I FSK 169/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Juliusz Antosik Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Chustecka Sędzia NSA Jan Zając (sprawozdawca) Protokolant Karol Olton po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt I SA/Po 1854/03 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku obrotowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt I SA/Po 1854/03, mocą którego oddalono skargę A. K. na decyzję Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] maja 2003 r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku obrotowego. W motywach rozstrzygnięcia Sąd opisał przebieg sprawy. Ustalono, że w 1992 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu artykułami przemysłowymi, samochodami, artykułami spożywczymi - import, export, hurt, detal. W 1994 r., na skutek złożenia wniosku o zwrot nadpłaty z tytułu podatku obrotowego pobranego przy odprawie celnej w dniu 11 września 1992 r., dotyczącej importu kawy zielonej, w stosunku do podatnika przeprowadzono kontrolę doraźną, która wykazała, że nie prowadził on kontroli ilościowo-wartościowej przychodu i rozchodu przedmiotowej kawy. W konsekwencji, istota sporu co do istnienia nadpłaty z tytułu podatku obrotowego oraz możliwości zastosowania zwolnienia z jego płatności była kilkukrotnie przedmiotem rozstrzygnięć organów podatkowych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Urząd Skarbowy w S. odmówił zwrotu nadpłaty w związku ze sprowadzoną z zagranicy kawą zieloną, określając w niej jednocześnie zwrot 1% podatku obrotowego z tytułu prowadzonej działalności handlowej w kraju za okres obowiązywania zwolnienia od podatku obrotowego. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Izba Skarbowa w Poznaniu utrzymała powyższe rozstrzygnięcie w mocy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że w obrocie prawnym znajduje się prawomocna decyzja z dnia [...] czerwca 1998 r. Nr [...], która orzeka zwrot podatku oraz odwołanie podatnika od tej decyzji z dnia 9 września 1998 r. i wniósł o zastosowanie art. 260 Ordynacji podatkowej, względnie art. 77 § 1 Konstytucji RP poprzez przyznanie odszkodowania z tytułu odmowy zastosowania wzajemnych rekompensat przy ustaleniu zobowiązania w podatku dochodowych od osób fizycznych za 1992 r., powstałym w wyniku decyzji Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] lutego 1996 r., a występującą nadpłatą w podatku obrotowym również za 1992 r. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Podkreślono, że spośród wydanych dotychczas w sprawie decyzji tylko jedna z nich uznawała w znacznej części roszczenia podatnika w kwestii zwolnienia podatkowego i tym samym zwrotu nadpłaconego podatku za 1992 r. Była to nieostateczna decyzja Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] czerwca 1998 r., jednakże w wyniku jej zaskarżenia przez pełnomocnika strony została skasowana, wycofana z obrotu prawnego decyzją Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 1998 r., a legalność rozstrzygnięcia organu odwoławczego w tej sprawie została rozstrzygnięta wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1999 r., sygn. akt I SA/Po 2954/98. Sąd pierwszej instancji wskazał na brzmienie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej: u.p.p.s.a. oraz wynikające z niego związanie orzekającego składu powołanym wyżej wyrokiem NSA z dnia 16 listopada 1999 r., który stwierdził legalność decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, wycofującego z obrotu prawnego w znacznej mierze korzystne dla strony rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji. W opinii Sądu ustalenia powyższe mają zasadnicze znaczenie dla rozpatrywanych skarg A. K. W odniesieniu do podniesionych w skardze zarzutów Sąd stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uznania, iż w obrocie znajduje się wskazana przez stronę skarżącą decyzja, ponieważ legalność wycofania jej z obrotu prawnego została potwierdzona powołanym powyżej wyrokiem NSA z dnia 16 listopada 1999 r. W odpowiedzi na drugi zarzut dotyczący przyznania skarżącemu odszkodowania przez sąd administracyjny wskazano, że w sferze podatkowej odpowiedzialność organu podatkowego za szkody wynikłe z jego decyzji została w sposób wyczerpujący uregulowana w art. 260 i 261 Ordynacji podatkowej, które stanowią samodzielną i wyłączną podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa i jednostki samorządu terytorialnego za szkodę wywołaną wadliwą decyzją. Zgodnie z treścią art. 261 Ordynacji podatkowej odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem prawa, a o odszkodowaniu orzeka organ podatkowy, który uchylił taką decyzję. W przypadku odmowy orzeczenia odszkodowania lub orzeczenia o odszkodowaniu w wysokości mniejszej od zgłoszonej w żądaniu w tej sprawie, stronie przysługuje prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Sąd administracyjny nie jest sądem powszechnym (art. 175 Konstytucji RP), a zatem nie ma żadnych kompetencji do zajmowania się orzekaniem o odpowiedzialności majątkowej za szkody wynikłe z decyzji organu podatkowego. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwanej dalej: p.u.s.a. oraz naruszenie przepisów art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270), zwanej dalej: u.p.p.s.a. Uzasadniając zarzuty wskazano, że zaskarżony wyrok jest w opinii strony niesłuszny. Przedmiotem skargi była decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty podatku. Sąd nie rozpatrzył sprawy pod względem merytorycznym, nie określił czy nadpłata przysługuje, czy decyzja odpowiada prawu, a jedynie odniósł się do tego, czy w obrocie prawnym pozostaje decyzja Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] czerwca 1998 r. Sąd zajął się wyłącznie zarzutami stawianymi w skardze, a nie rozpoznał, wbrew art. 134 § 1 u.p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 p.u.s.a., czy skarżona decyzja jest zgodna z prawem. W związku z powyższym, w opinii autora skargi kasacyjnej naruszenie wskazanych przepisów jest oczywiste, a wadliwe postępowanie Sądu bez wątpienia może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co powoduje, że kasacja jest w pełni uzasadniona i konieczna. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 174 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 176 tej ustawy wynika z kolei, że skarga kasacyjna winna czynić zadość nie tylko wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, ale także zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia. Nie można uznać, że w rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego zostały przez wnoszącego kasację uzasadnione zgodnie z powyższymi wymogami. Z lakonicznego uzasadnienia skargi nie wynika w szczególności, na czym skarżący opiera zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 1§ 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz naruszenia przepisów art. 134 § p.p.s.a. Zarzuty naruszenia przepisów stanowiących o zakresie kontroli zaskarżonych aktów prawnych pod względem ich zgodności z prawem oraz rozstrzyganiu przez sąd w granicach danej sprawy bez jednoczesnego wskazania, jakie konkretnie przepisy postępowania zostały przez Sąd I instancji naruszone, są bezskuteczne. Należy przy tym stwierdzić, że ocena zaskarżonej decyzji znajduje, co do zasady, wyraz w sentencji wyroku, uchyleniu bądź stwierdzeniu jej nieważności lub oddaleniu skargi. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji oddalił skargę, uznając tym samym decyzję za odpowiadającą prawu. Rozważania powyższe prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw w rozumieniu art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.