II SA/Wa 215/04

WyrokWSA w Warszawie2004-09-29

Skład orzekający: Bronisław Szydło, Ewa Kwiecińska, Adam Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy długi okres pozostawania bez zatrudnienia i podejmowanie pracy dorywczej bez odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, pomimo całkowitej niezdolności do pracy z powodu stanu zdrowia, uzasadnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie spełniła wszystkich warunków do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Długi okres pozostawania bez ubezpieczenia społecznego, nawet przy podejmowaniu pracy dorywczej bez odprowadzania składek, nie stanowi szczególnej okoliczności usprawiedliwiającej przyznanie świadczenia. Trudna sytuacja materialna również nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Stan faktyczny
Skarżąca B.P. wniosła o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jednak Prezes ZUS odmówił, uznając, że nie spełnia ona warunków ustawowych. Głównym powodem odmowy był długi okres pozostawania bez zatrudnienia od 1992 roku do momentu stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy w 2003 roku, pomimo podejmowania pracy dorywczej bez odprowadzania składek. Skarżąca argumentowała, że zły stan zdrowia uniemożliwił jej podjęcie stałej pracy i zmuszał do podejmowania każdej dostępnej pracy dorywczej z powodu braku środków do życia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę B.P.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, WSA Adam Lipiński, Protokolant Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. znak sprawy: [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2003 r., którą odmówił Pani B. P. przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.). Z uzasadnienia decyzji wynika, że B. P. nie spełnia warunków określonych w powołanym wyżej art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, bowiem nie wykazała szczególnych okoliczności usprawiedliwiających okres pozostawania bez zatrudnienia przed stwierdzeniem przez lekarza orzecznika ZUS, jej całkowitej niezdolności do pracy z uwagi na stan zdrowia. Wnioskodawczyni została uznana za całkowicie niezdolną do pracy orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2003 r., natomiast ostatni udowodniony okres składkowy, to dzień [...] grudnia 1992 r. Zdaniem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych tak długi okres pozostawania bez zatrudnienia uzasadnia odmowę przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Praca dorywcza wykonywana przez nią w tym okresie - bez zgłoszenia do ubezpieczenia i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, nie może być uznana za szczególną okoliczność, która uniemożliwiła uzyskanie uprawnień do świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. P. twierdziła, że z uwagi na zły stan zdrowia, po dniu [...] grudnia 1992 r. nie mogła podjąć stałej pracy. Była bez środków do życia, w związku z tym zmuszona była podejmować każdą pracę dorywczą. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe, gdy zostały spełnione łącznie przez wnioskodawcę następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy zawodowej z uwagi na zły stan zdrowia (całkowicie niezdolny do pracy) lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Niespełnienie nawet jednego z wymienionych warunków wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Decyzje podejmowane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych mają charakter uznaniowy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. W rozpatrywanej sprawie organ emerytalno-rentowy w sposób prawidłowy ustalił, że skarżąca nie spełniała wszystkich warunków przewidzianych w powołanym art. 83 ust. 1 ustawy. Bezspornym jest w sprawie, że skarżąca zaprzestała pracy od grudnia 1992 r. i nie podjęła jej już do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy (z uwagi na zły stan zdrowia) do [...] września 2003 r. Analizując fakty z jej życia Prezes ZUS miał podstawy do przyjęcia, że nie wystąpiły szczególne okoliczności usprawiedliwiające tak długą przerwę w ubezpieczeniu, zwłaszcza w świetle jej wyjaśnień, że w tym okresie pracowała dorywczo, bez konieczności odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. Bez znaczenia dla oceny uprawnień skarżącej do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku, jest jej obecna trudna sytuacja materialna, bowiem taka przesłanka nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę B.P. oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło