II OSK 22/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-12-12
Skład orzekający: Roman Hauser, Maria Czapska-Górnikiewicz, Leszek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji budowlanej, wydając pozwolenie na wznowienie robót budowlanych w trybie art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego, jest zobowiązany do wykazania, że realizacja tych robót doprowadzi inwestycję do stanu zgodnego z prawem, w tym poprzez analizę zgodności z przepisami dotyczącymi usytuowania budynków i ochrony praw osób trzecich?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pozwolenie na wznowienie robót budowlanych w trybie art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego nie może być wydane w sposób automatyczny. Organ administracji jest zobowiązany do wykazania, że realizacja wskazanych robót doprowadzi inwestycję do stanu zgodnego z prawem, co wymaga analizy zgodności z przepisami prawa materialnego, w tym przepisami rozporządzenia o warunkach technicznych, a także oceny wpływu inwestycji na prawa osób trzecich, zwłaszcza w kontekście naruszenia własności i ograniczenia dostępu do nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie zmienionego sposobu użytkowania budynku inwentarskiego na mieszkalny. Skarżąca O. K. podnosiła zarzuty naruszenia przepisów Prawa budowlanego i rozporządzenia o warunkach technicznych, wskazując na naruszenie jej interesów jako właścicielki nieruchomości sąsiedniej, w tym potencjalne wkroczenie na jej działkę przy budowie ogniomuru i zwężenie drogi dojazdowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo wydał pozwolenie. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na wady uzasadnienia decyzji organów administracyjnych i niewłaściwą wykładnię art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 168/04 w sprawie ze skargi O. K. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.
II OSK 22/06
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dn. 5 sierpnia 2005 r. (sygn. akt II SA/Łd 168/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi O. K. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: ppsa), oddalił skargę.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją Nr [...] z dnia 14 listopada 2003 r. udzielił G. i T. S. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, koniecznych do wykonania w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, samowolnie zrealizowanych robót, w zakresie zmiany sposobu użytkowania budynku inwentarskiego na mieszkalny, zlokalizowanego na terenie - działki nr ewid. 180/2 przy ul. G. w S.
W odwołaniu od powyższej decyzji O. K. podniosła, iż decyzja ta jest niezgodna z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, bowiem narusza jej interesy jako właścicielki nieruchomości sąsiadującej. Powołała się także na § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wskazując na obowiązek zachowania odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami. Podniosła także, iż usytuowanie budynku przy granicy wiąże się z § 270 ust. 2 tego rozporządzenia, który zobowiązuje do wykonania od strony granicy ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Ściana oddzielenia budynku od strony granicy powinna być przy tym usytuowana stycznie, bezpośrednio przy granicy, jeżeli budynek nie zostanie przybudowany do innego budynku.
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. utrzymał w mocy wskazaną na wstępie decyzję organu I instancji. Organ podniósł, iż ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. Nr 106, poz. 1126), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał G. i T. S. przedłożenie dokumentów, niezbędnych do doprowadzenia budynku mieszkalnego, przerobionego z budynku gospodarczego, istniejącego na terenie działki nr ewid. 180/2 przy ul. G. we wsi S., gm. Z., do stanu zgodnego z przepisami. Wobec przedłożenia wymaganych dokumentów, stosownie do treści art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego z 1994 r., właściwy organ, po wykonaniu obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, zobowiązany jest do wydania decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych. Stąd też słusznie organ I instancji, działając zgodnie z dyspozycją w/w przepisu, udzielił inwestorom pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Ponadto odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy stwierdził, iż przedłożony przez inwestorów projekt zmian i przeróbek dotyczących spornego obiektu, wskazuje konieczne do wykonania roboty budowlane, których realizacja doprowadzi ten obiekt do stanu zgodnego z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690; zm.: Dz. U. z 2003 r. Nr 33, poz. 270). Dotyczy to również przepisów mających na celu ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, tym bardziej, że odwołująca się nie wskazuje, jaki przepis warunków technicznych zostanie naruszony poprzez wykonanie zaskarżonej decyzji, a organ odwoławczy nie znajduje przepisu prawa materialnego, z którym pozostawałaby w sprzeczności decyzja organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi O. K., wnosząc o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy organom administracji do ponownego rozpoznania, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 5 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., § 12 ust. 3, § 14, § 233, § 234 i § 272 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niespełnienie wymogów co do uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji i brak ustosunkowania się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdził ponadto, iż nadmurowanie ogniomurem istniejącej w granicy działki ściany budynku w celu spełnienia wymogów przeciwpożarowych nie spowoduje zwiększenia grubości tej ściany i tym samym nie może spowodować zmiany warunków użytkowania istniejącej na sąsiedniej działce dojazdu do budynku skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę powołał się przede wszystkim na art. 51 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 106, poz. 1126), będący podstawą udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz na art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 4 i art. 71 ust. 3 tej ustawy. Sąd wskazał także na wcześniejszą decyzję Nr [...] z dnia 28 sierpnia 2002 r. nakazującą G. i T. S. opracowanie i przedłożenie w terminie do dnia 31 grudnia 2002 r. dokumentów dotyczących budynku mieszkalnego przerobionego z gospodarczego, w tym: inwentaryzacji budowlanej wraz z orzeczeniem technicznym, ze wskazaniem robót koniecznych do wykonania w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót do pełnej zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz obowiązującymi Polskimi Normami, projektu robót docelowych wskazanych w orzeczeniu technicznym, inwentaryzacji geodezyjnej oraz dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W ocenie Sądu wykonanie powyższych obowiązków zobowiązywało organ do wydania decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 1a tej ustawy, właściwy organ, po wykonaniu obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 (tj. wykonaniu określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem), zobowiązany jest do wydania decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych. Czyniąc zadość temu obowiązkowi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją Nr [...] z dnia 14 listopada 2003 r. udzielił G. i T. S. pozwolenia na wznowienie wskazanych w niej robót budowlanych. Sąd wyjaśnił także poprawność zastosowania tego przepisu mimo zmiany, dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), mającą oparcie w przepisie art. 7 ust. 1 wymienionej ustawy zmieniającej, z uwagi na okoliczności faktyczne i prawne tej sprawy.
W ocenie Sądu I instancji uznać należało, iż organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, prawidłowo utrzymał w mocy wyżej powołaną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Za niezasadne uznać należało podniesione w skardze zarzuty, o naruszeniu przez organy administracji przepisów art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r., § 12 ust. 3 § 14, § 233, § 234 i § 272 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Celem nałożenia na inwestorów obowiązku było doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, poprzez wykonanie robót koniecznych, do których należą: zmiana konstrukcji dachu od strony wschodniej, celem likwidacji okapu i właściwego odprowadzania wód opadowych z dachu, zamurowanie pustakami szklanymi istniejącego otworu okiennego we wschodniej ścianie zewnętrznej oraz wykonanie ogniomuru na ścianie zewnętrznej wschodniej. Wykonanie tych czynności ma się odbyć z zachowaniem warunków określonych w decyzji oraz praw osób trzecich. W wypadku podnoszonego przez stronę skarżącą naruszenia prawa własności, skarżącej przysługuje uprawnienie kwestionowania tego naruszenia w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła O. K., reprezentowana przez adwokata J. P. żądając zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji.
Strona skarżąca na podstawie art. 174 ust. 1 ustawy ppsa zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:
- naruszenie art. 107 § 1 i § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy ppsa,
- naruszenie art. 4 i art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 51 ust. 1a ustawy prawo budowlane w związku z art. 140 kodeksu cywilnego w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy ppsa,
- naruszenie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy prawo budowlane w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy ppsa, oraz
- naruszenie § 12 ust. 1. i 3, § 14, § 233, § 234, § 235 i § 272 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w związku z art. § 7 ust 1 ustawy prawo budowlane w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy ppsa.
