III SA/Gd 336/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 19 stycznia 2005 r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 87. poz. 960 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z lokalu nr 1 przy ul. [...] w G.. Organ I instancji wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie J. G. wystąpił J. N., podając, że wymieniony w omawianym lokalu nie mieszka od 1983 r. i że obecnie zamieszkuje z rodziną w G. przy ul. [...]. Organ następnie podał, że J. G. odebrał zawiadomienia o prowadzonym postępowaniu jednak nie zgłosił się na wezwania i nie wypowiedział się w tej sprawie. Wymieniony dwukrotnie przesłał zwolnienie lekarskie na usprawiedliwienie swojej nieobecności. Poproszony o wypowiedzenie się w formie pisemnej nie odpowiedział na zawiadomienie. W dalszej kolejności organ I instancji wskazał, że w sprawie niezamieszkiwanie J. G. w miejscu stałego zameldowania od ponad 20 lat potwierdził Komisariat V Policji w G. w piśmie z dnia 13 grudnia 2004 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. G. wskazując, że z uwagi na chorobę nie mógł stawić się na wezwanie organu l instancji. Jednocześnie zakwestionował stanowisko, że nie mieszka pod spornym adresem, załączając na tą okoliczność oświadczenia sąsiadów. Wojewoda [...] decyzją z dnia 16 maja 2005 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania J. G. z pobytu stałego z lokalu nr 1 przy ul. [...] w G.. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanka warunkująca wymeldowanie z pobytu stałego w drodze decyzji administracyjnej sformułowana jest w artykule 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974r. (Dz. U. Nr 32 z 1984r., poz. 174, z późno zm. ). Wskazany artykuł stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Do podjęcia zatem decyzji o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z lokalu Nr 1 przy ul. [...] w G. konieczne było ustalenie, że trwale opuścił omawiany lokal. Organ odwoławczy wystąpił do organu I instancji o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, ponieważ J. G. i J. N. przedstawili listę świadków mogących zaświadczyć o stanie faktycznym. Organ II instancji zapoznał się z zeznaniami świadków, którzy uczestniczyli w rozprawie administracyjnej przeprowadzonej przez organ I instancji. Świadkowie mieszkający w sąsiedztwie miejsca zameldowania J. G. zeznali w większości, że widują wymienionego w okolicy spornego lokalu. Organ odwoławczy uznał, że wyjaśnienia osób mieszkających po sąsiedzku spornego lokalu powinny być uwzględnione, ponieważ sąsiedzi są osobami obcymi dla stron, poza tym na co dzień przebywają w pobliżu spornego lokalu. Świadkowie W. M., H. M., J. L., D. A., P.W. stwierdzili, że często widują skarżącego, niektórzy z nich codziennie. Pan D. C. zeznał, że nie wie, czy wymieniony w spornym lokalu zamieszkuje, gdyż od jesieni zeszłego roku nie widuje go. Świadek J. S. mieszkający w pobliżu spornego lokalu oświadczył, że Pan J. G. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania od 15 lat. Kolejni świadkowie – R. Sz., B. W. i J. Sz. zeznali, że skarżący w spornym lokalu nie mieszka. Jednakże należy zauważyć, że w/wymienieni świadkowie nie mieszkają w najbliższym sąsiedztwie przedmiotowego lokalu. Bardziej więc wiarygodne dla organu odwoławczego są zeznania sąsiadów, osób obcych dla stron i mieszkających w pobliżu spornego lokalu. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca utrzymywał, że J. G. zamieszkuje obecnie w lokalu nr 5 przy ul. [...] w G., organ odwoławczy wystąpił do Komisariatu V Policji o przeprowadzenie kontroli meldunkowej. Przeprowadzona kontrola nie potwierdziła faktu zamieszkiwania tam skarżącego. W związku z powyższym, organ II instancji uznał, że nie została spełniona przesłanka wymeldowania, gdyż brak jest dowodów potwierdzających, że J. G. opuścił sporny lokal. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł J. N.. zarzucając naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. przez brak dogłębnego i wyczerpującego wyjaśnienia" okoliczności towarzyszących zaskarżonej decyzji oraz naruszenie art. 75 §1 i 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzglęqnienie całego materiału dowodowego. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że zeznania świadków, na których oparto zaskarżoną decyzję w żaden sposób nie potwierdziły czy J. G. trwale przebywa pod spornym adresem. Świadkowie ci zeznali jedynie, że widują J. G. w pobliżu spornej posesji, co zdaniem skarżącego nie jest przesłanką potwierdzającą stale zamieszkanie w przedmiotowym lokalu. Skarżący oświadczył, że sąsiedzi mogli widywać J. G. w pobliżu posesji, gdyż mieszka w niej jego syn, który jest również wnukiem skarżącego. Jednocześnie skarżący wskazał, że niniejsi świadkowie nie mieszkają w bezpośrednim sąsiedztwie jego domu. jak twierdzi organ odwoławczy, a kilka domów dalej. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy dowolnie zinterpretował zeznania świadków, nie dając wiary świadkom, którzy mieszkają najbliżej skarżącego. Organ nie dał wiary zeznaniom bezpośrednich sąsiadów skarżącego, którzy zeznali, iż nie wiedzą czy J. G. mieszka w spornym lokalu, a także zeznaniom świadka, który mieszka naprzeciwko spornego lokalu, który oświadczył, że J. G. nie mieszka w tym lokalu od 15 lat. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 6 lipca 2005 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z tym sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Z treści niniejszego przepisu wynika, że organ odwoławczy jest kompetentny wyłącznie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Zatem przeprowadzenie przez ten organ postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części narusza zawartą w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zasada ta oznacza, że każda sprawa musi być rozpoznana i rozstrzygnięta przez dwa organy administracji publicznej różnych instancji. Jednocześnie, jak trafnie stwierdził NSA w wyroku z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992/3-4/95.: "Do uznania. że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone." Zatem, aby zasada dwuinstancyjności została rzeczywiście zrealizowana, każdy z organów, wydających w sprawie decyzje, musi dokonać oceny materiału dowodowego, na podstawie którego ustalany jest stan faktyczny. Stosownie do art. 138 § 2 w związku z art. 136 k.p.a., podjęcie decyzji przez organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania, które wymaga następnie przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, nie może zostać sanowane w postępowaniu odwoławczym. W takim przypadku organ odwoławczy ma tylko kompetencje kasacyjne, gdyż nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub znacznej części, bowiem w myśl art. 136 k.p.a. może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, praktycznie całe postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ odwoławczy. Skutkiem tego zebrany materiał dowodowy stanowił przedmiot oceny tylko jednego organu administracji publicznej. Zatem skoro organ odwoławczy ustalił stan faktyczny w oparciu o materiał dowodowy zebrany w całości w postępowaniu w II instancji, przekroczył kompetencje określone wart. 136 k.p.a. i w konsekwencji dopuścił się naruszenia zasady dwuinstancyjności, wyrażonej w art. 15 k.p.a. Każde naruszenie zasady dwuinstancyjności stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela (por. wyrok NSA z 10.04.1989 r., IISA 1198/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 36). Wobec powyższego skoro organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z tym, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą nieważności brak jest podstaw, aby odnosić się do zarzutów skargi i przeprowadzać ocenę prawidłowości przeprowadzonego przez organ II instancji postępowania dowodowego i dokonanej oceny zebranych w tym postępowaniu dowodów. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę zobowiązany będzie zapewnić poszanowanie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.