I SA/Go 323/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant: ref. staż. Monika Mierzyńska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi E.S., M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004r. I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych ( sto złotych) Decyzją z [...] lutego 2004r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy ustalił dla M.M.S. i E.S. podatek od nieruchomości w kwocie 521 zł. Na kwotę tę składał się podatek za: część nieruchomości związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej w wysokości 379,20 zł, budynki mieszkalne lub ich części w wysokości 37,20 zł oraz pozostałe grunty w wysokości 10,20 zł i 8,40 zł jak również za garaże w wysokości 86 zł. W decyzji wskazano, iż jej adresaci władają nieruchomością na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej. Odwołanie od tej decyzji wnieśli E. i M.S. domagając się częściowej zmiany tego orzeczenia poprzez ustalenie jednakowej podstawowej stawki podatku od nieruchomości dla całego zajmowanego przez nich budynku. W uzasadnieniu odwołania wskazano, iż część nieruchomości wykorzystywana na potrzeby działalności gospodarczej nie jest ujęta w ewidencji środków trwałych w związku z tą działalnością. Nadto podniesiono, iż niedopuszczalne jest stosowanie podwyższonej stawki podatku od nieruchomości w sytuacji, gdy nieruchomość stanowiąca majątek wspólny małżonków, jest wykorzystywana do działalności gospodarczej prowadzonej tylko przez jedno z nich. Decyzją z [...] maja 2004r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie to uzasadniono brzmieniem art. 2 ust. 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, wywodząc zeń, iż jednolity obowiązek podatkowy spoczywa na obojgu małżonkach będących współwłaścicielami nieruchomości na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej. Ten sam przepis uzasadniać miał również pogląd o konieczności zastosowania podwyższonej stawki podatkowej w sytuacji, gdy część nieruchomości wykorzystywana jest na potrzeby działalności gospodarczej przez jednego z małżonków. Małżonkowie E. i M.S. złożyli od decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie ich odwołania ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczego do ponownego rozpoznania. Skarżący wnieśli również o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi ponowili całość argumentacji zawartej w odwołaniu od decyzji organu podatkowego I instancji. Samorządowe kolegium odwoławcze w złożonej odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i wobec uznania, iż skarga nie wnosi nowych elementów do sprawy, poprzestało na podtrzymaniu stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na mocy § l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187 póz. 1926), sprawę ze skargi E. i M.S. przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp., który po jej rozpoznaniu zważył co, następuje. Skarga okazała się celowa. Nie wnikając w zasadność zawartych w niej zarzutów, należy wskazać, iż zaskarżona decyzja zapadła z obrazą przepisów regulujących zasady postępowania w sprawach podatkowych. Przepisy te naruszono w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Trzeba przypomnieć, iż zgodnie z art. 122 ustawy - Ordynacja podatkowa, na organach podatkowych ciąży obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia stanu faktycznego. Postępowanie organów podatkowych w niniejszej sprawie nie odpowiadało tym wymogom. Podstawę poczynionych ustaleń stanowiły dwa wykazy nieruchomości podpisane przez M.S.. Pierwszy - datowany na dzień 24 sierpnia 1998r. zawiera informację, iż całość nieruchomości przeznaczona jest na mieszkanie. Drugi z nich (k. 3 akt administracyjnych) nie określa daty jego sporządzenia. Co więcej, zawarte w nim wskazanie powierzchni poszczególnych części nieruchomości, obciążonych różnymi stawkami podatku, jest nieczytelne. Należało więc uznać, iż dokument ten nie zawierał danych wystarczających do określenia podstawy opodatkowania. Organy podatkowe nie podjęły mimo to czynności zmierzających do wyjaśnienia tych kwestii. Dysponowały zatem niepełnym materiałem dowodowym, a więc zaskarżona decyzja była przynajmniej przedwczesna. Nawiasem mówiąc niemożliwe było również dokonanie merytorycznej kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji. Innym zastrzeżeniem, jakie należy sformułować wobec zaskarżonej decyzji, jest fakt niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie bowiem z art. 123 § l ustawy Ordynacja podatkowa, organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Konkretyzację tego ostatniego prawa stanowi art. 200 § l powołanej ustawy, obligujący organ do wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Trzeba przypomnieć, iż zarówno art. 123 § l jak i art. 200 ustawy obowiązują także w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez samorządowe kolegia odwoławcze (uchwała NSA z 25.XI.2003r. FPK 5/03 ONSA z 2004r. z. 2 póz. 46). Celem stosowania obu przepisów w drugiej instancji jest umożliwienie stronie nie tylko zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonych w toku postępowania dowodów, lecz ostatecznego wypowiedzenia się bezpośrednio przed rozstrzygnięciem sprawy. Skarżącym prawa tego nie zapewniono. Zarazem z akt sprawy nie wynika, by zachodziła przesłanka zwolnienia organu podatkowego z obowiązku wyznaczenia wspomnianego terminu określona w art. 165 § 5 w zw. z art. 200 § 2 pkt l ustawy Ordynacja podatkowa, tj. by stan faktyczny na podstawie którego ustalono wysokość (ustalanego corocznie) zobowiązania podatkowego, w stosunku do przyjętego za podstawę orzeczenia za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Powyższe uchybienia w postępowaniu organów podatkowych w sposób oczywisty mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji zaskarżoną decyzję należało uchylić (art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zm.) i stwierdzić, iż nie podlega ona wykonaniu (art. 152 tejże ustawy). Niemożliwe zaś było wydanie orzeczenia zgodnego z pierwotnym wnioskiem skarżących -wydanie wyroku uwzględniającego żądanie ustalenia podatku według niższej stawki, ponieważ sąd administracyjny nie jest uprawniony do wydawania orzeczenia reformatoryjnego (art. 145 § l ustawy). Podstawę zasądzenia zwrotu kosztów postępowania stanowił art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ podatkowy, kierując się wyżej naprowadzonymi wskazaniami, zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu, podejmie czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia końcowego, natomiast w uzasadnieniu decyzji kończącej to postępowanie w sposób szerszy i wnikliwszy, niż miało to miejsce w zaskarżonym akcie, odniesie się do wszystkich zarzutów odwołania.