II FSK 239/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Antoni Hanusz (spr.), Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia WSA (del.) Małgorzata Długosz – Szyjko, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Sławomira A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Gl 1018/05 w sprawie ze skargi Sławomira A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 kwietnia 2005 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. II FSK 239/06 Uzasadnienie 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie I SA/Gl 1018/05, odrzucił skargę Sławomira A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 kwietnia 2005 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Sąd w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, iż po otrzymaniu skargi wraz z odpowiedzią na tę skargę i aktami administracyjnymi, wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie wraz z pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało wysłane na adres skarżącego w dniu 1 lipca 2005 roku. Z uwagi na niemożliwość osobistego doręczenia przesyłki skarżącemu, w dniu 4 lipca 2005 roku złożono ją na okres siedmiu dni w placówce pocztowej, zawiadamiając o tym skarżącego. Podatnik jednak w określonym powyżej terminie przesyłki jednak nie odebrał. W tej sytuacji Sąd zastosował art. 220 par. 1 i par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ dalej p.p.s.a., oraz postanowił o odrzuceniu skargi. 2. W skardze kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia Sławomir A. zaskarżył wskazane powyżej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 sierpnia 2005 roku w całości, zarzucając mu błędną wykładnię art. 86 p.p.s.a. oraz art. 139 par. 1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego w związku z art. 65 par. 2 p.p.s.a. Wskazując na te zarzuty autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 kwietnia 2005 roku. W skardze kasacyjnej argumentowano, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi nadane zostało na adres skarżącego w dniu 1 lipca 2005 roku. Natomiast w dniu 4 lipca 2005 roku przesyłkę tę złożono w urzędzie pocztowym na okres siedmiu dni, po upływie których list powrócił do nadawcy jako nieodebrany. W ocenie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie więc przyjął, iż powyższe fakty wskazują na prawidłowe doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Podniesiono także, że skarżący nie otrzymał zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. W skardze kasacyjnej podniesiono także, że Sławomir A. w dniach 4 lipca 2005 roku - 23 lipca 2005 roku przebywał na urlopie poza granicami Polski. Okoliczność tą podniósł we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia skargi skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który nie został rozpoznany, co w ocenie podatnika stanowi naruszenie art. 86 p.p.s.a. 3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę, zważył co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż te, które podnosi jej autor w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach błędnie bowiem przyjął, iż przesyłka z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi została skarżącemu doręczona w sposób prawidłowy. Okoliczności faktyczne nie upoważniały go do tego by uznać, iż wypełniona została dyspozycja normy zawartej w art. 73 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie miał wystarczających powodów aby uznać, że stronie nie doręczono pisma sądowego w sposób przewidziany w art. 65 par. 2 p.p.s.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy przesyłka awizowana była jednorazowo w dniu 4 lipca 2005 roku, o czym świadczy adnotacja zawarta w potwierdzeniu odbioru przesyłki przez listonosza Urzędu Pocztowego C. 21. Tymczasem aby w sposób prawidłowy doręczyć pismo sądowe należało, zgodnie z dyspozycją art. 62 par. 2 p.p.s.a. zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 roku w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym. Odesłanie zawarte w tym artykule jest odesłaniem do przepisów wykonawczych, a zatem do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym /Dz.U. nr 62 poz. 697 ze zm./. Na podstawie tego rozporządzenia poczta zobowiązana jest, w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi osobiście, domownikowi lub administracji domu, pozostawić zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki we właściwej pocztowej placówce odbiorczej w terminie siedmiu kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia u adresata /par. 9 ust. 1 rozporządzenia/. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł tym samym zastosować norm wynikających z art. 139 par. 1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego, których naruszenie przez ten Sąd błędnie wskazał autor skargi kasacyjnej. Jeżeli adresat przesyłki nie zgłosi się w terminie 7 kolejnych dni od końca dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia u adresata, to zgodnie z par. 9 ust. 3 tego rozporządzenia pocztowa placówka oddawcza obowiązana jest powtórnie zawiadomić adresata o możliwości odbioru pisma, w terminie kolejnych 7 dni, licząc od końca dnia następnego po dniu sporządzenia zawiadomienia. Dopiero więc po powtórnym awizowaniu przesyłki pocztowej i bezskutecznym w ten sposób doręczeniu pisma sądowego możliwe było zastosowanie fikcji prawnej doręczenia, którą przewiduje przepis art. 73 p.p.s.a., na który powołuje się Sąd w zaskarżonym postanowieniu. Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy nie jest możliwe doręczenie pisma w sposób właściwy lub zastępczy. Stosowanie art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnione jest bowiem w sytuacji, gdy pełnomocnik strony nie odebrał wezwania sądowego w trybie określonym w par. 9 ust. 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym. Powołany artykuł ustawy stwarza więc fikcję prawną skutecznego doręczenia pisma sądowego po uprzednim "podwójnym awizowaniu" i nieodebraniu przez adresata. W takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem 7 dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia pierwszego pocztowego zawiadomienia u adresata /od dnia zawiadomienia pocztowego wydanego w trybie par. 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia/. Odmienna interpretacja art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadziłaby w konsekwencji do stwierdzenia jego niekonstytucyjności. Zauważyć należy, iż par. 9 ust. 3 powołanego rozporządzenia w brzmieniu sprzed 31 marca 2003 r. w zakresie w jakim ustanawiał tylko siedmiodniowy termin przechowywania w pocztowej placówce oddawczej przesyłek - pism sądowych, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 września 2002 r. /SK 35/01 - OTK-A 2002 nr 5 poz. 60/ za niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego elementy instytucji doręczenia zastępczego, które pozwalają na siedmiodniowe tylko przechowywanie pisma w pocztowej placówce oddawczej, a w następstwie nakładają na urząd pocztowy obowiązek jednokrotnego tylko powiadomienia adresata o przesyłce nie mogą być uznane za uregulowania wystarczające dla realizacji zasady prawa do sądu w aspekcie prawa do uruchomienia procedury przed sądem, zgodnej z wymogami sprawiedliwości. Akta rozpoznawanej sprawy nie zawierają dostatecznych informacji, na podstawie których stwierdzić można było, że dokonano powtórnego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na odwrotnej stronie tego zawiadomienia brak było bowiem adnotacji, iż awizowano ją powtórnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, chcąc zastosować art. 73 p.p.s.a., powinien był zatem wykazać, że adresat nie odebrał przesyłki pomimo dokonania powtórnego zawiadomienia w terminie 7 dni licząc od dnia następnego po dniu sporządzenia ponownego zawiadomienia o możliwości jej odbioru. Skoro nie zbadano, czy pocztowa placówka oddawcza, to jest Urząd Pocztowy C. 21 zastosowała się do dyspozycji par. 9 ust. 3, w sytuacji o której mowa w par. 9 ust. 1 powoływanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, to nie można było zastosować fikcji prawnej doręczenia, o której mowa w art. 73 p.p.s.a. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie miał na tym etapie postępowania, wystarczających podstaw faktycznych by wydać zaskarżone postanowienie odrzucające skargę z uwagi na bezskuteczny upływ terminu do wniesienia opłaty od tego pisma /art. 220 par. 1 p.p.s.a./. Nie można było zatem zastosować przez ten Sąd art. 220 par. 3 p.p.s.a., na podstawie którego odrzucono skargę. Odnosząc się natomiast do podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd art. 86 p.p.s.a., z uwagi na nierozpoznanie przez Sąd wniosku o przywrócenie termin do uzupełnienia braków skargi, należy podnieść iż jest on bezzasadny. Wobec nieskutecznego, na co wskazano powyżej, a więc nieprawidłowego doręczenia adresatowi przesyłki z wezwaniem do uzupełnienia braków, nie można stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do uchybienia wskazanego w tym wezwaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.