II OZ 743/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka - Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2005 r. sygn. akt V SA 3276/03 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia oddalić zażalenie Uzasadnienie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania L. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że dochód miesięczny wnioskodawcy wynosi 1870 zł, a wykazana przez skarżącego sytuacja materialna pozwala mu, w ocenie Sądu, na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W zażaleniu na to postanowienie L.K. wniósł o jego zmianę lub uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, ponieważ zarówno on jak i jego małżonka są osobami starszymi i wymagającymi stałej opieki lekarskiej i znaczną część dochodów muszą przeznaczać na kosztowne leki. Poza tym skarżący podkreślił, że odmowa przyznania mu prawa pomocy zamyka mu prawo do Sądu, ponieważ prawnicy, do których się zwracał odmawiali mu sporządzenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny badając zaskarżone postanowienie uznał, iż zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, jako nie posiadające uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Jak wynika z ustaleń Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie skarżący jak i jego małżonka otrzymują stałe świadczenia emerytalne w łącznej kwocie 1870 zł. Kwota ta przeznaczona jest na utrzymanie trzech osób. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczone w sprawie okoliczności nie wskazują w sposób oczywisty na niemożność poniesienia przez skarżącego częściowych kosztów postępowania. Jeżeli więc Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając sytuację materialną skarżącego odmówił przyznania mu prawa pomocy, to wydanemu postanowieniu nie można postawić zarzutu naruszenia wymienionych w zażaleniu przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stosując bowiem instytucję przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym uczynił to w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Zauważyć należy iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący, jako osoba otrzymująca stały, miesięczny dochód nie może zostać uznany za osobę, wobec której istnieje możliwość zastosowania pełnego zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się do argumentów podanych w zażaleniu wskazać należy, że przewidziane w art. 244 przytoczonej ustawy prawo pomocy, w tym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, który działał będzie z urzędu – nie służy ułatwianiu stronie znalezienia adwokata lub radcy prawnego i przymuszenia go do napisania kasacji, lecz ma na celu umożliwienie dostępu do sądu osobom, które z powodu ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z udzieleniem pełnomocnictwa adwokatowi (radcy prawnemu) "z wyboru". Celem tej instytucji jest więc zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dlatego podnoszona przez żalącego się okoliczność, że pomimo, iż był ze swoją sprawą "u adwokatów i radców prawnych zarówno w Ostrowii Mazowieckiej jak i w Warszawie, prawnicy ci odmawiali sporządzenia pisma podnosząc, że im się to nie opłaca" nie może uzasadniać przyznania przez Sąd prawa pomocy w pełnym zakresie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.