I SA/Wa 653/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Krystyna Kleiber asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. M. od decyzji Burmistrza Dzielnicy - Gminy W. nr [...] z dnia [...] marca 1993 r. nr [...] o odmowie przyznania J. M. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...], na podstawie art. 134 kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podało, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stanowiła własność F. i J. M. oraz F. i M. M. Na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), z dniem 21 listopada 1945 r. grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność gminy Miasta W., a później Skarbu Państwa. Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej tej nieruchomości w trybie art. 7 ust. 1 dekretu, F. i J. M. złożyli w dniu [...] czerwca 1948 r., natomiast M. M. i . M. w dniu [...] lipca 1948 r. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] stycznia 1957 r. nr [...] odmówiono M. M. i innym, prawa własności czasowej ww. terenu oraz orzeczono, że wszystkie budynki znajdujące się na nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa. Po rozpatrzeniu odwołania, w dniu [...] października 1999 r. decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło ww. orzeczenie i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, a Prezydentowi Miasta W. doręczono dnia [...] października 1999 r. W dniu [...] listopada 1990 r. J. M. wystąpiła o zwrot przedmiotowej nieruchomości na jej rzecz lub o odszkodowanie. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1993 r., podstawie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, odmówiono J. M. przyznania prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości. Z ustaleń organu wynika, że zgodnie z art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, o czym strona została pouczona. Termin ten upłynął w dniu 6 kwietnia 1993 r. Odwołanie J. M., sporządzone w dniu [...] kwietnia 1993 r. i podpisane przez T. W., wpłynęło do organu pierwszej instancji dnia 31 maja 1994 r., a więc po upływie ponad roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało zatem, że odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...] marca 1993 r. złożone zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co skutkuje pozostawieniem tego odwołania bez rozpoznania, zgodnie z treścią art. 134 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że skoro w pierwszej kolejności zobowiązane jest do zbadania, czy odwołanie złożono w terminie, nie jest zobowiązane do zbadania, czy pochodzi ono od strony postępowania. Z ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wynika, że w górnym rogu odwołania napisano "J. M.", lecz charakter pisma osoby odwołującej się, jak i podpis pochodzi od T. W. - podpis J. M. był zupełnie inny. Jednakże, wobec uchybienia terminu do wniesienia odwołania, ustalenie, czy odwołanie pochodzi od strony, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie jest potrzebne. Kolegium podkreśliło, że niniejszym postanowieniem orzekło jedynie w zakresie wniosku z dnia [...] listopada 1990 r. i decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w trybie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Poza zakresem niniejszego rozstrzygnięcia pozostają wnioski F. i J. M. oraz M. M. i J. M. złożone w 1948 r. w trybie dekretu; orzeczenie wydane na podstawie dekretu zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu [...] października 1999 r., a zatem wniosek złożony w trybie dekretu winien zostać rozpoznany w na zasadach określonych w tym dekrecie, z udziałem wszystkich następców prawnych byłych właścicieli. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. B., twierdząc, że w imieniu swojego rodzeństwa występuje o odszkodowanie za działkę oraz rozebrany dom. Matka skarżącej, J. M. zmarła dnia [...] kwietnia 1993 r. i być może dlatego przeoczono napisanie odwołania, którego termin upływał [...] kwietnia 1993 r. Skarżąca podkreśliła, że postępowanie niniejsze dotyczące nieruchomości przy ul. [...] toczy się od 1990 r., a pomimo tego organ administracji, twierdząc, że nie toczy się postępowanie o odszkodowanie, w 1998 r. wydał decyzje zezwalające na sprzedaż [...] wybudowanych na działce skarżących. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Dzielnicy - Gminy W. nr [...] z dnia [...] marca 1993 r. odmawiającej J. M. przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...]. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku J. M. z dnia [...] listopada 1990 r. o zwrot nieruchomości i odszkodowanie. Burmistrz Dzielnicy - Gminy W. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1993 r., po rozpatrzeniu tego wniosku, w oparciu o art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), odmówił J. M. przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...], twierdząc w uzasadnieniu, że przedmiotowy grunt został zabudowany budynkiem mieszkalnym i [...], a zatem na pozostałym terenie brak jest możliwości wydzielenia działki celem jej zwrotu na rzecz wnioskodawcy. Decyzja powyższa, wraz z pouczeniem, została przesłana tylko i wyłącznie J. M., i doręczona w dniu [...] marca 1993 r. – podpis osoby odbierającej decyzję – nieczytelny. W aktach administracyjnych pod datą [...] maja 1993 r. znajduje się notatka służbowa, z której wynika, że decyzja o odmowie przyznania odszkodowania nie została doręczona adresatowi, ponieważ Urząd Pocztowy zwrócił decyzję z adnotacją, że adresat decyzji – J. M. - nie żyje, natomiast k. [...] tych akt, to postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lipca 1993 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po F. M. i J. M. Również w piśmie Urzędu Miasta W. z dnia [...] marca 2004 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], przy którym przekazano do rozpoznania akta nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], wraz z odwołaniem od decyzji Burmistrza Dzielnicy - Gminy W. nr [...] z dnia [...] marca 1993 r., zawarta była informacja o śmierci J. M. Z dokumentów tych wynika, że J. M., będąca jedyną stroną postępowania administracyjnego zmarła dnia [...] kwietnia 1993 r., a zatem przed upływem 14 - dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji, którą otrzymała, a organowi administracji fakt śmierci oraz data śmierci strony były znane. Stosownie do art. 97 § 1 pkt 1 kpa, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe. W razie śmierci strony organ nie może nie zauważyć tego faktu, i nie wezwać spadkobierców do udziału w postępowaniu. Art. 97 § 1 pkt 4 kpa nie ma charakteru uznaniowego, lecz zobowiązuje organ administracji do zawieszenia postępowania, z urzędu, wobec zaistnienia określonych okoliczności. Do tej zasadniczej w sprawie okoliczności – śmierci osoby składającej wniosek o zwrot nieruchomości i odszkodowanie oraz jedynej strony postępowania pierwszoinstancyjnego, będącej, jak wynika z akt administracyjnych – współwłaścicielką nieruchomości - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] marca 2004 r. nie odniosło się. W części wstępnej postanowienia organ drugiej instancji przyjął, że odwołanie pochodzi od J. M., chociaż w uzasadnieniu stwierdził, że odwołanie J. M. zostało podpisane przez T. W., pomimo tego, że podpis jest nieczytelny i nazwiska "W." ani w odwołaniu ani wśród dotychczasowych stron tego postępowania nie ma. Należy tutaj przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2001 r. wydany w sprawie IV S.A. 786/99 (LEX nr 78948), zgodnie z którym "Organ administracji publicznej przed podjęciem postanowienia w trybie art. 134 kpa, mając wątpliwości co do tego, czy odwołanie zostało podpisane przez osoby do tego uprawnione, powinien wezwać stronę do usunięcia braków (art. 64 § 2 kpa) lub wezwać do złożenia wyjaśnienia na piśmie (art. 50 § 1 kpa). Istotą i celem przewodnim postępowania administracyjnego jest zawsze załatwienie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Przy czym załatwienie sprawy należy rozumieć, jako załatwienie sprawy co do jej istoty w całości lub części (art. 104 § 2 kpa). Załatwienie sprawy w znaczeniu procesowym, a niewątpliwie takim jest wydanie postanowienia w trybie art. 134 kpa, jest ostatecznością, kiedy nie ma prawnych możliwości podjęcia rozstrzygnięcia merytorycznego." – który to pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w zupełności. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że postanowienie organu drugiej instancji narusza art. 7, 10, 77 i 107 kpa. Powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.)., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.