II SA/Ka 2842/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Terenowego Punktu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Rady Miejskiej w K., odmówił przyznania T. G. zasiłku celowego na pokrycie kosztów realizacji recept na leki. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że dochód rodziny wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. Nr 64 z 1998 r., poz. 414 z późn. zm.). Organ orzekający nie dopatrzył się też szczególnie uzasadnionych powodów do przyznania stronie zasiłku zwrotnego (art. 5 wymienionej ustawy), czy zasiłku specjalnego (art. 31a). Wprawdzie wnioskodawczyni jest bowiem [...], jednak analiza budżetu jej rodziny prowadzi do wniosku, że przedmiotowa potrzeba strony może być zaspokojona w ramach tego budżetu. W odwołaniu, odnoszącym się także do decyzji o odmowie przyznania zasiłku stałego wyrównawczego, T. G. wyraziła swoje niezadowolenie z wyniku sprawy, powołując się na swoją trudną sytuację materialną i życiową. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Kolegium ustaliło, że strona nie spełnia wymogów określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do otrzymania bezzwrotnego zasiłku celowego. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód jej rodziny wynosił bowiem [...] zł, a zatem przekraczał ustawowe kryterium dochodowe przewidziane dla takiej rodziny, wynoszące [...] zł. Organ odwoławczy zaakceptował także stanowisko I instancji , że nie wystąpiły przesłanki do udzielenia stronie zasiłku celowego zwrotnego lub zasiłku celowego specjalnego, chociaż [...] upoważnia ją do wystąpienia o taką pomoc. Kolegium zwróciło uwagę na ograniczone środki finansowe będące w gestii organów pomocy społecznej oraz dużą ilość podopiecznych, będących w ciężkiej sytuacji materialnej. Z drugiej strony podniosło, że w omawianym okresie dochód rodziny wnioskodawczyni prawie [...] przekraczał ustawowe kryterium dochodowe, co obiektywnie patrząc nie może prowadzić do zakwalifikowania tej rodziny do rodzin pozostających w prawdziwym niedostatku. Wskazując na treść normatywną art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, organ odwoławczy podzielił stanowisko I instancji o braku podstaw do udzielenia stronie nadzwyczajnej pomocy. Przywołał przy tym ustalenia poczynione w toku wywiadu środowiskowego, według których szczegółowa analiza miesięcznego budżetu domowego rodziny strony wskazuje na występowanie wolnych środków, mogących służyć zaspokojeniu zgłoszonych potrzeb. W końcu Kolegium zauważyło, że decyzja I instancji podjęta została w ramach uznania administracyjnego, a przekroczenia granic tego uznania nie można się dopatrzyć. W skardze obejmującej jednocześnie decyzję w sprawie zasiłku stałego wyrównawczego, T. G., podobnie jak w odwołaniu, nie sformułowała żadnych konkretnych zarzutów. Uznała jednak zaskarżoną decyzję za krzywdzącą. Zwróciła uwagę na wysokie koszty leczenia swoich chorób. Podniosła także kwestię mieszkaniową, a mianowicie, że [...] skutkuje odmową przyznania jej dodatku mieszkaniowego, a to z kolei może prowadzić do powstania zaległości w opłacaniu mieszkania i wyeksmitowania jej z niego. Wskazała nadto na niemożność znalezienia pracy. Przedstawiła również sytuację swojego syna, z którym prowadziła wówczas wspólne gospodarstwo. Syn ten podjął zatrudnienie i uzyskał [...]. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a tylko pod tym względem odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej. Organy obu instancji orzekły w przedmiocie zasiłku celowego. Z treści wniosku wynikało, że może chodzić o zasiłek celowy przeznaczony na pokrycie kosztów leczenia, a więc na cel przewidziany w art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy możliwość udzielenia zasiłku z art. 32 ust. 2 występuje tylko w razie, gdy dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy nie przekracza kryterium dochodowego określonego w tym art. 4 ust. 1. Tymczasem z niezakwestionowanych i mających pełne oparcie w zebranym materiale dowodowym ustaleń organu odwoławczego jednoznacznie wynika, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej, w czasie istotnym dla wyniku omawianej sprawy, znacznie przekraczał owo kryterium dochodowe, co uniemożliwiło przyznanie wskazanego świadczenia. Prawidłowo organy obu instancji rozważyły też sytuację skarżącej pod kątem możliwości przyznania jej świadczeń przewidzianych w art. 5 i 31a cyt. ustawy. Oba te przepisy odwołują się do wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Ocena tej przesłanki należy do organu administracyjnego, który o wskazanych świadczeniach rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola tego uznania ogranicza się do zbadania, czy opiera się ono na racjonalnych, logicznie poprawnych i obiektywnych przesłankach. Z tego punktu widzenia stanowisku organów orzekających w niniejszej sprawie nie można niczego zarzucić. Wysokość dochodu rodziny skarżącej w owym czasie znacznie, bo prawie [...], przekraczała kryterium ustawowe. Już ta okoliczność dawała podstawę do wniosku, że niezbędne potrzeby życiowe skarżąca może zaspokoić z własnych środków, zwłaszcza że skrupulatnie przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdził istnienie takich możliwości. Na rozprawie sądowej skarżąca akcentowała pogorszenie się jej warunków życiowych w związku z wyprowadzeniem się jej syna z dotychczas wspólnie zajmowanego mieszkania. Wyjaśniła jednak, że nastąpiło to dopiero w tym roku. Okoliczność ta nie może mieć zatem żadnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, która bazuje na stanie faktycznym istniejącym w czasie jej wydawania. Ewentualna zmiana sytuacji na niekorzyść skarżącej w okresie późniejszym mogła natomiast stanowić podstawę do wystąpienia przez nią z nowym wnioskiem w zakresie pomocy społecznej. Rozważanie zasadności takich działań wykracza jednak poza ramy niniejszego postępowania, podobnie jak poruszany w skardze problem dodatku mieszkaniowego. W motywach zaskarżonej decyzji trafnie omówiono ponadto ogólne zasady udzielania świadczeń w ramach pomocy społecznej, uwzględniające zarówno własne środki, możliwości i uprawnienia osób starających się o taką pomoc, jak i cele i możliwości pomocy społecznej. Zważywszy na powszechnie znaną dużą ilość osób korzystających z tej pomocy na terenie działania organu I instancji, w tym osób bezrobotnych, nie dysponujących żadnymi źródłami utrzymania, rzeczywiście w sytuacji skarżącej, istniejącej w omawianym czasie nie można się dopatrzyć szczególnych okoliczności uzasadniających udzielenie jej zasiłku specjalnego lub zwrotnego. Tym samym słusznie stwierdził organ odwoławczy, że granice uznania administracyjnego nie zostały naruszone. Dlatego też z mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.), w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających... (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1271 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.