III SA/Gd 371/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie : sędzia NSA Marek Gorski, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.), Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 14 kwietnia 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856), art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 71, poz. 734) po rozpatrzeniu odwołania Z. S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 1 marca 2004 r. w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w świetle art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %; dla trzech osób powierzchnia normatywna nie może zaś przekraczać 45 m2. Z kolei powierzchnię normatywną powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna, poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Z racji tego, iż strona zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni 60,50 m2 dodatek mieszkaniowy jej nie przysługuje, gdyż powierzchnia normatywna została przekroczona o 15,5 m2. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż z treści przedłożonego przez odwołującego zaświadczenia lekarskiego nie wynika, iż niepełnosprawność K. S. powoduje konieczność zamieszkiwania w odrębnym pokoju. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Z. S. podniósł, iż pracownik Urzędu Miejskiego zakwestionował przedłożone przez skarżącego zaświadczenie lekarskie, by następnie w wydanej decyzji wskazać, iż nie ma w nim mowy o niepełnosprawności. Przedmiotowe zaświadczenie lekarskie nie zostało również uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Stad też winnym całego zamieszania jest organ administracji, który ma obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach prawnych i faktycznych dotyczących ustalenia przysługującego dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz obciążenie skarżącego kosztami postępowania. Podniósł, iż wraz ze skargą skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie, którego treść odbiega od zaświadczenia przedłożonego wcześniej, a które stanowiło podstawę decyzji wydanych w I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § l w/w aktu prawnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dla oceny prawidłowości postępowania organów administracji zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 200l r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 34 ze zm.). W dacie orzekania przez organy administracji przepis art. 5 ust. 1 w/w ustawy stanowił, iż normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać: l) 35 m2 - dla l osoby, 2) 40 m2 - dla 2 osób, 3) 45 m2 - dla 3 osób, 4) 55 m2 - dla 4 osób, 5) 65 m2 - dla 5 osób, 6) 70 m2 - dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię tego lokalu o 5 m2. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 3 w/w ustawy normatywną powierzchnię należało zwiększyć o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkiwała osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, jeżeli niepełnosprawność wymagała zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Wskazać należy, iż ustawa o dodatkach mieszkaniowych posługuje się pojęciem "osoba niepełnosprawna", jednakże bez bliższego określenia, kto jest osobą niepełnosprawną oraz bez odesłania w tym zakresie do przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnoprawnych (Dz. U. z 1997 r., Nr 123, poz. 776 ze zm.). Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie wprowadza własnego pojęcia osoby niepełnosprawnej, tak więc stwierdzić należy, iż osobą niepełnosprawną jest osoba, która w świetle ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnoprawnych uzyskała orzeczenie właściwego organu o zaliczeniu jej do osób niepełnosprawnych. Taka konstatacja nie umożliwia jednak rozstrzygania jedynie w oparciu o orzeczenie zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o tym czy niepełnosprawność określonej osoby wymaga zamieszkania w oddzielnym pokoju. Również z racji tego, iż w ustawie o dodatkach mieszkaniowych nie różnicuje się stopni niepełnosprawności nieuprawnionym jest uzależnianie nabycia uprawnienia do dodatkowej powierzchni od określonego stopnia niepełnosprawności. Oznacza to tym samym, że w przedmiotowej sprawie okoliczność, iż osoba niepełnosprawna wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju winna być przedmiotem dogłębnych ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego przez organ właściwy w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego (por. szerzej uchwała Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 16 września 2002 r., OPK 27/02, publ. ONSA 2003/2/56). Bezsprzecznym jest, iż w toku postępowania przed organem II instancji skarżący przedstawił stosowne zaświadczenie lekarskie z dnia 23 marca 2004 r., z którego wynika obowiązek zapewnienia dodatkowej powierzchni dla osoby całkowicie niezdolnej do ruchu w następstwie przebytej operacji kręgosłupa. Tym samym rozważyć należało czy zasadnym byłoby powiększenie powierzchni normatywnej o 15 m2 i w następstwie poczynienia określonych ustaleń przyznanie dodatku mieszkaniowego o co wnosił skarżący. Organ II instancji dysponując w toku prowadzonego postępowania w/w zaświadczeniem nie poczynił jednak wymaganych ustaleń czy niepełnosprawność żony skarżącego wymaga zamieszkania w oddzielnym pokoju; w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał jedynie, iż "brak jest wykazania, że to niepełnosprawność powoduje konieczność zamieszkiwania w odrębnym pokoju; konieczność przebywania w odrębnym pomieszczeniu wynika zaś z przebytej operacji". Dodać należy, iż organ II instancji dysponując określonym materiałem dowodowym ograniczył się jedynie do analizy treści zaświadczenia przedłożonego przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego. Nie podjął jednak żadnych starań, aby okoliczności podnoszone przez skarżącego zweryfikować za pomocą innych środków dowodowych np. w drodze oględzin lokalu mieszkalnego, w którym przebywa niepełnosprawna żona skarżącego. W ten bowiem sposób można byłoby stwierdzić, czy zasadnym jest w świetle art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zwiększanie normatywnej powierzchni z uwagi na niepełnosprawność jednego z lokatorów. W ocenie Sądu naruszono tym samym postanowienia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., zobowiązujące organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego oraz ustalenia prawdy obiektywnej. Dokładna analiza wymagań związanych z niepełnosprawnością żony skarżącego, patrząc przez pryzmat art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, nie została dokonana, a to w przedmiotowej sprawie stanowiłoby przejaw rzetelnie przeprowadzonego postępowania dowodowego. Sąd orzekający wskazuje bowiem, iż zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, a wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą stanowi przesłankę warunkującą trafne zastosowanie przepisu prawa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 1984 r. (II SA 1205/84, publ. ONSA 1984/2/98) "z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, ze obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne; nie oznacza to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Jednakże na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę". Co ważne, w świetle art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; rozumieć przez to należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu jak również uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla oceny ich mocy oraz wiarygodności. Stąd też uznać należy, iż w sprawie zachodziły przesłanki pozwalające na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżoną decyzję organu II instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien w pełni uwzględnić zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się do prawidłowości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia, iż osoba niepełnosprawna w świetle art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju.