I SA/Op 74/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Asesor sądowy Anna Wójcik Protokolant referent Anna Frydryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi T. i J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku rolnego 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżących kwotę 100 zł (słownie: sto zł) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu. Decyzją Burmistrza Nysy z dnia [...] Nr [...], doręczoną stronom za zwrotnym poświadczeniem jej odbioru w dniu 9 czerwca 2004 r., ustalano Państwu T. i J. W. wymiar podatku rolnego za 2004 r. w kwocie 715 zł. Powyższą decyzję w ustawowym terminie zaskarżył pełnomocnik stron R. B. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji z uwagi na istniejące w jej ocenie niezgodności w ustalonym przez organ podatkowy stanie faktycznym i prawnym przedmiotu opodatkowania. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z zm.) stwierdzono niedopuszczalność odwołania. Zdaniem organu odwoławczego dokonane przez organ I instancji dręczenie decyzji wymiarowej stronom, a nie ich pełnomocnikowi nastąpiło z naruszeniem art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej, co w ocenie Kolegium skutkowało brakiem związania wydanym rozstrzygnięciem zarówno podatników jak i samego organu podatkowego. Ponieważ nieprawidłowo doręczona decyzja nie wywołała skutków prawnych, gdyż nie funkcjononowała ona w obrocie prawnym, nie było możliwe skuteczne jej zaskarżenie w ramach postępowania odwoławczego. Z tych też względów uznano że skoro nie nastąpiło prawidłowe doręczenie decyzji pełnomocnikowi stron, nie może on zainicjować trybu odwoławczego w odniesieniu do nieistniejącej jeszcze w obrocie prawnym decyzję. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, oraz piśmie procesowym z dnia 12.05.2005 r. T. W. oraz R. B. działająca jako pełnomocnik J. W. domagały się uchylenia zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu podnosząc, że poczynione w sprawie przez organy podatkowe ustalenia faktyczne będące podstawą dla ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego są niezgodne z rzeczywisty stanem faktycznym i prawnym nieruchomości. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Równocześnie wskazano, iż przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia jest wyłącznie kwestia niedopuszczalności odwołania, a nie ocenia prawidłowości merytorycznego decyzji organu I instancji. W tym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jednakże z innych względów niż podnoszone przez skarżących. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednakże związany podniesionymi w niej zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Badając zaskarżone postanowienie pod względem jej zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego Sąd - niezależnie od zarzutów skargi – nie będąc związany ich zakresem uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa – art. 228 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w stopniu skutkującym zgodnie z art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z zm.) stwierdzeniem jego nieważności. Okolicznością nie budzącą wątpliwości w sprawie jest, że skarżący na etapie postępowania odwoławczego reprezentowani byli przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika, który miał działać w postępowaniu podatkowym w ich imieniu. Z momentem ustanowienia pełnomocnika strona uzyskuje uprawnienia do występowania przed organem za jego pośrednictwem bądź też łącznie z nim, natomiast po stronie organu podatkowego powstaje obowiązek prowadzenia postępowania przede wszystkim z udziałem tego pełnomocnika. Również, jak słusznie podkreślił to organ odwoławczy w przypadku ustanowienia pełnomocnika organy podatkowe obowiązane są do doręczania wszelkich pism procesowych ustanowionemu przez strony pełnomocnikowi. Należy jednakże zauważyć, iż obowiązek prowadzenia postępowania z udziałem pełnomocnika powstaje nie z momentem jego ustanowienia, ale z chwilą doręczenia pełnomocnictwa organowi. Dopiero zatem od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa, pełnomocnik powinien być zawiadomiony o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną. (wyrok NSA w Warszawie, sygn. akt II SA 1533/98 LEX nr 46787). Jak wynika z treści odwołania, Pani R. B. w dacie wydania decyzji wymiarowej w podatku rolnym za 2004 r. była osobiście w organie podatkowym, monitując w kwestii braku decyzji wymiarowej dla J. i T. W., a zatem co najmniej w tej dacie winna przedłożyć do sprawy posiadane pełnomocnictwo. Faktu istnienia pełnomocnictwa nie można dorozumiewać, gdyż to na pełnomocniku, zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej ciąży obowiązek dołączenia do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Oczywiście odrębną kwestią jest ocena zachowania organu podatkowego w zaistniałej sytuacji, który mając świadomość powoływania się przez nią na prawo do występowania w imieniu podatników, nie zobowiązał jej do formalnego przedłożenia posiadanego pełnomocnictwa do akt sprawy. O ile zatem w sprawie mogły powstać wątpliwości, czy na etapie postępowania przed organem I instancji skarżący mogli skutecznie być reprezentowani przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika, to wątpliwości te nie istniały już w odniesieniu do postępowania odwoławczego. Bezspornym w sprawie jest bowiem, że w dacie wniesienia w ustawowym terminie odwołania od spornej decyzji organu I instancji Pani R. B. działała jako pełnomocnik T. i J. W., a zatem była umocowana do złożenia w ich imieniu środka odwoławczego. Wprawdzie doręczenie decyzji Burmistrza Nysy z dnia [...] Nr [...] nastąpiło bezpośrednio stronom, a nie ich pełnomocnikowi, jednakże uprawnienie do skutecznego zainicjowania postępowania odwoławczego przez pełnomocnika nie jest uzależnione od prawidłowości doręczenia decyzji. Organ podatkowy zgodnie z art. 212 Ordynacji podatkowej jest związany wydaną decyzja od daty jej doręczenia niezależnie od oceny jego prawidłowości. Oczywiście nieprawidłowe doręczenie decyzji stronie, a nie jej pełnomocnikowi stanowi istotne naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej, jednakże nie pozbawia samego rozstrzygnięcia mocy prawnej. Decyzja taka jest natomiast niewątpliwie dotknięta wadą prawną, na co wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie administracyjnym, również w powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyroku NSA z dnia 31.05.2000 r. sygn. akt 2034/97 oraz postanowieniu NSA z dnia 11.03.1997 r sygn. akt SA/Po 1333/96, mogącą skutkować ewentualnym wznowieniem postępowania, lub też uzasadniać żądanie przywrócenia terminu do dokonania danej czynności prawnej w przypadku jego niezawinionego uchybienia (wniesienie odwołania, skargi do sądu administracyjnego). Wszelkie naruszenia prawa w zakresie prawidłowości doręczenia decyzji nie mogą rodzić dla stron ewentualnych negatywnych następstw w każdym zakresie, w tym także przeszkody w skutecznym zainicjowaniu postępowania odwoławczego. Skoro zatem strony, działając poprzez pełnomocnika w ustawowym terminie wywiodły środek zaskarżenia, uznanie przez organ odwoławczy złożonego przez nich odwołania za niedopuszczalne nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z zm.). Brak skutecznego doręczenia decyzji podatkowej pełnomocnikowi strony, w sytuacji gdy doręczona ona została samym podatnikiem nie może skutkować niedopuszczalnością odwołania. Biorąc powyższe pod uwagę i uznając, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa z przyczyn określonych w art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Równocześnie na podstawie art. 152 cyt. ustawy określono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywana. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.