I FZ 405/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. R. A. I. E. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2338/04 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku tegoż Sądu z 22 września 2005 r. wraz z uzasadnieniem w sprawie ze skargi A. R. A. I. E. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 listopada 2004 r. nr (...) w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2338/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek A. R. A. I. E. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku tego Sądu z 22 września 2005 r. wraz z uzasadnieniem, wydanego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 3 listopada 2004 r. nr (...) w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że wyrok z 22 września 2005 r. został wydany po przeprowadzeniu rozprawy 8 września 2005 r., na którą skarżący mimo prawidłowego wezwania nie stawił się. Wyrok ten (oddalający skargę) stał się prawomocny od 24 listopada 2005 r. Skarżący natomiast wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem 19 marca 2007 r. W uzasadnieniu swojego wniosku podniósł, iż przyczyną uchybienia terminu było niedostateczne pouczenie strony o skutkach niestawiennictwa na rozprawie, bowiem nie został poinformowany, że w przypadku oddalenia skargi nie otrzyma orzeczenia, od którego mógłby wnieść odwołanie. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż jego nieobecność na rozprawie była spowodowana przyczynami zdrowotnymi (zakłócenia równowagi). Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając wniosek o przywrócenie terminu jako niedopuszczalny na podstawie art. 87 § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), wskazał, że zgodnie z tym przepisem, przywrócenie terminu po roku od jego upływu jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. WSA uznał, iż niniejszy przypadek nie ma charakteru wyjątkowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji niedostateczne pouczenie strony o skutkach niestawiennictwa na rozprawie, na które powołuje się skarżący, nie noszą cech wyjątkowości. Powołując się na słownikową definicje "zdarzenia wyjątkowego" Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, odnośnie niedostatecznego pouczenia o skutkach niestawiennictwa na rozprawie, że art. 141 p.p.s.a. określa wypadki, w których sąd z urzędu sporządza uzasadnienie i te, w których uzasadnienie sporządzane jest na wniosek strony. Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia wyroku. Natomiast zgodnie z art. 141 § 1 p.p.s.a. stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego obecnej przy ogłoszeniu wyroku przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Skoro skarżący nie był obecny przy ogłoszeniu wyroku, Sąd nie mógł dokonać stosowanego pouczenia. Skarżący w zawiadomieniu o terminie rozprawy został pouczony, ze jego niestawiennictwo nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. O wyjątkowości nie mogły, według tego Sądu, stanowić zakłócenia równowagi. Nie można bowiem utożsamiać złego stanu zdrowia uniemożliwiającego udział w rozprawie z niemożnością złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o przywrócenie terminu. Stwierdził bowiem, iż uchybienie terminu związane było z tym, iż oczekiwał na pisemny wyrok w sprawie, "który zwykle w każdej innej sprawie WSA/NSA miały zwyczaj czynić". Ponadto nie spodziewał się, że WSA "odrzuci", de facto oddali skargę. Skarżący w zażaleniu skupia się głównie na aspekcie merytorycznym rozstrzyganej sprawy. Natomiast w kwestii uchybienia terminu podnosi, jak we wniosku do WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że wnioskujący powinien uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W postanowieniu NSA z 29 grudnia 2005 r. (II FZ 776/05, ONSA WSA 2006, nr 3, poz. 76) stwierdzono bowiem odnośnie zasady z art. 6 p.p.s.a., że jeżeli wojewódzki sąd administracyjny w zawiadomieniu o rozprawie informuje stronę o tym, że jej obecność nie jest obowiązkowa, to konsekwentnie powinien pouczyć ją, że na rozprawie może zapaść wyrok, który nie podlega doręczeniu stronie, a którego zaskarżenie będzie możliwe po uprzednim złożeniu wniosku o jego uzasadnienie w terminie siedmiu dni od ogłoszenia tego wyroku. Brak tak szerokiego pouczenia o skutkach niestawiennictwa na rozprawie może więc uzasadniać wniosek o przywrócenie terminu, jednak nie jest to okoliczność wyjątkowa, o której mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. Same okoliczności, które mogłyby być ewentualnym usprawiedliwieniem uchybienia terminu nie mają bowiem znaczenia, jeśli nie charakteryzują się wyjątkowością. Na marginesie wskazać należy, że już samo pouczenie, że mimo nieobecności strony rozprawa się odbędzie, sugeruje, że skarżący powinien liczyć się z wszelkimi konsekwencjami tego niestawiennictwa. Ponadto skarżący nie może uzasadniać uchybienia terminu swoimi "oczekiwaniami" i "przewidywaniami" co do pracy Sądu. Zwłaszcza, że nie mają one oparcia w przepisach prawa. Z art. 87 § 5 p.p.s.a. wynika, że poza wyjątkowymi przypadkami, nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia. Jest to przesłanka dotycząca samego postępowania, decydująca o dopuszczalności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Skoro istnienie wyjątkowego wypadku jest przesłanką dopuszczalności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, to jej brak powoduje, że wniosek taki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 88 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalić zażalenie. ----------------------- 3