IV SA/Wa 322/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2005 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...]stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...]lipca 2004r. Nr [...][...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. działając na podstawie art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 kpa, postanowił na wniosek A. F. wznowić postępowanie zakończone prawomocną decyzją tego organu z dnia [...] marca 2004r. znak [...]utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...]z dnia [...] stycznia 2004r. orzekającą o odmowie dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wprowadzeniu w działce nr [...] położonej w D. przy ul. [...] i stanowiącej własność A. F., nowej powierzchni działki zgodnej z powierzchnia ujętą w decyzji nr [...]z dnia [...]stycznia 1968r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w S. o wykonaniu aktu nadania ziemi. W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, decyzją z dnia [...]października 2004r. Nr [...]odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...]marca 2004r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że S. F., ojciec A. F., aktem notarialnym nr [...]z dnia [...]lutego 1966 r. otrzymał od Państwowej Komisji Ziemskiej działkę niezabudowaną o nr [...] i powierzchni 0,26 ha położoną w D. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w S. decyzją nr [...] z dnia [...]stycznia 1968 r. o wykonaniu aktu nadania orzekło, że S.F. jest właścicielem działki nr [...]o pow. 0,30 ha. Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno - Kartograficzne w Z. w 1974 r. wykonało prace geodezyjne związane z modernizacją ewidencji gruntów miasta D., w wyniku, których uległy zmianie zarówno numery działek jak i ich powierzchnie. Działka S. F. oznaczona nr [...] otrzymała nowy numer [...] oraz nową powierzchnię wynoszącą 0,2901 ha. W sporządzonym na tę okoliczność protokóle stanu władania S. F. własnoręcznym podpisem potwierdził przyjęcie ustalonych granic. Nowy numer działki oraz jej powierzchnia zostały wprowadzone do rejestru gruntów i do księgi wieczystej S. i M. F. aktem notarialnym Rep. A nr [...]z dnia [...]marca 1984 r. sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w C. darowali synowi A. F. nieruchomość oznaczoną nr działki [...]o powierzchni 0,2901 ha zapisaną w Księdze Wieczystej nr [...]. A. F. nabył, więc nieruchomość ujawnioną w księdze wieczystej w określonych granicach i o określonej powierzchni. Na skutek podejmowanych przez niego interwencji, w maju 1985 r. w trybie przepisów o rozgraniczeniu dokonane zostało ustalenie granicy pomiędzy działką nr [...]stanowiącą własność M.O. oraz działką nr [...]będącą własnością A. F. Ponieważ sporządzony podczas rozgraniczenia protokół graniczny nie został podpisany przez A. F., Urząd Miasta i Gminy w D. skierował wniosek o rozstrzygnięcie sprawy do Sądu Rejonowego w C., który następnie w lipcu 1985 r. został przez Sąd zwrócony wnioskodawcy w związku z brakami formalnymi wniosku. W listopadzie 1999 r. podczas wznowienia granic przeprowadzonego na zlecenie J. S. pełnomocnika właściciela działki nr [...], geodeta w sprawozdaniu stwierdził, że właściciel działki nr [...] A. F. naruszył granice na niekorzyść działki nr [...]. Z protokółu granicznego wynika, że A. F. odmówił podpisania protokółu wznowienia granic. Następnie na skutek złożonego powództwa przez M. O. właścicielkę działki nr [...] sprawą ustalenia przebiegu granic zajął się ponownie Sąd Rejonowy w C. i w postanowieniu sygn. akt [...] z dnia [...] września 2004 r. stwierdził między innymi, iż przed rozpoznaniem sprawy przez sąd strony winne wystąpić do organu administracji publicznej z wnioskiem o zakończenie postępowania rozgraniczeniowego, co umożliwi im w konsekwencji ustalenie powierzchni działek. W świetle powyższego rozpatrując wniesiony przez A. F. wniosek w sprawie wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 kpa zakończonego prawomocną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. z dnia [...] marca 2004 r., a dotyczącą odmowy wprowadzenia w działce nr [...] położonej w D. powierzchni zgodnej z powierzchnią ujętą w decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 1968 r. PPRN WRiL w S. organ uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak wynika bowiem z treści wniosku A. F. z dnia 15 lipca 2004 r., jako podstawę swojego żądania podał on fałszowanie dokumentów. W trakcie prowadzonego postępowania, w rozpatrywanej sprawie organ nie stwierdził jednak istnienia w obrocie prawnym orzeczenia Sądu lub innego organu, wydanego w sprawie sfałszowania dokumentów. Brak jest również informacji o jakichkolwiek orzeczeniach sądu o popełnieniu przestępstwa w związku z kwestionowaną decyzją. Informacji