I SA/Wa 1432/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska NSA Anna Łukaszewska – Macioch (spr.) Protokolant Anna Oleksiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: odrzucić skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. P. od decyzji nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. odmawiającej stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości położonej w W. przy [...], na zasadzie art. 138 § 2 kpa uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przedstawiło następujący stan faktyczny sprawy: Prezydent W., po rozpoznaniu wniosku M. P. z dnia [...] marca 2004 r., decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. odmówił stwierdzenia nabycia przez wnioskodawczynię prawa własności oznaczonej wyżej nieruchomości, na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) z uwagi na niespełnienie przesłanek, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Wnioskodawczyni jest bowiem następcą prawnym zmarłego męża W. P., ale "on sam nie jest osobą", o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, gdyż w dniach 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r. nie był współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Od decyzji Prezydenta W. M. P. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zarzucając naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów prawa materialnego - art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. , a także przepisów postępowania administracyjnego – art. 7 w zw. z art. 77, art. 8-10 i art. 107 § 3 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że stanowisko organu pierwszej instancji jest wadliwe. Organ nieprawidłowo przyjął interpretację przepisów ustawy wyłączającą z kręgu uprawnionych do nabycia własności nieruchomości osoby, które w okresie między wyznaczonymi ustawą datami: 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r., lub po tej dacie zmieniły jedynie wielkość udziału w prawie użytkowania wieczystego na skutek różnych zdarzeń prawnych takich jak np. dziedziczenie lub rozporządzenie dokonane między współuprawnionymi. Z tej przyczyny organ odwoławczy uznał, iż konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło miasto W. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego. Zdaniem strony skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dokonało błędnego ustalenia, że wnioskodawczyni spełnia kryteria przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności określone w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r. Z prawa do przekształcenia, w myśl art. 1 ust. 1 ustawy, korzystają tylko osoby fizyczne pod warunkiem, że w dniu 26 maja 1990 r. były użytkownikami wieczystymi i pozostały nimi w dniu wejścia w życie ustawy (24 października 2001 r.). Musi być jednak zachowana tożsamość tych osób. Przepis art. 1 ust. 2 dopuszcza prawo do nabycia własności nieruchomości także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. 1. Chodzi jednak o następców prawnych osoby, która była użytkownikiem wieczystym zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001 r. Takie stanowisko prezentowało dotychczas Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swoich orzeczeniach. Tak rozumianych kryteriów ustawowych M. P. nie spełnia. Na dzień 26 maja 1990 r. współużytkownikami wieczystymi nieruchomości była wnioskodawczyni wraz z mężem W. P. Udział zmarłego W. P. wnioskodawczyni nabyła w drodze dziedziczenia w dniu [...] stycznia 1996 r., a zatem M. P. nie była użytkownikiem wieczystym w obu w/w datach, jak również nie jest następcą prawnym po osobie, która ten wymóg spełniła. Z drugiej zaś strony nie ma możliwości stwierdzenia nabycia własności ułamkowej części przedmiotowej nieruchomości, ponieważ stanowi ona niepodzielną całość. Stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] oparło na dowolnej interpretacji ustawy. Decyzja Kolegium narusza poza tym obowiązek rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy co do jej istoty. Kolegium tymczasem, prezentując stanowisko merytoryczne w sprawie, orzekło o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia; nie wskazując przy tym, jakie postępowanie wyjaśniające miałoby być jeszcze przeprowadzone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej odrzucenie, bądź oddalenie. Za odrzuceniem skargi - zd. organu - przemawia okoliczność, iż skargę wniósł Prezydent W., a więc organ, który wydał decyzję w tej sprawie jako organ pierwszej instancji, który w takiej sytuacji nie jest uprawniony do zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego. Wniosek o oddalenie skargi motywowano tym, iż w ocenie Kolegium, konieczne jest ponowne rozpoznanie wniosku o przekształcenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie będącej przedmiotem postępowania administracyjnego nie może być równocześnie stroną tego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1017/04 wyjaśnił, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa. Może być ona, jako osoba prawna – stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy kpa przyznają stronie. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa. Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, jak również sądowoadministracyjnego. Takie stanowisko jest od lat utrwalone w orzecznictwie sądowym. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 października 1984 r. III AZP 5/84 (OSNC 1985/7/86) stwierdził, że w ustawowej roli organu nie ma miejsca na własny interes wydającego decyzję także wówczas, gdy decyzja ta dotyka w jakikolwiek sposób jego praw lub obowiązków. Nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym podmiot, któremu z woli ustawodawcy powierzono wydanie decyzji w tym postępowaniu – to teza uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1993 r. III AZP 35/92. W postanowieniu z dnia 15 października 1990 r. SA/Wr 990/90 (ONSA 1990/4/7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że bez względu na przedmiot sprawy i jego związek z interesem prawnym, gmina nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, dotyczącej osoby trzeciej, w której decyzję wydaje wójt tej gminy. W związku z tym ani gmina, ani żaden jej organ nie są uprawnione do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego. Pogląd, iż gmina nie jest stroną postępowania, gdy obowiązujące prawo powierza jej kompetencje do rozstrzygania w sprawie, zaprezentowany został także w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2002 r. OPK 14/00 (ONSA 2001/1/17). Również w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. OPS 1/03 stwierdzono, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. Stanowisko takie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny również w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1382/04. (niepublik.) W świetle przytoczonego stanowiska orzecznictwa, które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, należało uznać, że skoro decyzję w sprawie wniosku skarżących wydał Prezydent W., jako organ właściwy na mocy art. 1 ust. 3 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, to W. nie posiada legitymacji do wniesienia skargi na ostateczną decyzję wydaną w tej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Z tej przyczyny skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.