II FSK 242/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 września 2005 r. sygn. akt I SA/Kr 1183/05 w sprawie ze skargi H. A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 31 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Postanowieniem z dnia 29 września 2005 r. o sygn. I SA/Kr 1183/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę H. A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 31 maja 2005 r., nr Kol. Odw. [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: P.p.s.a.). Uzasadniając postanowienie WSA w Krakowie podał, że skarżący został wezwany przez WSA w Krakowie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od złożonej skargi na w.w. decyzję organu odwoławczego. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 5 września 2005 r. W wezwaniu zostało zamieszczone pouczenie, że wpis powinien być wpłacony w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Termin do wpłaty wpisu upłynął w dniu 12 września 2005 r., lecz wpis nie został wpłacony w wyznaczonym terminie. Z tego względu odrzucono więc skargę na podstawie w.w. podstawy prawnej. 2. Skargę kasacyjną od w.w. postanowienia, skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniósł skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu – adwokata), zaskarżając to postanowienie w całości. Formułując podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, że Sąd I instancji odrzucając skargę na podstawie art. 220 § 3 naruszył również art. 49 oraz art. 6 P.p.s.a., ponieważ nie wezwał skarżącego wraz z odpowiednim pouczeniem do sprecyzowania żądań, chociaż z treści pisma skarżącego z dnia 12 września 2005 r. wynikało, że skarżącemu chodzi o skorzystanie z prawa pomocy. Powołując się na powyższą podstawę kasacyjną wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa z urzędu. Uzasadniając skargę kasacyjną wskazano, że skarżący dotychczas występował samodzielnie, bez profesjonalnego zastępcy procesowego. W swoich pismach kierowanych do Sądu podkreślał, że jest osobą skrajnie ubogą, do tego schorowaną, która musi być pod stałą kontrolą lekarzy oraz w razie potrzeby poddawać się hospitalizacji. W piśmie datowanym na 12 września 2005 r., złożonym w otwartym terminie do uiszczenia wpisu od skargi, skarżący wyraził swoje przeświadczenie, oparte na swojej najlepszej wiedzy, że przyznane mu wcześniej prawo pomocy odnosi się również do postępowania ze skargi na postanowienie [...] SKO z 31 maja 2005 r. Z treści pisma z 12 września 2005 r., jak i wcześniejszych pism skarżącego, w sposób oczywisty wynika, że skarżący chciał skorzystać z prawa pomocy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Sąd ten, mając pełną dokumentację sprawy, a co za tym idzie wiedzę o tym, że skarżący jest osobą ubogą, działa bez zastępcy procesowego i pozostaje w błędnym przekonaniu, że jest zwolniony od kosztów (ewidentnie takiego zwolnienia się domaga) winien był co najmniej wezwać skarżącego do sprecyzowania treści pisma datowanego na 12 września 2005 r. na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a., poprzez wskazanie, czy pismo to stanowi wniosek o udzielenie prawa pomocy. Z uwagi na treść art. 6 P.p.s.a. w piśmie takim Sąd winien był pouczyć skarżącego co do obowiązku złożenia ewentualnego wniosku na urzędowym formularzu wraz z odpowiednimi załącznikami, jak też w zakresie skutków niezachowania tych wymogów. WSA w Krakowie nie odniósł się w żaden sposób do pisma z 12 września 2005 r. wniesionego przez skarżącego w otwartym terminie do uiszczenia wpisu, a ograniczył się jedynie do sprawdzenia, że wpis nie został uiszczony w wyznaczonym terminie i na tej podstawie odrzucił skargę. Działając w ten sposób WSA naruszył regulacje zawarte w art. 49 i art. 6 P.p.s.a. - nie wezwał skarżącego, wraz z odpowiednim pouczeniem, do sprecyzowania żądań, chociaż z treści tegoż pisma wynikało, że skarżącemu chodzi o skorzystanie z prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W przypadku pism wnoszonych przez strony, które nie są należycie opłacone, przewodniczący wydziału na podstawie art. 220 § 1 P.p.s.a. wzywa w drodze zarządzenia wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Należy oczywiście zgodzić się z poglądem, że nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie takiego braku obliguje sąd do odrzucenia wniesionej skargi, stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. W konkretnej sprawie wypada jednak zauważyć, że w dniu 12 września 2005, a więc w otwartym siedmiodniowym terminie do dokonania wpisu od skargi, skarżący wniósł do WSA w Krakowie pismo, w którym m.in. zwrócił uwagę, że jesienią 2003 r. Sąd przydzielił mu adwokata z urzędu do wniesienia skargi oraz wyraził przekonanie: "złożoną skargę do WSA w Krakowie traktuję jako ciąg dalszy tej samej sprawy". W myśl przepisu art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W wyniku nieuzupełnienia w.w. braku w terminie 7 dni przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Stosownie do art. 6 P.p.s.a. sąd administracyjny winien udzielać stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Tymczasem WSA w Krakowie w żaden sposób nie odniósł się do treści pisma skarżącego z dnia 12 września 2005 r., w którym skarżący w sposób wyraźny powołał się na przyznane mu prawo pomocy. Naczelny Sad Administracyjny stwierdza, że z uwagi na treść tegoż pisma oraz fakt, że strona nie była reprezentowana przez żadną z osób wymienionych w treści art. 6 P.p.s.a., niezbędne było co najmniej wezwanie skarżącego do wyjaśnienia, czy wniesione pismo z dnia 12 marca 2005 r. jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W piśmie takim - stosownie do art. 6 i art. 49 § 1 P.p.s.a. - Sąd winien był pouczyć skarżącego o obowiązku złożenia ewentualnego wniosku na urzędowym formularzu, a wraz z tak sformułowanym wezwaniem Sąd winien był przesłać skarżącemu formularz w celu jego wypełnienia wyznaczając termin, którego niedochowanie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (por. M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. II, s. 570; por. także postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 października 1998 r. o sygn. III RN 54/98, OSNAPUiUS 1999, nr 11, poz. 356; z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 7/02, OSNP 2003, nr 22, poz. 530.). Tym samym odrzucając skargę na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie naruszył art. 49 i art. 6 P.p.s.a. 4. Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., przy czym ponowne rozpoznanie przez Sąd I instancji, o którym mowa w tym przepisie, dotyczyć będzie nadania biegu skardze wniesionej przez skarżącego. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, należy stwierdzić, że nie znajduje on uzasadnienia prawnego. Przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a, które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek skargi kasacyjnej od postanowienia, co wprost wynika z ich treści. Sprawia to tym samym, że zgłoszony wniosek w przedstawionym zakresie jest bezzasadny. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny, mimo uchylenia zaskarżonego postanowienia, nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych od organu odwoławczego na rzecz podatnika, który wniósł skargę kasacyjną.