takich lub dowodów nie przedłożyła również strona wnioskująca o wznowienie postępowania. Odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. z dnia [...]października 2004r. wniósł A.F. Po jego rozpoznaniu Główny Geodeta Kraju, decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż we wniosku o wznowienie postępowania, jak również w odwołaniu od decyzji organu I instancji A. F. jako podstawę wznowienia postępowania wskazał przesłanki wynikające z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, tj sfałszowanie dokumentów. W ocenie organu twierdzenia i dowody o fałszowanie dokumentów przedstawione przez stronę nie mogą być brane pod uwagę, ponieważ sfałszowanie dokumentu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu. Dopiero takie orzeczenie może stanowić podstawę wzruszenia ostatecznej decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Warunek ten uzasadniony jest ustawowym podziałem kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie, jakim jest fałszowanie dokumentów. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie jest możliwe stwierdzenie popełnienia przestępstwa sfałszowania dokumentacji geodezyjnej. Skargę na tę decyzję wniósł A. F., żądając jej uchylenia podniósł, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, wskazując na naruszenie art. 156 § 1pkt 1 kpa. Ponadto zażądał wydania korzystnej dla niego decyzji poprzez określenie, iż powierzchnia działki nr [...], będącej jego własnością, wynosi 0, 30 ha zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w S. Nr [...] z dnia [...] stycznia 1968r. Wskazał również, iż wobec bezprawnych działań organów doszło do "fałszu dokumentów do księgi wieczystej Nr KW [...]". prowadzonej dla niniejszej działki, w wyniku którego dokonano w niej w 2002r. sprostowania poprzez zmniejszenie powierzchni działki Nr [...] z 0,30 ha na 0,2901 ha. O zmianach tych nie poinformowano właściciela działki. Zdaniem skarżącego organ nie posiada także żadnych dokumentów wskazujących na jakiej podstawie dokonano pomniejszenia powierzchni tej działki. Podniósł również,, iż w dniu 15 grudnia 1983r. Urząd Miasta D. wydał wypis z ewidencji gruntów z którego wynikało, że powierzchnia jego działki wynosi 0,2901 ha na dokumencie tym postawiono pieczęć o treści "niniejszy dokument służy za podstawę wpisu do księgi wieczystej" . W księdze wieczystej nie wpisano jednak w pkt. 7 na podstawie jakich dokumentów wprowadzono zmianę powierzchni działki, w ocenie zaś skarżącego winno to być wskazane. Ponadto skarżący wskazał, iż [...] maja 1985r. Urząd Miasta wydał postanowienie o rozgraniczeniu pomiędzy działkami nr [...]i nr [...], zaś dnia [...]maja 1985r decyzję zatwierdzającą granice działki nr [...]według stanu jej użytkowania w 1974r.,nie odnosząc się do mapy którą sporządzono w 1974r. oraz nie bacząc na to jaki ta działka ma kształt. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 23 września 2005r. pełnomocnik skarżącego wskazał, iż w niniejszej sprawie doszło do "fałszu intelektualnego" w wyniku którego pomimo braku stwierdzenia dokonania "fałszu materialnego" nastąpiła falsyfikacja istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Dokonane bowiem w 1985r. rozgraniczenie działki nr [...]oraz działki nr [...]położonych przy ulicy [...] w D. przez Urząd Miasta i Gminy D. nastąpiło na podstawie nierzetelnych i niezgodnych z istniejącym w dokumentach ustaleń. Stosownych pomiarów tych działek dokonano bowiem na podstawie ich użytkowania określonego w nieprecyzyjnych mapach geodezyjnych z 1974r. Ustalone w wyniku przeprowadzonego rozgraniczenia pomiary spowodowały zaś, iż działka nr [...]stanowiąca własność skarżącego została pomniejszona z 0,3 ha do 0,29 ha, co jest sprzeczne z wielkością działki nadanej ojcu skarżącego zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1968 r. W konsekwencji działka nr [...] uległa powiększeniu kosztem działki skarżącego, co wskazuje iż w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, określone w art. 145 § 2 kpa, poprzez naruszenie prawa własności skarżącego a w konsekwencji interesu społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, a podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu z prawem. Badając legalność zaskarżonego aktu Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Geodety Kraju, z dnia [...] stycznia 2005r., orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. z dnia [...] października 2004r, wydanej po wznowieniu postępowania orzekającej o odmowie uchylenia decyzji tegoż organu z dnia [...] marca 2004r. w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Jako podstawę wznowienia skarżący we wniosku z dnia 15 lipca 2004r. wskazał oparcie rozstrzygnięcia organu na sfałszowanych dowodach, oraz bezprawne działania organu administracyjnego, w tym sfałszowanie podpisu jego ojca na protokole granicznym z 1974r., które w konsekwencji doprowadziły do pomniejszenia powierzchni działki nr [...] będącej własności skarżącego. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż art. 16 § 1 kpa deklaruje zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją może nastąpić wyłącznie w przypadkach przewidzianych w Kodeksie. Stabilność jest zatem zasadą ogólną, od której istnieją wyjątki. Wyjątki te muszą być wyraźnie określone w Kodeksie. Instytucja wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jest jedną z form weryfikowania takiej decyzji. Art. 145 § 1 kpa wymienia osiem wypadków skutkujących wznowienie postępowania. W niniejszej sprawie skarżący żądając wznowienia postępowania wskazał na przesłankę określona w art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Stosownie do jego treści postępowanie wznawia się, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Przez istotne okoliczności faktyczne, o których mowa w tym przepisie, należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Z tych przyczyn zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (Wyrok NSA z dnia 22czerwca 1999r. sygn. akt I SA 1924/98, wyrok z dnia 7 września 1998r., sygn.akt II SA 89/98 ) w zasadzie postępowanie można wznowić dopiero po stwierdzeniu fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Warunek ten uzasadniony jest ustawowym podziałem kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie, jakim jest fałsz dowodów. Naruszenie tego warunku stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa (wyrok NSA z dnia 5stycznia 1982r., II SA 911/91 ONSA 1982, Nr 1, poz . 4). Wobec powyższego należy uznać, iż w rozpoznawanej sprawie jak słusznie wskazał organ odwoławczy nie zostały spełnione kryteria uzasadniające konieczność wznowienia postępowania w świetle art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Zarzuty skarżącego dotyczące fałszowania dokumentów przez organy administracyjne w zakresie powierzchni działki nr [...], będącej jego własnością nie zostały bowiem stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, nie został również stwierdzony fakt popełnienia innego przestępstwa w wyniku którego była wydana decyzja w sprawie odmowy wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie brak jest również podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 2 kpa, wobec naruszenia prawa własności skarżącego w wyniku " dokonanego przez organ fałszu intelektualnego". Wznowienie postępowania przez organ na tej podstawie jest bowiem możliwe, gdy wystąpią łącznie dwie przesłanki, tj.: fałsz dowodu jest oczywisty i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Przy czym przez oczywistość fałszu dowodu należy rozumieć przypadki, gdy przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynika, że np. bez potrzeby prowadzenia ekspertyzy cechy zewnętrzne dokumentu wskazują, że został on przerobiony. Chodzi tu o przypadki, gdy fałsz dowodu "rzuca się w oczy" bez prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego (por. str. 638 Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz prof. dr hab. Barbara Adamiak, prof. dr hab. Janusz Borkowski, wydanie 7 wydawnictwo C.H.Beck z 2005r.). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego nie wykazał oczywistości fałszu dowodu, zaś jego twierdzenie, iż pomniejszenie działki nr [...], nastąpiło podczas przeprowadzonego w 1985r. rozgraniczenia działki nr [...], nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym przez organ materiale dowodowy. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem bezspornie, iż pomniejszenia powierzchni działki nr [...]dokonano w 1974r. za zgodą jej ówczesnego właściciela, podczas przeprowadzanych z urzędu prac geodezyjnych związanych z modernizacją gruntów miasta D. W ocenie Sądu niezasadny jest również zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 1 kpa, poprzez rozpoznanie niniejszej sprawy przez niewłaściwy organ. Stosownie bowiem do treści art. 150 § 1 kpa, organem administracji publicznej właściwym do rozpoznania postępowania wznowieniowego jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W rozpoznawanej sprawie decyzję taką wydał [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. (decyzja z dnia [...]marca 2004r. znak [...]), a zatem był on właściwy do rozpoznania jako organ I instancji wniosku skarżącego dotyczącego wznowienia postępowania. Organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji wydanych przez ten organ był zaś zgodnie z art. 7 a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2000r. Nr 100, poz. 1086 z późn zm), Główny Geodeta Kraju. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) orzekł jak w sentencji.