I OZ 830/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 445/05 oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. B. w przedmiocie nałożenia grzywny na Prezesa Sądu Okręgowego w T. postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 445/05 oddalił wniosek skarżącego Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że z oświadczenia znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych dochodów. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz [...] m2 w domu [...] m2. Nie posiada żadnych cennych przedmiotów ani oszczędności. Nie wskazał jednak, jakie uzyskuje dochody i jakie ponosi wydatki związane z utrzymaniem posiadanych nieruchomości. W ocenie Sądu skoro skarżący posiada opisane wyżej nieruchomości, to nie jest osobą ubogą i nie znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Sposób, w jaki skarżący wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada dostateczne środki na uiszczenie wpisu. W ocenie Sądu istotne jest bowiem to, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który zobowiązany jest do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto mimo wezwań do uzupełnienia oświadczenia o przyznanie prawa pomocy skarżący nie uzasadnił i nie uprawdopodobnił okoliczności, które podał we wniosku. Sąd pierwszej instancji wskazał, że fakty, które skarżący podał we wniosku pozostają w sprzeczności z informacjami o jego stanie majątkowym, wskazując bowiem z jednej strony, że nie ma żadnych źródeł utrzymania, z akt nie wynika, aby korzystał ze środków pomocy społecznej. Ponadto skarżący nie wskazał, z czego pokrywa koszty utrzymania siebie i posiadanego majątku. Powyższe budzi uzasadnione wątpliwości i uniemożliwia ocenę stanu majątkowego skarżącego i źródeł środków jego utrzymania. Zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Z. B., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy może nastąpić w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego względnie rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa w zakresie całkowitym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Nie ma przy tym znaczenia przyczyna powzięcia przez Sąd wątpliwości co do stanu majątkowego wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącego nie zawierał danych, na podstawie których można by ocenić, czy zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy (w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący wskazał, że w skład jego majątku wchodzi jedynie nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz [...] m² w domu [...] m²). Sąd pierwszej instancji po stwierdzeniu, że oświadczenie majątkowe skarżącego jest niewystarczające, zasadnie zarządzeniem z dnia 21 września 2006 r. wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń poprzez wyjaśnienie z czego się utrzymuje, z kim prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, czy korzysta z opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów ani nie wyjaśnił, z czego pokrywa koszty codziennego utrzymania, skoro nie osiąga jakichkolwiek dochodów, ani nie posiada żadnego majątku, określił jedynie, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego oraz nie korzysta z pomocy społecznej. Oczywiste jest, że skarżący musi ponosić pewne koszty swojego utrzymania. Jeżeli powyższe koszty pokrywane są ze środków pochodzących od osoby trzeciej, skarżący powinien był poinformować o tym Sąd. Brak wyjaśnienia wątpliwości powstałych przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia jego pozytywne rozpoznanie. Niedopełnienie obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego skarżącego uniemożliwiło dokonanie właściwej oceny jego sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądziło o odmowie uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.