W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała na naruszenie art. 4 ustawy prawo budowlane w związku z art. 140 kodeksu cywilnego w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z przepisem art. 4 ustawy Prawo budowlane warunkiem koniecznym podjęcia na nieruchomości działań budowlanych jest wykazanie się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Inwestorzy G. i T. S. zgodnie z projektem budowlanym i udzielonym pozwoleniem mając wykonać na ścianie zewnętrznej budynku stojącego w granicy nieruchomości skarżącej i inwestora prace związane z wzniesieniem ogniomuru oraz dociepleniem budynku, takim prawem nie dysponują.
Skarga wskazuje także na charakter i wymogi związane z samym ogniomurem. Zgodnie z § 235 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, opartym na konstrukcji nośnej o klasie odporności ogniowej nie niższej od odporności ogniowej tej ściany. Należy ją ponadto wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku lub na całej wysokości ściany zewnętrznej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E I 60. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego wzniesienie ogniomuru i ocieplenie budynku po zewnętrznej ścianie budynku spowoduje wysunięcie budynku poza granice działki stanowiącej własność inwestora i wkroczenie na działkę sąsiednią stanowiącą własność skarżącej Oznacza to, iż organy nadzoru budowlanego wydały decyzję na wykonanie przez inwestora prac budowlanych na nieruchomości nie stanowiącej własności inwestora lecz skarżącej, która nie udzieliła mu zezwolenia na użytkowanie jej nieruchomości na cele budowlane.
Wymóg posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane istnieje zatem także w sytuacji, gdy organ wydaje orzeczenie w trybie art. 51 ust. 1a ustawy prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania.
Zdaniem strony skarżącej, wbrew twierdzeniom organów budowlanych i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po wykonaniu przez inwestora wcześniejszych orzeczeń nakazujących wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, nie dochodzi w sposób automatyczny do wydania kolejnego orzeczenia tym razem zezwalającego na wznowienie prac budowlanych. Również na tym etapie postępowania może nastąpić odmowa wydania takiego pozwolenia, jeżeli inwestor nie spełnia podstawowych przesłanek, jakim jest prawo do dysponowania nieruchomością.
Strona skarżąca przedstawiła następnie sytuację na terenie nieruchomości, na której ma miejsce realizacja inwestycji oraz na nieruchomości sąsiedniej, wskazując, iż pogrubienie ściany poprzez wysunięcie ogniomuru o 30 cm poza granice działki spowoduje nie tylko wkroczenie na nieruchomość sąsiednią w celu zbudowania ogniomuru, ale na stałe zawęży i tak wąską (3 m. szerokości) drogę dojazdową do posesji skarżącej, co uniemożliwi skarżącej korzystanie z nieruchomości.
Wskazując na naruszenie art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa strona skarżąca podnosi, iż Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uzasadniając decyzję w przedmiocie odwołania O. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi odstąpił zarówno od dokonania ustaleń faktycznych jak też od merytorycznego ustosunkowania się do podniesionych przez skarżącą zarzutów, przedstawiając jedynie własną argumentację i pogląd prawny. Dopiero na etapie odpowiedzi na skargę przedstawił swoje ustalenia faktyczne, błędne przyjmując, iż wykonanie prac budowlanych nie spowoduje wkroczenia na nieruchomość sąsiednią poprzez wzniesienie na niej ściany przeciwpożarowej. Zdaniem skarżącej brak jest możliwości takiego sanowania wadliwości uzasadnienia wydanej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na gruncie przepisu art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: ppsa) skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach polegających na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na gruncie art. 183 § 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany podstawami skargi kasacyjnej, rozpoznaje sprawę w granicach tej skargi, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W skardze kasacyjnej powinny zatem zostać powołane konkretne przepisy prawne, którym, zdaniem skarżącego, uchybił sąd administracyjny, w uzasadnieniu skargi powinny zostać wskazane argumenty przemawiające za takim zarzutem uchybienia, a w przypadku gdy podnoszone jest uchybienie przepisom postępowania, wskazanie, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymogom i tym samym pozbawiona konstytuujących ją podstaw i składników treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
Skarga kasacyjna, wniesiona w niniejszej sprawie, wskazuje na uzasadnione przyczyny prowadzące do uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zarzuty skargi wskazują na naruszenie zarówno przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. W pierwszej kolejności zatem winien zostać rozpatrzony zarzut naruszenia przepisów proceduralnych.
Zasadny jest w szczególności zarzut naruszenia art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 107 § 3 kpa w kontekście treści uzasadnienia decyzji odwoławczej. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł bowiem, iż uzasadnienie organu odwoławczego nie spełnia wymogów wskazanych w powyższym przepisie kpa, co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie właściwej oceny poprawności decyzji administracyjnej z punktu widzenia zarzutów, które zostały podniesione w skardze do tego sądu.
Nie został w szczególności zauważony w toku sądowej kontroli decyzji administracyjnej brak wyczerpującego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji tych składników dokumentacji budowlanej, dostarczonej przez inwestora, które w przypadku jego realizacji doprowadzić miałyby inwestycję, poprzez wznowione roboty budowlane, do stanu zgodnego z prawem.
Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do sposobu uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Na gruncie art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie winno zawierać wskazanie faktów, ktore organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności o mocy dowodowej a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego po pierwsze nie ustosunkowuje się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Po drugie, w sposób błędny wiąże możliwość rozpatrzenia zarzutów, do których się nie odnosi, ze wskazaniem przez stronę odwołującą się konkretnych przepisów prawnych. Po trzecie, nie dokonuje analizy dokumentacji, stanowiącej podstawę pozwolenia na wznowienie robót, pozwalającej na określenie sposobu wykonania zaprojektowanych tam robót. W szczególności nie odnosi się do sposobu realizacji ściany oddzielenia przeciwpożarowego, nie wyjaśniając w ogóle jego umiejscowienia na granicy nieruchomości, mając świadomość, iż ściana, do której ów ogniomur ma być dobudowany, usytuowana jest w granicy działki. W konsekwencji należało uznać, iż uzasadnienie to nie spełnia wymogów wskazanych w kpa dla zawartości uzasadnienia decyzji po stronie ustaleń faktycznych. Wskazuje jedynie, na dwóch wierszach tekstu, będących częścią innego zdania, na projekt zmian i przeróbek, przedłożony przez inwestorów, nie zajmując się w ogóle jego treścią oraz skutkami w zakresie, wskazanego w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, stanu faktycznego na nieruchomości sąsiedniej (wybudowanie ściany na działce sąsiedniej, zwężenie drogi dojazdowej), który powstałby w przypadku realizacji projektu.
Powyższej oceny wadliwości uzasadnienia decyzji odwoławczej nie zmienia fakt, że organ odwoławczy wypowiedział się co do usytuowania ogniomuru w odpowiedzi na skargę. Po pierwsze dlatego, że miarodajną dla uzasadnienia sposobu rozumowania, towarzyszącego podejmowaniu decyzji jest uzasadnienie decyzji, zwłaszcza jeśli idzie o funkcję perswazyjną argumentacji, skierowanej do adresata decyzji. Natomiast po drugie dlatego, że sformułowaniu iż budowa ogniomuru nie spowoduje wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej nie towarzyszyła żadna argumentacja wyjaśniająca w jaki sposób może to być dokonane w sytuacji, gdy ściana zasadnicza (zewnętrzna) usytuowana jest w granicy działki.
