III SA/Gl 280/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Wujek Sędziowie : WSA Małgorzata Jużków Asesor WSA Małgorzata Walentek /spr./ Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2005 r. przy udziale - sprawy ze skargi R. Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) nie stwierdził u R. Ś. choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy, wymienionej w poz. 20 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu orzeczenia organ podał, że R. Ś. będąc zatrudniona w Hucie "A" w S. w latach 1968-1984 na stanowiskach gratowacza rur, przecinacza rur, gospodarza obiektów socjalnych, pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej (z wyjątkiem lat 1980-1984). Z uwagi jednak na to, że w orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nie rozpoznano u skarżącej choroby zawodowej, brak było podstaw do jej stwierdzenia. W odwołaniu od tej decyzji R. Ś. podniosła, że pracując od 1968 r. na stanowiskach obcinacza rur stalowych, a w szczególności gratowacza rur wykonywała czynności ręcznie. Podała, że pierwsze objawy choroby rąk wystąpiły u niej od 1973 r., wówczas to leczyła się, była skierowana na rehabilitację zawodową. Wskazała, że od dłuższego czasu pozostaje pod stałą opieką neurologa, zaś obecnie nie może wykonywać wielu czynności rękoma, a stan jej zdrowia stale się pogarsza. Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej R. Ś. oraz zajmowanych przez nią stanowisk. Przyznał, że praca na stanowiskach gratowacza i przecinacza rur była związana "z monotypią ruchową" i istotnym przeciążeniem narządu kończyn górnych, zatem odwołujaca się pracowała w warunkach ryzyka powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego. Wskazał jednak, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz ustalenie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznana chorobą. Lekarze specjaliści kompetentnych placówek diagnostycznych I i II szczebla wykluczyli natomiast u R. Ś. zawodową etiologię rozpoznanego zespołu cieśni nadgarstka. Przeciwko etiologii zawodowej rozpoznanego schorzenia jednoznacznie przemawia jego obustronna lokalizacja. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że brak dokumentacji lekarskiej z okresu zatrudnienia potwierdzającej rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka - nie później niż rok po ustaniu narażenia zawodowego - zgodnie z obowiązującymi lekarskimi kryteriami orzeczniczymi nie pozwala na rozpoznanie choroby zawodowej wymienionej w poz. 20 wykazu chorób zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R. Ś. domagała się uznania choroby zawodowej lub jednorazowego odszkodowania. Wskazała, że organ sanitarny dysponuje dokumentacją lekarską oraz dokumentacją związaną z przebiegiem pracy zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115). Stosownie do § 2 ust 1 powołanego rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oaz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Zatem jednym z warunków do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Jednostkami orzeczniczymi właściwymi do rozpoznania chorób są jednostki wymienione w § 5 ust 2 i 3 powołanego rozporządzenia. Jak wynika z materiału sprawy skarżąca była poddana badaniom w dwóch uprawnionych jednostkach diagnostycznych, tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy w S., które to placówki rozpoznały u niej obustronny zespół cieśni nadgarstka, jednakże wykluczyły związek owego schorzenia z warunkami pracy. Jednostka orzecznicza I stopnia wskazała na zbyt długi okres czasu jaki upłynął od ustania zatrudnienia oraz brak dokumentacji lekarskiej z okresu zatrudnienia potwierdzającej rozpoznanie schorzenia. Natomiast w orzeczeniu Instytutu jako przyczyny wykluczające zawodową etiologię zespołu cieśni nadgarstka wskazano na brak udokumentowania objawów schorzenia w okresie roku od ustania narażenia zawodowego, a ponadto na jego obustronny charakter. Dodatkowo stwierdzono, iż rozpoznane schorzenie w aspekcie przyczynowo-skutkowym należy przypisać między innymi samoistnym zmianom zwyrodnieniowym układu kostno-stawowego kończyn górnych. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Dla schorzenia określonego pod poz. 20.1. wykazu, jako zespół cieśni w obrębie nadgarstka, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia wynosi 1 rok. Powyższe oznacza, że udokumentowane objawy choroby muszą wystąpić w ciągu 1 roku od ustania narażenia. Wskazać przyjdzie, że skarżąca była zatrudniona w Hucie "B" w okresie od 1968 do 1984 r. natomiast pracę związaną z istotnym przeciążeniem narządu kończyn górnych wykonywała do 1980 r. Zatem skoro jednostki diagnostyczne w oparciu o dokumentację lekarską nie potwierdziły wystąpienia u skarżącej udokumentowanych objawów w okresie roku od ustania narażenia to, w świetle przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nie było podstaw do uznania zawodowego charakteru schorzenia. Ponadto lekarze orzecznicy placówki diagnostycznej II stopnia, w oparciu o dodatkowe badania, wskazali również na inną pozazawodową przyczynę zachorowania, a mianowicie na samoistne zmiany zwyrodnieniowe układu kostno-stawowego kończyn górnych. W tej sytuacji nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z poz. 20.1 określonej jako zespół cieśni nadgarstka. Tymczasem organy obu instancji orzekły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z poz. 20, w której wskazano przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy. Pozycja ta obejmuje w pkt. 1 zespół cieśni nadgarstka, zaś w pkt. 2 zespół rowka nerwu łokciowego, natomiast postępowanie dotyczyło zespołu cieśni nadgarstka. Powyższe wynika z karty oceny narażenia zawodowego, ponadto wyłącznie w tym zakresie wypowiadała się jednostka orzecznicza I szczebla. Zatem wydanie orzeczeń stwierdzających brak podstaw do rozpoznania schorzenia z poz. 20 obejmującego również zespół rowka nerwu łokciowego wykroczyło poza zakres przedmiotowy postępowania. Nadto należy dodać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny jest sądem kasacyjnym, zatem nie mógł ani zmienić zaskarżonej decyzji ani orzec o stwierdzeniu choroby zawodowej. Również poza właściwością tegoż Sądu pozostają sprawy związane z roszczeniami odszkodowawczymi z tytułu chorób zawodowych. Sąd ten bowiem jedynie kontroluje działalność organów administracji, w tym wydawanych przez te organy rozstrzygnięć, pod względem zgodności z przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych rozważań.