zaznaczył, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r. został opublikowany w Dzienniku Ustaw Nr 152 pod pozycją 1610, w dniu 2 lipca 2004 r., a skarżąca spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania za pośrednictwem poczty w dniu 20 sierpnia 2004 r., to - co nie było w sprawie sporne - doszło do uchybienia terminu, o którym mowa w art. 241 par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Rozpoznając odwołanie skarżącej spółki Dyrektor Izby Skarbowej w W. w decyzji z 20 kwietnia 2005 r. (...) utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko, że wznowienie postępowania z tytułu okoliczności wskazanych przez skarżącą spółkę podlegało ograniczeniom czasowym z art. 241 par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a powołany w odwołaniu przepis art. 24 par. 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 169 poz. 1387/, zwanej dalej: ustawą nowelizującą, nie miał zastosowania w sprawie, gdyż dotyczył jedynie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej spółki, wnosząc o uchylenie powyższej decyzji, zarzucił między innymi, że wydano ją z naruszeniem art. 24 ustawy nowelizującej w związku z art. 8 ust. 2 oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację wyrażoną w odwołaniu, że w sprawie należało zastosować normy prawne w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, tj. przed dniem 1 stycznia 2003 r. Podkreślił także, że podstawą wniosku o wznowienie był art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2004 r. /SK 32/01 - OTK-A 2004 nr 4 poz. 35/, przyjął, że pojęcie wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP ma szersze znaczenie niż pojęcie wznowienia w "sensie technicznym", a przewidziane w odpowiednich procedurach obejmuje wszelkie instrumenty proceduralne stojące do dyspozycji stron i sądów, których wykorzystanie umożliwia przywrócenie stanu konstytucyjności orzeczeń. Pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił, że wykładnia dokonana przez organ odwoławczy pomijała fakt, że wynikiem wznowienia postępowania jest uchylenie decyzji ostatecznej, gdyż wniosek o wznowienie postępowania jest w istocie żądaniem zmiany decyzji wymiarowej. Argumentował, że nie uwzględniono tego, że w art. 24 ustawy nowelizującej ustawodawca użył pojęć ogólnych, bez odsyłania do konkretnych przepisów Ordynacji podatkowej, jak uczynił to w art. 16, 17, 18, 19 ustawy nowelizującej. W ocenie pełnomocnika pominięto ponadto, że postępowanie o wznowienie postępowania trwające w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej nadal jest prowadzone według stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją, w odróżnieniu od innych spraw wszczętych a niezakończonych decyzją organu pierwszej instancji. Pełnomocnik skarżącej wskazał ponadto, że wykładnia dokonana przez Dyrektora Izby Skarbowej różnicowała w sposób zasadniczy sytuację stron postępowań podatkowych, którzy otrzymali decyzje ostateczne przed i po 1 stycznia 2003 r., co naruszało zasadę równości wobec prawa, wynikającą z art. 32 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając powyższą skargę, za prawidłowy uznał wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, że przepis art. 24 ustawy nowelizującej nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Podkreślił, że za takim stanowiskiem przemawiała wykładnia językowa powyższego przepisu, która prowadziła do jednoznacznego wniosku, że tylko w sytuacji, gdy strona wystąpiła do organu z żądaniem uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed 1 stycznia 2003 r., czyli przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, bądź też, gdy zostanie wszczęte z urzędu postępowanie w przedmiocie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności wyżej wymienionych decyzji, to wyłącznie do rozpatrzenia tego rodzaju spraw znajdą zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r. Sąd przyjął, że w odniesieniu do decyzji, które stały się ostateczne przed 1 stycznia 2003 r., czyli przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, w stosunku do których zostało wniesione żądanie wznowienia postępowania, tak jak w przedmiotowej sprawie, bądź organ podjął decyzję o wszczęciu postępowania z urzędu, należało stosować /w związku z brakiem w tym zakresie przepisów przejściowych/ unormowania Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym po 31 grudnia 2003 r. Według Sądu przepis art. 24 ustawy nowelizującej dotyczy innych niż wznowienie postępowania trybów nadzwyczajnych, o których mowa w Rozdziale 18 i Rozdziale 19 Działu IV Ordynacji podatkowej. Sąd zwrócił też uwagę na to, że w przedmiotowej kwestii dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych było jednolite i w analogicznych stanach faktycznych wyrażane były tożsame poglądy do wyżej zaprezentowanego /por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 9 sierpnia 2004 r., SA/Rz 1824/03 - nie publ./. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd nawiązał do przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i wyjaśnił, że w przepisie tym wyrażono zasadę, że wznowienie postępowania powinno toczyć się na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przyjął, że w sprawie rozpoznawanej właściwe były przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym po 31 grudnia 2002 r., które do jednego miesiąca od wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ograniczyły termin składania wniosku o wznowienie postępowania w odniesieniu do ostatecznych decyzji, wydanych na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej orzekł Trybunał Konstytucyjny. Skoro - jak zaznaczył Sąd - okolicznością bezsporną w sprawie było przekroczenie przez stronę skarżącą miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 240 par. 1 pkt 8 i art. 241 par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, to pogląd wyrażony w przedstawionym przez stronę skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2001 r., /I SA/Łd 2138/98/, nie miał zastosowania. Wyrok ten dotyczył bowiem sytuacji, w której w przepisach Ordynacji podatkowej nie było odpowiednika art. 145a Kpa. Co do zarzutu strony skarżącej, że wykładnia dokonana przez Dyrektora Izby Skarbowej różnicowała w sposób zasadniczy sytuację stron postępowań podatkowych, którzy otrzymali decyzje ostateczne przed i po 1 stycznia 2003 r., naruszało wynikającą z art. 32 Konstytucji RP zasadę równości wobec prawa, Sąd przyjął, że organy podatkowe dokonały prawidłowej wykładni art. 24 ustawy nowelizującej i wywiązały się z obowiązku wynikającego z zasady praworządności zapisanej w art. 7 Konstytucji RP, a powtórzonej w art. 120 Ordynacji podatkowej. W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej spółki zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W podstawie skargi kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi, że został wydany z naruszeniem art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zwanej dalej p.p.s.a., oraz art. 1 par. 2 i art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił na wstępie przebieg toczącego się postępowania, treść składanych przez niego środków odwoławczych i wydanych w toku postępowania orzeczeń. Zarzucił następnie, że Sąd, stwierdzając brak obowiązku badania przez organy podatkowe zgodności norm ustawowych z Konstytucją, sam nie zbadał zgodności z Konstytucją RP zastosowanych w rozpoznawanej sprawie norm ustawowych. Autor skargi kasacyjnej przytoczył następnie fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2000 r. /V SA 613/00/, w którym przyjęto między innymi, że treść art. 178 ust. 1 Konstytucji RP ani wyłączność orzekania o niekonstytucyjności ustaw in abstracto właściwa Trybunałowi Konstytucyjnemu, nie sprzeciwiają się tezie, że - co do zasady - sądy rozstrzygające konkretny spór korzystają z możliwości bezpośredniego stosowania Konstytucji także wtedy, gdy to bezpośrednie stosowanie przybiera postać odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w sprzeczności z Konstytucją. A także, że kognicja NSA obejmuje w ramach bezpośredniego stosowania Konstytucji /art. 8 ust. 2/ także możliwość niezastosowania in concreto przepisu ustawy i w takim wypadku istnieje powinność zastosowania bezpośredniej normy konstytucyjnej /art. 46/ w razie konfliktu pomiędzy treścią normy konstytucyjnej i ustawowej. Autor skargi kasacyjnej przytoczył także treść art. 1 i art. 4 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i zaznaczył, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP "Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia". Podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobowiązany do zbadania zgodności zastosowanych i obowiązujących norm ustawowych z Konstytucją RP ponieważ w skardze postawiony został zarzut naruszenia norm konstytucyjnych i dla kontroli zgodności z prawem wynikającej z art. 1 par. 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Zarzucił w związku z tym, że sąd, rozpatrując skargę, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., był zobowiązany do rozstrzygnięcia, czy art. 24 ustawy nowelizującej narusza zasady równości określonej w art. 32 par. 1 Konstytucji RP i że dla pełnej i prawidłowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji niezbędne było również zbadanie, czy 30 dniowy termin zawity, określony w art. 241 par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nie narusza art. 8 par. 1 oraz art. 190 par. 4 Konstytucji RP. Autor skargi kasacyjnej argumentował, że wprowadzenie krótkiego, 30 - dniowego terminu do wniesienia przewidzianego w ustawie wniosku o wznowienie postępowania, ogranicza prawo podatnika do przywrócenia zgodności z Konstytucją jego obowiązków publicznoprawnych, co jest sprzeczne z celem art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz podważa zasadę określoną w art. 8 ust. 1 Konstytucji. Podnosił, że krótki termin do wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów opartych na normach prawnych niezgodnych z Konstytucją powoduje, że w obrocie prawnym zostają utrzymane decyzje niezgodne z Konstytucją, ponieważ norma ustawowa ograniczyła w drastyczny sposób możliwości przywrócenia stanu zgodnego z konstytucją. Sytuacja taka jest sprzeczna z zasadami państwa prawa. Termin 30 dniowy