IV SA/Wa 244/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa (Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) na rzecz adwokata M. W. Kancelaria Adwokacka ul. [...] [...] W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpatrzeniu odwołania T.C. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] umarzającej postępowanie dotyczące ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na działce nr [...] przy ulicy [...] – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art.59 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz.717 z późn.zm.) ustalenie warunków zabudowy w formie decyzji administracyjnej wymagane jest w tych wypadkach, w których teren inwestycji nie jest objęty postanowieniami planu miejscowego. W przeciwnym przypadku, tj. gdy teren jest objęty postanowieniami planu, nie ma potrzeby wydawania wskazanej wyżej decyzji a inwestor może od razu wystąpić do właściwego organu o wydanie pozwolenia na budowę. Teren inwestycji planowanej przez odwołującą się jest objęty uchwałą Rady Miejskiej w R. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R. w południowej części miasta w obrębie ulic: [...], [...], [...] , [...]. W tym stanie rzeczy jej wniosek o ustalenie warunków zabudowy, złożony przed uchwaleniem planu stał się bezprzedmiotowy. Z tej przyczyny SKO podzieliło stanowisko organu I instancji co do zaistnienia podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. W skardze na decyzję SKO T.C. podniosła wadliwość rozstrzygnięcia odwoławczego, podnosząc w szczególności, iż: (-) wniosek o wydanie warunków zabudowy złożony do organu I instancji nie został rozpoznany w miesięcznym terminie wskazanym w k.p.a., (-) postępowanie wszczęte z jej wniosku zostało zawieszone postanowieniem organu I instancji z dnia [...] lipca 2004 r., uchylonym następnie postanowieniem SKO w R. z dnia [...] sierpnia 2004 r., (-) nie została poinformowana o przystąpieniu do tworzenia planu miejscowego, (-) prawo nie działa wstecz, w związku z powyższym niezależnie od późniejszego uchwalenia planu wiążący dla organów winien być stan prawny z dnia wszczęcia postępowania, w którym to dniu plan nie obowiązywał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. jest zgodna z prawem. Z art.59 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz.717 z późn.zm.) wynika, iż takie formy zmiany zagospodarowania terenu jak: 1) budowa obiektu budowlanego, 2) wykonanie innych robót budowlanych a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga ustalenia w drodze decyzji administracyjnej warunków zabudowy. Przepis stanowi jednakże wyraźnie, iż wymóg ten znajduje zastosowanie tylko w przypadku braku planu miejscowego. Ewidentnym jest zatem, iż jeżeli teren inwestycji jest objęty planem miejscowym to zrealizowanie inwestycji wskazanych w art.59 ust.1 ustawy nie wymaga wydawania decyzji ustalającej warunki zabudowy. Nie ulega kwestii, iż w dacie wniesienia wniosku skarżącej o ustalenie warunków zabudowy (21 czerwca 2004 r.) teren planowanej przez nią inwestycji nie był objęty planem, w związku z czym inwestycja ta (budowa budynku mieszkalnego) wymagała ustalenia warunków (złożenie wniosku przez skarżącą było zatem całkowicie uzasadnione). W trakcie postępowania przed organem I instancji weszła jednakże w życie uchwała Rady Miejskiej w R. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R. w południowej części miasta w obrębie ulic: [...], [...], [...], [...] (Dz.Urzęd. Woj. Mazowieckiego Nr 248, poz.6672). Akt ten zaczął obowiązywać z dniem 13 października 2004 r. (§12 uchwały). Z tą datą, jak słusznie uznały organy, wniosek skarżącej stał się bezprzedmiotowy. Art.105§1 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do umorzenia postępowania gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty. Za sytuację tego rodzaju należy m.in. uznać stan, w którym w systemie prawa nie istnieje podstawa prawna, upoważniająca jakikolwiek organ administracji do merytorycznego załatwienia określonego żądania strony w drodze orzeczenia administracyjnego. Stan taki wystąpił w niniejszej sprawie. O ile bowiem co do zasady istnieje podstawa prawna do merytorycznego załatwienia wniosku strony o ustalenie warunków zabudowy w sytuacji gdy teren inwestycji nie jest objętym planem miejscowym (podstawą tą jest cytowany wcześniej art.59§1 ustawy), o tyle nie istnieje podstawa prawna do merytorycznego załatwienia wniosku o ustalenie warunków zabudowy (tj. ustalenia tych warunków albo też odmówienia ich ustalenia) w sytuacji gdy teren ten jest objęty planem (przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym podstawy takiej nie przewidują, przez co należy rozumieć, iż nie dopuszczają możliwości wydawania decyzji w tym zakresie). Można zatem uznać, iż wprawdzie w dniu składania wniosku przez skarżącą istniała podstawa do jego rozpoznania (art.59§1 ustawy), to z dniem 13 października 2004 r. (wejście w życie planu miejscowego) możliwość zastosowania tego przepisu ustała. Z treści cytowanego art.105§1 k.p.a. wynika, iż dla uznania postępowania za bezprzedmiotowe nie ma znaczenia fakt, iż w dacie jego wszczęcia bezprzedmiotowość ta nie występowała. Niezależnie zatem od fazy postępowania, w której pojawi się jego bezprzedmiotowość istnieją przesłanki do jego obligatoryjnego umorzenia z urzędu. Odnośnie zarzutów skarżącej należy stwierdzić, iż: (-) nie usuwa skutków bezprzedmiotowości postępowania ewentualne wykazanie, iż wystąpiła ona w okresie zawinionej zwłoki organu w rozpoznaniu wniosku (wywołanej m.in. przez niezgodne z prawem zawieszenie postępowania), (-) fakt ewentualnych nieprawidłowości w przeprowadzeniu procedury planistycznej odnośnie informowania o jej przebiegu zainteresowanych może być podnoszony przez skarżącą wyłącznie w trybach przewidzianych dla badania legalności aktów prawa miejscowego, (-) przyjęcie, iż organ obowiązany był brać pod uwagę wyłącznie stan z dnia wszczęcia postępowania administracyjnego (tj. nie brać pod uwagę przy merytorycznym rozpatrzeniu sprawy planu uchwalonego po tej dacie) byłoby możliwe tylko w przypadku wyraźnego przewidzenia takiego skutku w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (uregulowania takiego natomiast brak). Z tych przyczyn należało orzec jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.