II SA/Wr 655/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Andrzej Cisek, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r. którą przejęto za świadczenia rentowe gospodarstwo rolne z zabudowaniami położone w obrębie J. Ś. oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. stwierdzono nieważność aktów własności ziemi wydanych w dniu [...]r. na rzecz A. G. i w dniu [...]r. na rzecz A. S. (obecnie Ł.), jej córki, będących współwłaścicielkami gospodarstwa rolnego. Po wpłynięciu wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]r. i z dnia [...]r. dotyczących przekazania przez A. G. gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę, Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej pismem z dnia [...]r. pouczyło skarżącą, że sprawa zasadności przejęcia gospodarstwa na rzecz Państwa podlega wznowieniu postępowania oraz zaleciło właściwemu organowi rozpatrzenie wniosku skarżącej w trybie art. 145 § 1 pkt 5 i 8 oraz art. 146 k.p.a. Decyzją z dnia [...]r. Wojewoda W. utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą wydanie decyzji w sprawie przejęcia na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego z naruszeniem prawa i odmawiającą jej uchylenie ze względu na upływ 5 lat od jej wydania. Na skutek skargi skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 21 stycznia 1993r. sygn. akt SA/Wr 1415/92 uchylił decyzję z dnia [...]r. i decyzję ją poprzedzającą. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]r. i z dnia [...]r. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca kwestionowała rozpatrzenie jej wniosku w trybie wznowienia postępowania. W ocenie Sądu skarga była zasadna, gdyż organ zmienił kwalifikację prawną wniosku z istotnym naruszeniem prawa procesowego, skoro był związany treścią wniosku. Wyrokiem z dnia 9 września 1998r. sygn. akt IV SA 1707/96 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie na skutek skargi skarżącej uchylił decyzje orzekające o częściowej nieważności decyzji z dnia [...]r. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że przy ocenie ważności decyzji należało uwzględnić stan prawny z daty jej wydania oraz podkreślił, że wyłączną podstawą do kwestionowania decyzji dotyczących przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za rentę byłby art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. uzasadniający wznowienie postępowania. Uchylenie poprzednim wyrokiem decyzji wydanych w tym trybie nastąpiło jedynie z uwagi na brak wniosku skarżącej i dlatego, że skarżąca kategorycznie protestowała przeciwko rozpatrzeniu sprawy w tym trybie. Kolejnym wyrokiem z dnia 6 marca 2000r. sygn. akt II SA 2101/99 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r. wyjaśniając w uzasadnieniu wyroku, że decyzja ta oznaczała dostosowanie się przez organ do wiążącej oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu poprzedniego wyroku wydanego w tej sprawie. W dniu [...]r. skarżąca wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r. o przejęciu na własność państwa gospodarstwa rolnego na wniosek A.G. oraz decyzją z dnia [...]r. o przydzieleniu A. G. bezpłatnie do dożywotniego użytkowania lokalu mieszkalnego w tym gospodarstwie. Decyzją nr [...]z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 2 k.p.a. Starosta Powiatu W. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r. Według organu skarżąca dowiedziała się o podstawie wznowienia z treści uzasadnienia wyroku NSA z dnia 9 września 1998r. i złożyła wniosek o wznowienie z przekroczeniem terminu miesięcznego. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał powyższa decyzję w mocy. W uzasadnieniu również wskazał, że wniosek o wznowienie złożony został z przekroczeniem terminu ustanowionego w art. 148 § 1 k.p.a. Skarżąca dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. już w dacie doręczenia jej decyzji z [...]r. uchylającej akt własności, w oparciu o którą wydana została decyzja dotychczasowa. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca twierdziła, że o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia dowiedziała się po wydaniu przez NSA wyroku z dnia 6 marca 2000r. i wniosek o wznowienie złożyła w terminie ustawowym. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak przyjmuje się jednolicie w nauce prawa i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dochowanie tego terminu powinno być udowodnione przez stronę. W przypadku omawianego terminu nie jest istotna świadomość prawnego znaczenia okoliczności stanowiącej podstawę wznowieniową. W razie złożenia podania o wznowienie po ustaniu terminu, organ na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Nie ulega również wątpliwości, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydana została kolejna decyzja, stanowi co najwyżej podstawę wznowienia postępowania w tej pochodnej sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., nie ma natomiast żadnego innego wpływu na byt prawny tej kolejnej decyzji. Wymaga podkreślenia, że skarżąca w podaniu o wznowienie podała wyraźnie podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (fakt uchylenia decyzji uwłaszczeniowej, która umożliwiła kolejno wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego podmiotu uwłaszczonego na rzecz Skarbu Państwa), zaś w toku postępowania uzasadniała w określony sposób dochowanie terminu do złożenia podania o wznowienie (zdaniem skarżącej termin ten rozpoczął bieg od dnia wydania wyroku NSA kończącego postępowanie nieważnościowe dotyczące decyzji objętej podaniem o wznowienie). Należało zważyć, że wznowienie postępowania na tej podstawie mogło nastąpić z urzędu lub na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Niedopuszczalna jednak byłaby wykładnia derogująca art. 148 § 1 k.p.a., a głosząca, że dochowanie terminu nie ma znaczenia w odniesieniu do podania (żądania) strony opartego na innej podstawie niż podstawa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sytuacji obiektywnego stwierdzenia istnienia takiej innej podstawy i możności wówczas wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu. Zagadnienia tego nie rozważał wprawdzie organ odwoławczy, który jedynie wypowiedział pogląd o niecelowości wznowienia postępowania z uwagi na treść art. 146 § 1 k.p.a. (zakaz uchylenia decyzji po upływie określonego terminu od dnia doręczenia decyzji), lecz należało je rozważyć z urzędu. Być może wypowiedź ta oznaczała brak zamiaru ponownego wszczynania z urzędu postępowania w sprawie wznowienia, gdy uprzednio podjęta próba wobec wyraźnego sprzeciwu skarżącej zakończyła się uchyleniem decyzji wznowieniowych przez sąd administracyjny. Sąd nie podziela poglądu prawnego, jakoby prowadzenie postępowania wstępnego w oparciu o podanie strony, upoważniało organ do niezałatwienia tego podania w określony procesowo sposób jedynie z uwagi na teoretyczną możność wszczęcia ponadto postępowania z urzędu. Przedmiotem rozpoznania w nin. sprawie była kontrola legalności decyzji opartej na stwierdzeniu uchybienia przez stronę terminu do złożenia podania. Niezależnie od tego, czy organ miał zamiar wszcząć postępowanie z urzędu, powinien podanie strony załatwić. Kwestia możności wszczęcia postępowania z urzędu nie mogła być przedmiotem rozpoznania w nin. sprawie. Kwestia ta nie mogła mieć ponadto znaczenia dla oceny, czy strona dochowała termin do złożenia podania. Jak bezspornie ustalono w toku postępowania, skarżąca w podstawie wznowienia (uchyleniu decyzji uwłaszczeniowych) dowiedziała się w dacie doręczenia jej decyzji o uchyleniu decyzji uwłaszczeniowych, zaś o prawnym znaczeniu tej okoliczności została pouczona w [...]r. i w tym samym roku uzyskała już raz korzystną dla siebie decyzję wznowieniową, której ponownego wydania obecnie się domaga. Decyzja ta została uchylona przez NSA na jej żądanie. Należało ponadto zważyć, że w toku postępowania wstępnego nie ma prawnego znaczenia kwestia istnienia podstaw do wznowienia postępowania. Niezależnie od wyniku nin. sprawy nie można wykluczyć, że właściwy organ z urzędu wznowi postępowanie, czemu nie będzie stało na przeszkodzie wydanie decyzji odmownej po stwierdzeniu uchybienia przez stronę terminu do złożenia podania. Gdy jednak wydanie tej decyzji poprzedzone zostało niewadliwym procesowo postępowaniem i jednoznacznym ustaleniem podstawy do zastosowania art. 149 § 3 k.p.a. to nie można było stwierdzić jej wydania z naruszeniem prawa. Kwestia istnienia podstawy do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu nie powinna bowiem rzutować na wykładnię art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 k.p.a. i ocenę legalności decyzji o odmowie wznowienia wskutek uchybienia terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Mając powyższe na uwadze i zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające (Dz. U. nr 153, poz. 1271), orzeczono jak na wstępie.