III SA/Gd 29/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody z dnia 11 lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) oddala skargę; 2) przyznaje radcy prawnemu J. P. kwotę 255 zł. (dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu wydatków i wynagrodzenia za pomoc prawną udzielona skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia 5 lutego 2001 r. Prezydent Miasta, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 1984 r. nr 32, poz.174 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu J. D. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że J. D. w lokalu, w którym jest zameldowany nie mieszka od 1994 r., co wynika z treści jego zeznań złożonych w trakcie postępowania administracyjnego oraz nie posiada uprawnień do przebywa w lokalu. Stwierdzono w szczególności, iż [...] Towarzystwo Budownictwa Społecznego wypowiedziało J. D. z dniem 30 czerwca 1999 r. umowę najmu przedmiotowego lokalu, który obecnie zajmują J. i W. C. na podstawie skierowania nr [...] z dnia 14 maja 1997 r. W ocenie organu pierwszej instancji skoro zostały spełnione przesłanki, o których mówi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych należało wymeldować J. D. ze spornego lokalu. Rozpoznając odwołanie J. D. Wojewoda decyzją z dnia 11 lipca 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy J. D. mieszka w spornym lokalu, gdyż na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. nie bada się obecnie uprawnień do przebywania w lokalu albowiem instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, nie zaś rodzić uprawnienia do tego lokalu. Organ wskazał, iż jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie J. D. nie zamieszkuje w spornym lokalu od 1994 r., obecnie lokal ten zajmują państwo C., a zatem należało wymeldować skarżącego ze spornego lokalu. W skardze J. D. podniósł, iż urząd wymeldował go z naruszeniem prawa, zaś Wojewoda nie interesuje się sprawą. W piśmie procesowym z dnia 2 maja 2005 r. stanowiącym uzupełnienie skargi ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik wskazał, że decyzja organu odwoławczego jest dla skarżącego krzywdząca, zaś organy administracji zamiast okazać mu wymaganą pomoc i opiekę, swoim działaniem spowodowały, że stał się on osobą bezdomną. Złamane zostały tym samym podstawowe zasady społecznego współżycia tak wymagane i potrzebne dla wydawania rozsądnych decyzji administracyjnych. Nadto pełnomocnik skarżącego podniósł, iż organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji nie sprawdził, czy rzeczywiście skarżący opuścił trwale zajmowany lokal – brakuje dowodu w postaci wizji lokalnej czy też wywiadu środowiskowego. W konkluzji wniósł o uchylenie decyzji Wojewody. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2005 r. skarżący oświadczył, iż po zakwaterowaniu w spornym lokalu występował do Sądu Rejonowego w W., ale sprawa nie zakończyła się wyrokiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Podnieść należy, że istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest jedynie ustalenie czy skarżący J. D. mieszka w spornym lokalu, a jeśli nie – czy opuścił go w sposób trwały i dobrowolny. Organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy przyjęły za udowodnione, że skarżący z własnej woli opuścił sporny lokal. Ustalenie to, mające w sprawie zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2002 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), jako podstawy prawnej wymeldowania zostało w ocenie Sądu należycie ocenione i udowodnione w toku postępowania administracyjnego. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji stanowił, że organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie K 20/01 orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw nr 78, poz. 716 z dnia 19 czerwca 2002 r. i z tym dniem art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przestał obowiązywać ( art. 190 ust. 3 Konstytucji). Utrata mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkuje tym, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu nie stanowi podstawy decydującej o możliwości wymeldowania z miejsca stałego pobytu. Inaczej mówiąc, to czy ktoś posiada uprawnienia do przebywania w lokalu, czy też takie uprawnienia mu nie przysługują, nie ma żadnego znaczenia dla zameldowania i wymeldowania. Obecnie badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (por. wyrok NSA z 23.04.2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System Informacji Prawnej Lex nr 50123). Z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że "opuszczenie" spornego lokalu przez skarżącego miało charakter trwały i wynikało z jego woli, tak jak wymaga tego dyspozycja art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. J. D. przesłuchiwany w toku postępowania administracyjnego – w dniu 22 stycznia 2001 r. przyznał, iż w spornym lokalu nie mieszka od 1994 r. kiedy to wyprowadził się wraz z rodziną do lokalu znajdującego się przy ulicy [...] w W.. Mieszkał tam do 1996 r., zaś obecnie mieszka "pokątnie" na terenie W.. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący nie występował na drogę sądową z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania, a był o takiej możliwości pouczony, co wynika z treści pisma Urzędu Miejskiego z dnia 23 stycznia 2001 r. Na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2005 r. skarżący stwierdził, iż wystąpił do Sądu w W. jednak sprawa nie zakończyła się wyrokiem. Wobec treści zeznań skarżącego należy podzielić ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy administracji publicznej, iż opuścił on mieszkanie w sposób trwały i dobrowolny. Zachowanie bowiem skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości wyrażało taką wolę. Okoliczności podnoszone w skardze, że brak zameldowania jest uciążliwy dla skarżącego nie mają znaczenia dla oceny spełnienia przesłanek wymeldowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).