Powyższe braki nabierają dodatkowego znaczenia z powodu takich samych wad uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, które wskazuje jedynie na zawartość dokumentacji przedłożonej przez inwestorów oraz brak zastrzeżeń co do stanu technicznego obiektu. Nie można zatem przyjąć, że oszczędność argumentacji organu odwoławczego spowodowana została wyczerpującym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych przez organ pierwszej instancji. Żadne bowiem z uzasadnień nie odniosło się do podstawowego dla właściciela działki sąsiedniej problemu, polegającego na wybudowaniu ogniomuru na tej właśnie działce sąsiedniej oraz zwężeniu i tak wąskiej drogi dojazdowej.
Uzasadnienie organu odwoławczego nie spełnia wymogów prawidłowej zawartości uzasadnienia także po stronie argumentacji prawnej. Przytoczona jest wprawdzie, obok wskazania toku wydawanych wcześniej decyzji, podstawa prawna w postaci art. 51 ust. 1a ustawy Prawo budowlane oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., niemniej to ostatnie nastąpiło w sposób lakoniczny, właściwie jedynie sygnalizacyjny ("realizacja doprowadzi ten obiekt do stanu zgodnego z przepisami rozporządzenia..."), bez powołania odpowiednich przepisów oraz, co najważniejsze, bez odpowiedniej argumentacji co do wskazanej wcześniej zgodności.
Także w przypadku tego aspektu uzasadnienia nie można przyjąć, iż oszczędność w tym zakresie spowodowana była wyczerpującym wyjaśnieniem stanu prawnego w decyzji pierwszoinstancyjnej.
Wady uzasadnienia decyzji są istotnymi wadami postępowania administracyjnego i powinny zostać dostrzeżone przez sąd kontrolujący zgodność decyzji administracyjnej z prawem. Dlatego tez należy uznać powyższy zarzut skargi kasacyjnej za zasadny i w tym zakresie przyczyniający się istotnie do uchylenia zaskarżonego wyroku. Uniemożliwiają one bowiem w istocie sądową kontrolę poprawności decyzji. Brak wyjaśnienia, zwłaszcza okoliczności faktycznych, dotyczących sposobu realizacji ogniomuru, stwarzający wrażenie zamiaru uniknięcia jasnej deklaracji co do sposobu jego wykonania, nie pozwala na jednoznaczne ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych zawartych w skardze. Jest to istotne także wobec faktu, że w samej dokumentacji dostarczonej przez inwestora, takiej jasności wyłożenia sposobu realizacji ogniomuru brak. Nie jest oczywiście zadaniem sądu administracyjnego odczytywanie intencji projektanta, jednakże, jeżeli kontrola sądowa ma spełniać cele, dla jakich została ustanowiona, powinna opierać się na jednoznacznym wyjaśnieniu takiego faktu przez organ administracyjny, oceniający merytorycznie stan faktyczny, który powstanie w wyniku realizacji projektu, będącego częścią wskazanej wyżej dokumentacji.
Sąd pierwszej instancji winien był ów problem zauważyć i wskazać organowi administracyjnemu potrzebę jednoznacznego i klarownego wyjaśnienia sposobu realizacji jedynego spornego elementu realizacji inwestycji, jakim stał się ów ogniomur.
Jest to szczególnie istotne w świetle wskazanych w skardze przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Szczególną rolę odgrywa tu § 235 tego rozporządzenia, z treści którego wynika, że ściana oddzielenia przeciwpożarowego winna być wzniesiona na własnym fundamencie, i że należy ją wysunąć na co najmniej 0,3 m. poza lico ściany zewnętrznej budynku. Wskazywany wyżej fakt usytuowania ściany zewnętrznej budynku, w którym taka ściana ma być dobudowana, w granicy z działką sąsiednią powoduje, że racjonalnym jest przyjęcie, że wybudowanie takiej ściany oznacza stałą ingerencję w tę nieruchomość sąsiednią w postaci "zajęcia" jej części o wielkości "co najmniej 0,3 m". Brak wyjaśnienia odnośnie do sposobu budowy tej ściany w inny sposób czyni naturalnym przekonanie, iż taka trwała ingerencja będzie miała miejsce.