do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest przy tym niewspółmiernie krótki do terminów określonych w art. 245 par. 1 pkt 3 lit. "b" Ordynacji podatkowej określającego terminy do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji podatkowych /3 i 5 lat/. W dalszej części wywodów autor skargi kasacyjnej wywodził, że ograniczenie prawa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania poprzez wprowadzenie terminu zawitego dla jednej z przesłanek wznowienia jest naruszeniem art. 32 ust. 1 Konstytucji, gwarantującego równe traktowanie wszystkich. Wskazał także, że 30-dniowy termin zawity do wniesienia wniosku do wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją norm prawnych będących podstawą prawną decyzji podatkowej, która określa jego obowiązki fiskalne, jest naruszeniem art. 64 ust. 2 Konstytucji, gdyż podatnikowi nie zostaną zwrócone pieniądze wpłacone do budżetu w związku z zastosowaniem norm prawnych niezgodnych z Konstytucją co godzi w zasadę ochrony własności. W końcowej części uzasadnienia autor skargi kasacyjnej powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 września 2005 r. /P 18 /04/, który orzekł, że art. 160 par. 5 Kpa w zakresie w jakim przewiduje 30 dniowy termin do wniesienia powództwa do sądu powszechnego w sprawie odszkodowania jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji. W wyroku tym Trybunał wskazał, że drastyczne ograniczanie okresu dochodzenia roszczeń nie znajduje uzasadnienia w konstytucyjnych wartościach i zasadach. Autor skargi kasacyjnej powtórzył wywód, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, z naruszeniem art. 1 par. 2 i art. 4 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 134 par. 1 p.p.s.a. ograniczył kontrolę legalności zaskarżonej decyzji wyłącznie do zbadania zgodności tej decyzji z ustawą i wobec tego zaistniała określona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawa skargi kasacyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny jest związany jej granicami /art. 183 par. 1 p.p.s.a/. Oznacza to związanie zarówno wnioskami i podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na obowiązek ścisłego przestrzegania wynikającej z powołanego wyżej przepisu zasady dyspozycyjności, poza niewystępującym w rozpoznawanej sprawie przypadkiem nieważności postępowania /art. 183 par. 2 p.p.s.a/. nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia lub postępowania przed sądem I instancji i musi ograniczyć się wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych przez wnoszącego skargę kasacyjną. Mając na uwadze przedstawione wyżej wywody na temat istoty skargi kasacyjnej i zakresu rozpoznania sprawy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w pierwszym rzędzie należało zauważyć, że wedle autora skargi kasacyjnej do naruszenia art. 134 par. 1 p.p.s.a. oraz art. 1 par. 2 i art. 4 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, doszło przede wszystkim dlatego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ograniczył kontrolę legalności zaskarżonej decyzji wyłącznie do zbadania zgodności tej decyzji z ustawą i uchylił się od zbadania czy art. 24 par. 1 ustawy nowelizującej nie narusza wynikającej z art. 32 par. 1 Konstytucji zasady równości wobec prawa a także czy 30 dniowy termin zawity z art. 241 par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie narusza art. 8 par. 1, art. 32 par. 1, art. 64 ust. 2 i art. 190 par. 4 Konstytucji. Zarzuty powyższe należy uznać za chybione. Realizację reguły określonej w art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowi na gruncie postępowania podatkowego - będący samodzielną podstawą wznowienia - art. 240 par. 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, wedle którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Wznowienie postępowania z tej przyczyny - jak stanowi art. 241 par. 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej - następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był uprawniony do stwierdzenia, że art. 24 par. 1 ustawy nowelizującej narusza art. 32 par. 1 Konstytucji oraz, że art. 241 par. 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zakresie, w jakim przewiduje miesięczny termin do złożenia żądania wznowienia postępowania, jest niezgodny ze wskazanymi w tejże skardze przepisami konstytucji i do odmowy zastosowania wskazanych wyżej przepisów ustawowych. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela utrwalone już stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, wyrażone najpełniej w wyroku pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r. /P 4/99 - OTK 2001 nr 1 poz. 5 z glosą aprobującą B. Wierzbowskiego - Przegląd Sejmowy 2001 nr 5 str. 103/, że "w żadnym wypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych (...) nie może być zasada bezpośredniego stosowania konstytucji /art. 8 ust. 2 konstytucji/. Bezpośredniość stosowania konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Art. 188 pkt 1 konstytucji zastrzega do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego orzekanie w wymienionych w nim sprawach bez względu na to, czy rozstrzygnięcie ma mieć charakter powszechnie obowiązujący, czy też ma ograniczać się tylko do indywidualnej sprawy. Domniemanie zgodności ustawy z konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca". Dopiero zatem stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją otwiera możliwość niezastosowania przez sąd tego przepisu /por. także wyrok SN z 25 sierpnia 1994 r., I PRN 53/94 - OSNAPU 1994 nr 11 poz. 179, uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 maja 2000 r. OPS 3/00 - ONSA 2000 Nr 4 poz. 136, postanowienie SN z dnia 18 września 2002 r. III CKN 326/01 - Lex nr 56898, wyrok SN z dnia 16 kwietnia 2004 r., I CK 291/03 - OSNC 2005 nr 4 poz. 71/. Z podanych wyżej powodów zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. nie mógł być uznany za zasadny, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był uprawniony do odmowy zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Zauważyć trzeba w tym miejscu, że istotnym elementem przyjętego w polskiej konstytucji modelu kontroli zgodności ustaw z konstytucją, jest uregulowana w art. 193 konstytucji instytucja pytania prawnego. Wedle tego przepisu każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Pozostawiając na uboczu to czy użyte w powołanym wyżej przepisie słowo "może" oznacza tyle co "musi" /szerzej na ten temat: A. Bator, Bezpośrednie stosowanie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - Artykuł recenzyjny - Państwo i Prawo 2006 nr 10 str. 102-103/ zauważyć trzeba, że autor skargi kasacyjnej nie postawił zarzutu naruszenia art. 193 Konstytucji polegającego na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności przepisów art. 24 ustawy nowelizującej oraz art. 241 par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej ze wskazanymi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepisami konstytucji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i wnioskami zawartymi w skardze kasacyjnej uniemożliwia ocenę czy w rozpoznawanej sprawie wymieniony wyżej przepis Konstytucji został naruszony. Jedynie na marginesie zauważyć należało, że zgoła innej niż w rozpoznawanej sprawie kwestii dotyczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 września 2005 r. /P 18 /04 - OTK-A 2005 nr 8 poz. 88/, w którym stwierdzono, że art. 160 par. 5 Kpa w zakresie, w jakim przewiduje trzydziestodniowy termin do wniesienia powództwa do sądu powszechnego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten różnicował w sposób nieuprawniony terminy do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Gdy chodziło o szkodę wywołaną bezprawnym działaniem innego podmiotu, aniżeli organ wydający decyzję, poszkodowany miał co najmniej trzyletni termin dochodzenia odszkodowania przed sądem. Przywoływana natomiast wielokrotnie w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego zasada równości wobec prawa nakazuje identyczne traktowanie wszystkich adresatów norm prawnych znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji prawnie relewantnej. Inaczej rzecz ujmując, z zasady równości wynika nakaz równego, czyli jednakowego, traktowania wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą, relewantną cechą, co oznacza zarówno zakaz dyskryminowania, jak i faworyzowania takich osób. Takie ujęcie zasady równości dopuszcza natomiast odmienne traktowanie osób, które takiej cechy nie posiadają. Ustalenie, czy zasada równości rzeczywiście została w konkretnym przypadku naruszona, wymaga zatem określenia kręgu adresatów, do których odnosi się budząca wątpliwości norma prawna, oraz wskazania tych elementów określających ich sytuację, które są prawnie relewantne /zob. wyrok TK z 14 lipca 2004 r., SK 8/03 - OTK ZU 2004 nr 7/A poz. 65, i powołane tam orzeczenia/. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał na czym polegało naruszenie zasady równości poprzez ustanowienie w art. 241 par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej terminu jednego miesiąca do żądania wznowienia postępowania. Analogiczny termin został przyjęty w art. 241 par. 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, tj. gdy wznowienie postępowania następuje z przyczyny wymienionej w art. 240 par. 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej - jeśli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wówczas wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Porównanie zaś jednomiesięcznego terminu do żądania wznowienia postępowania do terminów, o których mowa w art. 245 par. 1 pkt 3 lit. "b" Ordynacji podatkowej było o tyle chybione, że ten ostatni przepis wprowadził zakaz uchylania decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przedawnienia przewidzianych w art. 68 lub art. 70 Ordynacji podatkowej. Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawierała uzasadnionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Kosztów postępowania kasacyjnego nie zasądzono ponieważ przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia Dyrektor Izby Skarbowej nie zgłosił wniosku o zwrot kosztów /art. 210 par. 1 w związku z art. 193 p.p.s.a/.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło