II OW 39/05

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 30 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B.-B. a Wojewodą L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów postanawia: odrzucić wniosek. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2005 r. Wojewoda L. na podstawie art. 65 par. 1 Kpa przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B.-B. wniosek Czesława R. z dnia 25 maja 2005 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B.-B. z dnia 25 sierpnia 1969 r. (...) zatwierdzającej projekt scalania gruntów wsi S. Na powyższe postanowienie Wojewody L. zażalenie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł Czesław R. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał wniosek Czesława R. do rozpatrzenia Wojewodzie L., przyjmując, iż ten organ jest właściwy do załatwienia sprawy. W dniu 28 czerwca 2005 r. wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Kolegium a Wojewodą L. przez wskazanie Wojewody L. jako organu właściwego w sprawie z wniosku Czesława R. Zdaniem SKO Wojewoda L. na podstawie art. 65 par. 1 Kpa przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B.-B. wniosek Czesława R. postanowieniem, które uzyskało już walor ostateczności. W odpowiedzi na wniosek Wojewoda L. podniósł, iż z uwagi na zaskarżenie przez Czesława R. postanowienia o przekazaniu podania, postanowienie to nie stało się ostateczne. W związku z powyższym Wojewoda wniósł o oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 19 Kpa organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W przypadku gdy organ, do którego wniesiono podanie uzna się za niewłaściwy /rzeczowo, miejscowo, instancyjnie/ do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do organu, który w jego ocenie jest właściwy w danej sprawie. Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 par. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe /spór pozytywny/ lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie /spór negatywny/, i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, w której jeden z organów pozostających w sporze organów jest właściwy. Oznacza to, że nie może być uznana za spór kompetencyjny ani sytuacja, w której chodzi o wykładnię prawa w oderwaniu od konkretnej sprawy, ani też żądanie wskazania organu właściwego w przypadku, gdy sprawa nie została skutecznie przekazana do innego organu administracji publicznej w trybie art. 65 par. 1 Kpa przez organ, który uznał się za niewłaściwy. W świetle art. 65 par. 1 Kpa zdanie drugie przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Spór kompetencyjny należy rozumieć jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której co do zakresu działania organu administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta w skutek podjętych w tym kierunku przewidzianych przez prawo środków. Negatywny spór kompetencyjny pojawia się zatem nie w każdym przypadku rozbieżności poglądów między organami administracji publicznej co do ich właściwości do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz tylko wówczas, gdy postanowienie o przekazaniu sprawy do innego organu /właściwego/ zostało utrzymane w mocy w postępowaniu zażaleniowym, albo stało się ostateczne w skutek upływu terminu do wniesienia zażalenia. Jedynie bowiem w takim przypadku można uznać, iż konkretne podanie w danej sprawie administracyjnej zostało skutecznie przekazane do innego organu administracji. Należy przy tym jednak pamiętać, iż wojewódzkie sądy administracyjne są właściwe do orzekania zarówno w sprawach skarg na postanowienia o przekazaniu podania /art. 65 par. 1 Kpa/, jak i na postanowienia o zwrocie podania /art. 66 par. 3 Kpa/. Wskazane wyżej postanowienia są bowiem wydane w trybie postępowania administracyjnego i przysługuje na nie zażalenie. Należy podkreślić, iż jeżeli sąd administracyjny wyda prawomocny wyrok w sprawie ze skargi na postanowienie o przekazaniu podania, to związanie orzeczeniem sądu w tym zakresie powodować będzie niedopuszczalność powstania w tej samej sprawie sporu kompetencyjnego w rozumieniu art. 4 Prawa o postępowaniu prze sądami administracyjnymi. Rozstrzygając bowiem sprawę ze skargi na postanowienie o przekazaniu sprawy, sąd administracyjny orzekł już o właściwości lub braku właściwości organu administracji publicznej. W takim przypadku ten sam jest przedmiot w postępowaniu w sprawie z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i skargi na postanowienie o przekazaniu sprawy /art. 65 par. 1 Kpa/. Na marginesie należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie podziela wyrażonego w doktrynie poglądu, w świetle którego moc prawna wydanego w trybie Kpa postanowienia o przekazaniu podania do organu właściwego wyłącza istnienie sporu. Nie jest więc trafne stanowisko, zgodnie z którym organ, któremu przekazano podanie, może jedynie doprowadzić do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, i tylko uchylenie w wyniku złożenia zażalenia postanowienia o przekazaniu podania lub stwierdzenie nieważności tego postanowienia otwiera możliwość powstania sporu negatywnego o właściwość między organami administracji publicznej /zob. B. Adamiak, Rola sporów o właściwość w postępowaniu administracyjnym - Przegląd Sądowy 2004 nr 6 str. 10-11/. Należy bowiem przyjąć, że ostateczne postanowienie o przekazaniu sprawy, jeżeli nie było zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, otwiera organowi, któremu sprawa została przekazana, drogę o złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego stwarza w takim przypadku możliwość uchylenia skutków prawnych wynikających z ostatecznego postanowienia o przekazaniu sprawy innemu organowi. Jak podkreślono już wyżej wydanie przez organ postanowienia o przekazaniu sprawy do organu właściwego na podstawie art. 65 par. 1 Kpa, na które przysługuje stronie zażalenie, a następnie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, powoduje taki stan rzeczy, iż w tym przedmiocie toczy się postępowanie, przed którego zakończeniem niedopuszczalne złożenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 par. 1 i 2 Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taki stan rzeczy oznaczać bowiem może, że sprawa, której dotyczy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w zakresie dotyczącym określenia organu właściwego do załatwienia sprawy jest w toku lub została już prawomocnie rozstrzygnięta w rozumieniu art. 58 par. 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis ma odpowiednie zastosowanie w toku rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego /art. 15 par. 2 i art. 64 par. 3 Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Jeżeli strona wniosła zażalenie na postanowienie o przekazaniu sprawy, to organ, któremu sprawa została przekazana nie może wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w tej sprawie, ponieważ sprawa jest w toku. Natomiast po rozpoznaniu zażalenia wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest dopuszczalny wówczas gdy postanowienie o przekazaniu sprawy zostało utrzymane w mocy i nie została wniesiona skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W razie wniesienia skargi na postanowienie w przedmiocie przekazania sprawy, to wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w tym przedmiocie, a od takiego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między samorządowym kolegium odwoławczym a organem administracji rządowej, w rozumieniu art. 4 Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest niedopuszczalny zarówno wówczas, gdy przed sądem administracyjnym toczy się sprawa ze skargi na postanowienie o przekazaniu sprawy lub została ona prawomocnie osądzona /art. 58 par. 1 pkt 4/, jak i wówczas, gdy na postanowienie o przekazaniu sprawy wniesiono zażalenie w postępowaniu administracyjnym, które zostało uwzględnione w ten sposób, że organ wyższego stopnia postanowienie to uchylił /art. 58 par. 1 pkt 6/. W tej sprawie Czesław R. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 7 czerwca 2005 r. o przekazaniu sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B.-B., które zostało uchylone postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lipca 2005 r. Tak więc wniosek Kolegium o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego miedzy tym Kolegium a Wojewodą L., był wniesiony w czasie gdy toczyło się postępowanie zażaleniowe w tym przedmiocie, a następnie okazało się, że w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta w ten sposób, że postanowienie o przekazaniu sprawy Kolegium zostało uchylone. Oznacza to, że wniosek Kolegium jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 w związku z art. 15 par. 2 i art. 64 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.