W tym kontekście argumentem wzmacniającym jest to, że taka trwała ingerencja zmniejszy szerokość drogi dojazdowej na nieruchomości sąsiedniej, co uniemożliwi jej właścicielce korzystanie z niej.
Uzasadniony jest zatem także w świetle wskazanych wyżej argumentów zarzut naruszenia własności na gruncie art. 4 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 140 kodeksu cywilnego. W istocie bowiem, w przypadku realizacji ściany oddzielenia przeciwpożarowego w podniesiony wyżej sposób, inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele realizacji tej ściany.
Sąd pierwszej instancji, powołując się na ustalenia prawne z postępowania administracyjnego przyjął, iż w sytuacji, gdy wykonany został, wyznaczony przez wcześniejszą decyzję nakaz przedłożenia określonych dokumentów na gruncie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, na podstawie art. 51 ust. 1a tej ustawy, właściwym dla kwalifikacji stanu faktycznego w dacie podejmowania decyzji, należało wydać decyzję o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych. W ocenie sądu, wykonanie nakazanych czynności (przedłożenia określonych dokumentów) było przy tym przesłanką aktualizacji obowiązku organu co do udzielenia takiego pozwolenia.
Treść przepisu art. 51 ust. 1a ustawy Prawo budowlane wskazuje, jeżeli dokonuje się wykładni gramatycznej, na wskazany przez sąd pierwszej instancji związek przyczynowy. Sformułowanie "po wykonaniu obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 właściwy organ wydaje decyzję o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych" należy jednak interpretować w ścisłym związku z treścią wskazanego w tym przepisie ust. 1 pkt 2, zgodnie z którym, czynności, których wykonanie zostało określone obowiązkiem, mają na celu doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Dopiero zatem stwierdzenie wykonania nakazanych czynności w kontekście celu osiągnięcia stanu zgodnego z prawem oznacza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1a tego przepisu. Należało zatem najpierw stwierdzić ten ostatni związek przyczynowy (możliwość doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem), aby móc skorzystać z przesłanki określonej w ust. 1a.
Zasadny jest zatem zarzut skargi kasacyjnej, wskazujący na brak automatyzmu w zastosowaniu art. 51 ust. 1a ustawy. Taki automatyzm przyjął sąd pierwszej instancji w toku sądowej kontroli zaskarżonej decyzji odwoławczej, potwierdzając w ten sposób przekonanie organów administracyjnych. Obowiązkiem tych organów było jednakże wyraźne wskazanie związku pomiędzy dostarczoną dokumentacją a skutkiem jej realizacji w postaci osiągnięcia celu zgodności inwestycji z prawem. Dokonanie takiej analizy oraz wskazanie jej w uzasadnieniu decyzji administracyjnych spowodowałoby konieczność odniesienia się do sposobu realizacji ściany oddzielenia przeciwpożarowego z punktu widzenia przepisów powoływanego wyżej rozporządzenia, w tym także § 235, wskazującego na konieczność wysunięcia ściany na co najmniej 0,3 m. poza lico ściany zewnętrznej. To z kolei spowodowałoby ocenę zgodności przedłożonej dokumentacji z przepisami dotyczącymi wymogu dysponowania nieruchomością na cele budowlane i związaną z nimi ochroną własności.
Przedmiotem ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji będzie ocena wystarczalności ustalenia i uzasadnienia okoliczności faktycznych, dokonanych przez organ administracyjny oraz wyjaśnienie relacji pomiędzy realizacją inwestycji (ściany oddzielenia przeciwpożarowego) a wskazanym wyżej sposobem wykładni art. 51 ust. 1a ustawy Prawo budowlane w kontekście możliwości dokonania pełnej kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem.
W świetle argumentów wskazanych powyżej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło