IV SA/Wa 862/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki,, Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2005 r. sprawy ze skargi F. M. i J. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania wpisu w ewidencji gruntów i budynków Oddala skargę Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w W. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., odmawiającą wpisania w ewidencji gruntów miasta P. J. M. i F. M. jako władających działką nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wydanej po rozpatrzeniu odwołania J. M. i F. M. od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, organ odwoławczy wskazał na brak podstaw do uznania odwołujących się za władających działką nr [...] w obrębie [...], pochodzącą z nieruchomości "D." dzieln. [...] kwatera [...] dz.hip. [...], położoną w P. przy ulicy [...]. Organ wskazał, iż zgodnie z §10 ust.2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r. Nr 38, poz.454) w braku danych dotyczących właściciela nieruchomości w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. Orzeka o tym starosta w drodze decyzji (§12 ust.2 rozporządzenia). Ewidencja gruntów nie może jednak tworzyć a wyłącznie odzwierciedlać stany prawne i faktyczne gruntów, budynków i lokali ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Poprzez żądanie wpisu w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. W ewidencji gruntów miasta P. brak jest danych odnośnie właściciela działki nr [...] jak też osoby, która działką tą włada. Nie może stanowić podstawy do uznania odwołujących się za władających gruntem fakt, iż są oni spadkobiercami J. M., osoby która nigdy nie była wymieniona w ewidencji gruntów jako władająca działką. Spadkobranie ponadto może odnosić się wyłącznie do własności nie zaś do władania. Przedłożone przez skarżących dokumenty nie dają podstaw do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z ich wnioskiem. W szczególności dowody uiszczania opłat podatkowych nie są wystarczającym dowodem na sprawowanie faktycznego władania, szczególnie w sytuacji gdy działkę zagospodarowała i użytkuje inna osoba. Przedłożone przez odwołujących się dokumenty mogą być natomiast wykorzystane w postępowaniu przed sądem powszechnym w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości. W skardze na decyzję organu odwoławczego J. i F. M. podnieśli, iż przy rozstrzyganiu sprawy nie uwzględniono wniosków wynikających z dowodów wpłat należnych podatków od nieruchomości za okres 1978 – 2002 r. oraz z umowy dzierżawy z dnia 12 listopada 1978 r., zawartej przez ich matkę z E. S. a kontynuowaną przez skarżących poprzez czynności konkludentne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. W piśmie uzupełniającym z dnia 25 maja 2005 r. skarżący wskazali, iż: (-) postanowienie o nabyciu praw do spadku po osobie, która nie figurowała w ewidencji gruntów może być uznane za tytuł do ujawnienia spadkobierców jako władających dziedziczoną nieruchomością albowiem dziedziczenie posiadania nieruchomości polega na przejściu na spadkobierców z mocy prawa wszystkich skutków prawnych, jakie wynikają z jej posiadania przez spadkodawcę, (-) błędne jest stanowisko organu nie uznające wnoszenia opłat podatkowych za atrybut władania nieruchomością. Wojewódzki Sąd Administracji zważył, co następuje. Skargę należało oddalić albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r. Nr 38, poz.454), wydane na podstawie art.26 ust.2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz.1086 z późn.zm.). Zgodnie z § 10. ust.1 pkt 2 rozporządzenia ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości. W przypadkach braku tych danych w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają (§10 ust.2). O wykazaniu władających w ewidencji orzeka starosta w formie decyzji (§12 ust.2). Podkreślenia wymaga, iż ujawnienie w ewidencji gruntów podmiotu władającego gruntem jest instrumentem o charakterze wyjątkowym. Zasadą jest bowiem dążenie do wykazywania w tej ewidencji osób, którym do danego gruntu przysługują prawa rzeczowe. Ujawnienie władającego gruntem znajdzie zastosowanie wtedy gdy dotycząca go dokumentacja formalnoprawna nie pozwala na ustalenie osoby właściciela lub posiadającego inne prawo rzeczowe. Władającego ujawnia się zatem wtedy, gdy prawny status danego gruntu jest nieuregulowany a jedyną relacją, jaką można stwierdzić pomiędzy osobą fizyczną lub jednostką organizacyjną a tym gruntem jest relacja faktyczna polegająca na władaniu. Relacja ta, zważywszy zarówno na wyjątkowość jej ujawniania w ewidencji, jak i na jej złożony, wieloaspektowy charakter, musi być oczywista w świetle materiału dowodowego, jakim dysponuje organ ewidencyjny. W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym zasadnie przyjęły, iż zgromadzony przezeń materiał nie pozwala na zakwalifikowanie skarżących J. i F. M. jako władających działką o nr ewid. [...] położoną w P. Podkreślić należy, iż na organach spoczywał obowiązek dochowania szczególnej wnikliwości przy dokonywaniu ustaleń w sprawie albowiem skarżący wywodzą swoje władanie gruntem w sytuacji, w której gruntem tym faktycznie gospodaruje osoba trzecia – E. S. (czego skarżący nie kwestionują). W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż podstawą uznania skarżących za władających gruntem nie mógł być sam fakt spadkobrania przez nich po matce J. M., która w świetle twierdzeń skarżących władała przedmiotowym gruntem do dnia śmierci. Wskazać bowiem należy, iż co do zasady skutkiem spadkobrania jest przejście na spadkobierców praw przysługujących spadkodawcy (w szczególności praw rzeczowych i zobowiązań) nie zaś stanów faktycznych, do których należy władanie. Nie można zatem zasadnie twierdzić, iż otwarcie spadku przenosi z mocy prawa władanie rzeczą - do której spadkodawca nie miał tytułu prawnego - na spadkobiercę. Możliwe jest kontynuowanie władania po swoim poprzedniku prawnym w tym sensie, iż po śmierci władającego jego spadkobierca obejmie tę samą rzecz w samodzielnie władanie. Kontynuacji takiej nie sposób jednak uznać - w świetle okoliczności faktycznych sprawy - za udowodnioną w odniesieniu do skarżących. W szczególności brak dostatecznych podstaw do uznania, iż skarżącym przysługuje status współposiadaczy samoistnych, wydzierżawiających grunt jego faktycznej użytkowniczce E. S. (posiadaczce zależnej - dzierżawcy). W ocenie Sądu dokumentacja zgromadzona w sprawie nie pozwala na ustalenie, czy pomiędzy skarżącymi a E. S. zachodzi jakikolwiek stosunek prawny, nawiązany bezpośrednio przez te osoby lub też przez E. S. i J. M. (w który to stosunek wraz ze śmiercią tej ostatniej weszliby skarżący). Twierdzenia skarżących, iż przez czynności konkludentne w dalszym ciągu wykonują oni umowę dzierżawy zawartą w dniu 12 listopada 1978 r. na okres do 31 grudnia 1979 r. (pkt 2 umowy) pomiędzy ich matką a E. S. wymagałyby zweryfikowania. Dokonywanie wiążących ustaleń w tej kwestii przekraczałoby jednak zakres kompetencji organu administracji prowadzącego ewidencję gruntów. Skarżący mogliby ewentualnie domagać się wyjaśnienia tej kwestii w postępowaniu przed sądem powszechnym (np. poprzez wniesienie powództwa o ustalenie stosunku prawnego, opartego na art.189 k.p.c.). Jak wskazano wcześniej ujawnienie władającego w ewidencji gruntów możliwe jest wtedy gdy fakt władania jednoznacznie wynika z materiału zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie, w której swój status władających próbowały wykazać osoby inne niż osoba gospodarująca gruntem faktycznie. W tej sytuacji sam fakt opłacania przez skarżących zobowiązań podatkowych związanych z nieruchomością nie stanowił dostatecznej podstawy do uznania ich za władających gruntem w rozumieniu §10 ust.2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.