III SA/Lu 328/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Joanna Hołda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005 r. sprawy ze skargi T.N. prowadzącego przedsiębiorstwo "A." z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. Stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia T. N. "[...]" T. N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne wg tytułów wykonawczych nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ podniósł, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 ze zm.) i jest ono postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z pouczeniami zawartymi w decyzjach Naczelnika Urzędu Celnego o nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz z dnia [...] stycznia 2005 r. firma "[...]" została zobowiązana do uiszczenia kwot cła oraz odsetek wyrównawczych wymierzonych ww. decyzjami w terminie 10 dni od dnia ich doręczenia. W pouczeniach zawartych w tych decyzjach poinformowano stronę, że wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji. Wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie długu celnego może nastąpić na wniosek strony po złożeniu przez nią określonego przez organ celny zabezpieczenia. W razie nieuiszczenia należności w terminie podlegają one ściągnięciu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z odsetkami. Z decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego strona zapoznała się w dniu 20 stycznia 2005 r., 10-dniowy termin zapłaty wymierzonych należności upłynął z dniem 31 stycznia 2005 r. Wobec braku wpłaty wymierzonego do zapłaty cła, w dniu 15 lutego 2005 r. zostały przesłane na podstawie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji upomnienia przypominające o obowiązku zapłaty, podjęte w dniu 21 lutego 2005 r., a następnie po upływie 7-dniowego terminu do zapłaty Dyrektor Izby Celnej wszczął postępowanie egzekucyjne poprzez wystawienie w dniu [...] marca 2005 r. tytułów wykonawczych, których odbiór strona potwierdziła w dniu 7 marca 2005 r. W dniu [...] marca 2005 r. firma "[...]" T. N. dokonała wpłaty na rachunek Izby Celnej kwoty 101.439,80 zł wynikającej nz ww. tytułów wykonawczych. W związku z tym Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] z dnia [...] marca 2005 r. Ustosunkowując się do zarzutu strony naruszenia art. 33 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego bez podstawy prawnej organ stwierdził, ze podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego był fakt nieuiszczenia przez firmę "[...]" należności wynikających z decyzji wydanych przez Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz z dnia [...] stycznia 2005 r. Zastosowanym środkiem egzekucyjnym było zajęcie rachunku bankowego zobowiązanej firmy w Banku I/Oddział w E. Odnośnie zarzutu prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sposób zbyt uciążliwy dla dłużnika przy jednoczesnym wyznaczeniu zabezpieczenia i zajęcia rachunku bankowego dłużnika (naruszenie art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) organ uznał go za bezzasadny. Dyrektor Izby Celnej będący jednocześnie wierzycielem egzekwowanych należności i organem egzekucyjnym zastosował jeden środek egzekucyjny (zajęcie rachunku bankowego) jako jedyny możliwy do zastosowania w niniejszym przypadku. Zarzut naruszenia art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest również bezzasadny. Zgodnie z tym przepisem wszczęcie egzekucji następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W myśl art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanym jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zatem tytuły wykonawcze prawidłowo doręczone głównemu zobowiązanemu, którym była firma "[...]" T. N. Przepis art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia taksatywnie przyczyny, które mogą być podstawą zarzutów. Wniesienie zarzutów z innych przyczyn nie upoważnia wierzyciela do rozpatrzenia takich zarzutów. Na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005 r. T. N. prowadzący przedsiębiorstwo pod firmą "[...]" T. N. reprezentowany przez radcę prawnego M. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucając naruszenie art. 33 pkt 1 i 2, pkt 8 oraz art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez podstawy prawnej, w sposób zbyt uciążliwy dla dłużnika i bez ważnego doręczenia tytuły wykonawczego, naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie w uzasadnieniu faktycznym pisma Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2005 r. ustanawiającego termin do złożenia zabezpieczenia i poprzez pozostawienie części zarzutów strony bez komentarza, naruszenie art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jednostronne i powierzchowne zebranie materiału dowodowego, a także naruszenie art. 6, 7, 8, i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ocenie legalności decyzji nie jest co do zasady związany granicami skarg. Tym samym rozumieć przez to należy nie tylko uprawnienie sądu do wykraczania poza granice zaskarżenia, ale także jego obowiązek stosownego rozstrzygania, jeżeli zajdą tylko przesłanki wymagające realizacji wadliwości kontrolowanego aktu lub czynności. W stanie faktycznym sprawy decyzje z których wynika obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej wydał Naczelnik Urzędu Celnego (8 decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2005 r. o nr [...], oraz 3 decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2005 r. o nr: [...]). Zgodnie z art. 1a pkt 13 cyt. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110 poz. 968 z późn. zm.) wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, natomiast w myśl art. 5 § 1 pkt 4 tej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 (podatki, opłaty, inne należności itp.) jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych oraz z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji albo informacji o opłacie paliwowej – właściwy dla tego naczelnika Dyrektor Izby Celnej. Zgodnie z art. 19 § 5 cyt. ustawy dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów. Podkreślić należy przy tym, że przedmiotowa sprawa dotyczy egzekucji administracyjnej należności pieniężnych i egzekucji z rachunku bankowego – art. 1a pkt 12 lit.a tiret czwarte ustawy). Więc niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym. W stanie faktycznym sprawy poza sporem jest, że zobowiązanemu zgodnie z art. 15 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłano upomnienie wzywające go do wykonania obowiązków z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Po upływie 7 dni od doręczenia upomnień (21 luty 2005 r.) wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wystawił w dniu 3 marca 2005 r. tytuły wykonawcze i zgodnie z art. 26 § 4 cyt. ustawy przystąpił z urzędu do egzekucji na podstawie owych tytułów wykonawczych przez siebie wystawionych. Na skutek zarzutów zobowiązanego z dnia [...] marca 2005 r. Dyrektor Izby Celnej wydał postanowienie z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w sprawie zarzutów. Zgodnie z art. 34 § 5 ustawy na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu zażalenie do organu odwoławczego. Natomiast w myśl art. 23 § 3a w stosunku do dyrektora izby celnej nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje dyrektor izby skarbowej, właściwej ze względu na siedzibę tego dyrektora, izby celnej. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 23 § 4 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym organy sprawujące nadzór są jednocześnie organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne, należy przyjąć, że organem odwoławczym w stosunku do dyrektora izby celnej jest dyrektor izby skarbowej. Naruszenie powyższych przepisów jest rażącym naruszeniem prawa wymienionym jako jedna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji w art. 156 § 1 pkt 1 in fine ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zatem w myśl art.145 § 1 pkt 2 podlega stwierdzeniu przez sąd administracyjny nieważności tego aktu. Wobec stwierdzenia nieważności skarżonego aktu administracyjnego rozpatrywanie przez sąd administracyjny pozostałych zarzutów podnoszonych przez skarżącego staje się zbędne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20 września 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. oraz § 18 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2003 r. Nr 212 poz. 2074 ze zmianami).