I SA/Gl 1500/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Dumana Sędziowie: NSA Eugeniusz Christ NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr) Protokolant: Halina Modliszewska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2005 r. sprawy ze skargi "A" – Spółka z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., określił "A" Spółce z o.o. w W. – wysokość nie przekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności w kwocie [...] zł. Jako podstawę wydania postanowienia wskazano art. 123 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.). W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał przede wszystkim, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. dokonał w dniu [...] 2000 r. zajęcia wierzytelności "B" Spółki z o.o. w B., wynikającej z niezapłaconych kaucji gwarancyjnych na łączną kwotę [...] zł. Następnie wskazano, iż pismem z dnia [...] 2000 r. Spółka z o.o. "A", poinformowała organ egzekucyjny o zawartym z Spółką cywilną "C" porozumieniu, na mocy którego zobowiązania "B" miały być przelane na rzecz Spółki "C". Wobec powyższego, organ egzekucyjny wystąpił w dniu [...] 2001 r. z wnioskiem o przesłanie tej umowy, lecz nie otrzymał odpowiedzi na swoje pismo. W tej sytuacji, jak wyjaśnił dalej organ egzekucyjny pierwszej instancji, w dniu [...] r. pracownicy Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. przeprowadzili kontrolę u dłużnika zajętej wierzytelności – "A" Spółka z o.o. w W.. Po analizie przesłanego materiału dowodowego, organ egzekucyjny stwierdził, że: - pismem z dnia [...] 2000 r. Spółka "C" poinformowała spółkę "A" o zawartej umowie współpracy, mimo to "A" przekazała na rachunek Komornika Sądowego Rewiru [...] w G. w dniu [...] 2000 r. kwotę [...]zł, - wyżej opisanym pismem Spółka "C" poinformowała "A", że "w dniu [...] 2000 r. spółka "B" potwierdziła fakt nie wywiązania się z jej płatności na naszą rzecz w kwocie [...] zł", jednakże organ egzekucyjny nie otrzymał takiego dokumentu (a więc dowodu, który mógłby stanowić podstawę do przesłania środków na rachunek "C", - w dniu [...] 2001 r. Spółka "A" przekazała na rachunek "C" kwotę [...] zł, mimo iż doręczone było już zajęcie organu egzekucyjnego (data doręczenia [...] 2000 r.). W dalszej części uzasadnienia organ egzekucyjny pierwszej instancji odwołał się do treści art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z którego wynika, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. W ocenie organu, Spółka "A" uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności, a powołując się na porozumienie zawarte w dniu [...] 1999 r., nie przedstawiła je organowi. Organ zwrócił uwagę, iż w trakcie kontroli okazano "umowę o współpracy" zawartą w dniu [...] 1999 r. (pomiędzy firmą "C" a "B") oraz powołano się na dokument, w którym Spółka "C" poinformowała "A" o nie wywiązywaniu się "B" ze zobowiązań, przy czym w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego – nie przedłożono takiego dokumentu. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik Spółki powołał się na treść zawartej umowy o współpracę z [...] 1999 r. oraz porozumienie z dnia [...] 1999 r., wskazując, iż w pierwszej kolejności strona musiała przekazać wierzytelność na rzecz firmy "C". Wyjaśnił dalej, iż omawiana wierzytelność przysługująca firmie "B" od Spółki "A" została skutecznie przeniesiona na rzecz "C" w dniu ziszczenia się warunku (a więc najpóźniej w dniu [...] 2000 r.), a zatem przed dniem doręczenia "A" zawiadomienia o zajęciu wierzytelności przez Urząd Skarbowy. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia i zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Organ zażaleniowy podniósł ponownie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy w sprawie wskazuje bezsprzecznie, że dłużnik zajętej wierzytelności (tj. "A" Spółka z o.o.) dysponował wierzytelnością, która stanowiła prawo majątkowe firmy "B" Spółki z o.o. w B.. Świadczą o tym zarówno pisma strony z dnia [...] 2000 r. i [...] 2001 r. oraz oświadczenie zawarte w złożonym przez stronę zażaleniu, iż "w dniu [...] 2001 r. przelała kwotę wierzytelności w wysokości [...] zł na rzecz "C". W tej sytuacji, organ zażaleniowy odwołując się do treści art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podkreślił, iż dłużnik zajętej wierzytelności jest obligatoryjnie zobowiązany do wykonania zajęcia dokonanego przez organ egzekucyjny. Podkreślił nadto, iż należności z tytułu podatku od towarów i usług są należnościami przypadającymi na rzecz Skarbu Państwa i korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed innymi wierzytelnościami, a umowy współpracy (na które powołuje się dłużnik zajętej wierzytelności) mają charakter umów cywilnych, których realizacja nie może nastąpić przed należnościami Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze organ II instancji stwierdził, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności, co w konsekwencji – na podstawie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dawało uprawnienia organowi egzekucyjnemu do wydania postanowienia w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności na kwotę [...]zł. Postanowienie to pełnomocnik Spółki "A" zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia jako naruszającego przepisy art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 80 k.p.a. – poprzez błędne uznanie, że "A" w chwili zajęcia przez organ egzekucyjny była dłużnikiem Spółki "B". W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumenty odwołania i dodała, że z przedstawionych przez nią dokumentów wynika, że Spółka "B" dokonała – zgodnie z art. 509 k.c. przelewu (cesji) wierzytelności (a tym również przyszłych) przysługujących jej od skarżącej na rzecz "C". Kontynuując ten wątek pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, iż przelew ten spełniał wymagania co do formy określone w art. 511 k.c. i został dokonany pod warunkiem zawieszającym, polegającym na niewywiązywaniu się przez "B" z płatności wobec "C". Strona skarżąca zwróciła też uwagę, iż brak jest w polskim porządku prawnym przepisu określającego tego typu regułę o nieskuteczności czy nieważności umów przelewu wierzytelności dokonywanych zgodnie z przepisami prawa cywilnego w przypadku późniejszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec zbywcy wierzytelności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia [...] 2005 r. (nazwanym załącznikiem do protokołu rozprawy) pełnomocnik strony skarżącej wskazał na różnicę pomiędzy umową przelewu wierzytelności a dokonaniem przelewu bankowego, który stanowił jedynie techniczne wykonanie istniejącego zobowiązania na rzecz uprawnionego wierzyciela. W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik organu odwoławczego zwrócił uwagę, iż zgodnie z pismem dłużnika zajętej wierzytelności, rozliczenie wzajemnych zobowiązań miało nastąpić do dnia [...] 2000 r. Zatem, w ocenie organu, na dzień dokonania zajęcia egzekucyjnego było to prawo majątkowe należne na rzecz firmy "B", ponieważ do tego dnia nie nastąpiło rozliczenie wzajemnych zobowiązań, a przekazania środków finansowych dokonano dopiero w dniu [...] 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia zauważyć w pierwszej kolejności należy, iż w dniu [...] 2000 r. Spółka "A" odebrała zawiadomienie o zajęciu wierzytelności Spółki "B" z tytułu zwrotnych kaucji gwarancyjnych za wykonanie robót budowlanych, przy czym nie zajęła jednoznacznego stanowiska w kwestii uznania bądź nie zajętej wierzytelności – stwierdzając jedynie, iż "ma już zobowiązania pieniężne wobec "B" z tytułu kaucji gwarancyjnej wymaganej na dzień [...] 2000 r." i musi w pierwszej kolejności rozliczyć swoje zobowiązania, regulując płatność na rzecz firmy "C". W sytuacji więc braku realizacji zajętej wierzytelności, po przeprowadzeniu postępowania sprawdzającego, zasadnym było określenie wysokości nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej na (bezsporną co do wysokości) kwotę [...] zł. Takie uprawnienie organu egzekucyjnego, co nie jest w niniejszej sprawie kwestionowane, wynikało z treści art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.). Wyjaśnić przy tym należy, iż pozycję prawną dłużnika zajętej wierzytelności określają szczegółowo przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji normujące egzekucję należności pieniężnych, a w szczególności dotyczące stosowania egzekucji z poszczególnych wierzytelności i innych praw majątkowych. Przepisy te przewidują, że w razie zajęcia wierzytelności dłużnikowi nie wolno wypłacać zobowiązanemu zajętej kwoty, lecz jest on zobowiązany do jej przekazania organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Zatem przechodząc do istoty sporu, stwierdzić należy, iż w chwili doręczenia przedmiotowego zajęcia egzekucyjnego (w dniu [...] 2000 r.) Spółka "A" dysponowała wierzytelnością firmy "B", a dopiero po upływie 3 miesięcy ([...] 2001 r.) dokonała przelewu kwoty [...] zł na rzecz firmy "C". Zatem, dłużnik – pomimo otrzymanego zajęcia egzekucyjnego – uregulował spłatę długu cywilno-prawnego na rzecz innego podmiotu gospodarczego. Słusznie wskazuje organ egzekucyjny, iż przedmiotem postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie jest podatek od towarów i usług, który jest należnością przypadającą na rzecz skarbu Państwa i korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed innymi wierzycielami (art. 115 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym). Zatem umowy współpracy, na które powołuje się dłużnik – jako umowy cywilne, nie mogą być realizowane przed należnościami Skarbu Państwa. W konsekwencji, nawet "techniczne" wykonanie przez stronę umowy przelewu wbrew zajęciu dokonanemu przez organ egzekucyjny – narusza zasady prowadzenia egzekucji określone w art. 89 i nast. cyt. ustawy. Podzielić też należy wnioski organów egzekucyjnych w zakresie okoliczności związanych z umownymi zobowiązaniami łączącymi dłużnika z innymi podmiotami gospodarczymi. Trafnie zauważył organ odwoławczy, iż rozliczenie wzajemnych zobowiązań firm miało nastąpić do dnia [...] 2000 r. (zgodnie z pismem skarżącej Spółki z dnia [...] 2000 r.). Istotnym jest, że na dzień zajęcia egzekucyjnego omawiane prawo majątkowe nie zostało rozliczone umownie przez strony, a przekazania środków finansowych dokonano już po zajęciu egzekucyjnym, bo [...] 2001 r. Zatem, na co już wcześniej zwrócono uwagę, prawa osób trzecich związane z zapisem umownym (w umowie o wzajemnej współpracy z dnia [...] 1999 r.) co do okoliczności związanej z nie wywiązywaniem się z płatności wobec dostawcy – przestały podlegać realizacji w dniu otrzymania zajęcia egzekucyjnego (art. 89 § 3 ustawy z dnia 17.06.1966 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji uznał, iż ocena dowodów dokonana przez organy egzekucyjne nie narusza prawa, a argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w odpowiedzi na skargę jak i pismach procesowych organu zażaleniowego (bez potrzeby ich powtarzania) zasługują na aprobatę Sądu. W sumie zatem, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).