III SA/Wa 1711/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2005 r. sprawy ze skargi E. K. i I. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i umorzenia odsetek pod warunkiem spłaty pozostałej zaległości w układzie ratalnym 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonywana w całości. III SA/Wa 1711/05 Uzasadnienie Pismem z dnia[...] marca 2005 r. małżonkowie E. i I. K. zwrócili się do Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w L. o zwolnienie z obowiązku uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Swój wniosek małżonkowie umotywowali trudną sytuacją materialną wynikającą z faktu, że oboje są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, a także z braku dochodów z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,3 ha gruntów klasy V i VI. Małżonkowie w swoim piśmie podnosili, że korzystają z pomocy społecznej. Pismo małżonków organ potraktował jako wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i odsetek od zaległości. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w wyniku, którego potwierdzona została trudna sytuacja materialna E. i I. K., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w dniu [...] kwietnia 2005 r. wydał decyzję nr [...], którą umorzył małżonkom odsetki od zaległych składek w kwocie [...] zł pod warunkiem spłaty pozostałej zaległości do dnia [...] maja 2005 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes KRUS stwierdził, że z uwagi na trudną sytuację materialną wnioskodawców zasadnym było umorzenie na podstawie art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u. o u.s.r.) odsetek od zaległych składek. Z akt sprawy wynika, że małżonkowie zbyli większą część gospodarstwa i obecnie są właścicielami gruntów rolnych o powierzchni 1,66 ha. E. i I. K. na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. złożyli do Prezesa KRUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku małżonkowie podnieśli, że przyznana im ulga jest nieadekwatna do ich sytuacji materialnej. Małżonkowie wskazywali, że na utrzymanie całej rodziny musi im wystarczyć kwota 263 zł otrzymywana z opieki społecznej oraz z tytułu zasiłku rodzinnego co uniemożliwia im spłatę zadłużenia wobec KRUS. Po rozpoznaniu wniosku Prezes KRUS wydał w dniu [...] maja 2005 r. decyzję nr [...], którą utrzymał mocy swoją wcześniejszą decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził jedynie, że "o podjętej decyzji zadecydowała trudna sytuacja finansowa spowodowana brakiem zatrudnienia i przekazaniem gospodarstwa rolnego". W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 u o u.s.r. Na tę decyzję małżonkowie wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazywali na swoją trudną sytuację materialną, która uniemożliwia im spłatę zaległych składek. Ponadto w skardze skarżący wskazywali, że nie wiedzą dlaczego na podstawie art. 41 a u. o u.s.r. organ z uwagi na ich ubóstwo mógł umorzyć im odsetki od niezapłaconych składek uznając jednocześnie, że przepis ten nie pozwala na umorzenie zaległych składek. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że sytuacja materialna skarżących nie odbiega w sposób znaczący od sytuacji większości rolników, dodatkowo organ wskazał, że skarżący zalegają z zapłatą podatku rolnego oraz należności za korzystanie przez ich córkę internatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W skardze skarżący zasadnie wskazali, że zaskarżona decyzja nie zawiera pełnego uzasadnienia w zakresie przesłanek, którymi organ kierował się umarzając skarżącym na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 u. o u.s.r. tylko część zobowiązań wobec KRUS. Zgodnie z treścią art. 41a ust. 1 pkt 1 u. o u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. W rozpoznanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Prezes KRUS uznał, że w przypadku skarżących zachodzi wymieniona w art. 41a ust. 1 u. o u.s.r. przesłanka do umorzenia należności KRUS z tytułu odsetek od niezapłaconych składek w postaci braku możliwości płatniczych, spowodowanego ich trudną sytuacją materialną, jednakże w zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił stronom przesłanek, którymi kierował się odmawiając umorzenia pozostałej zaległości. Sąd zważył, że z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżący żyją w ubóstwie oraz, że oprócz zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i odsetek od tych składek ciążą na nich inne wymagalne zobowiązania, których zapłata przekracza możliwości finansowe skarżących. Z treści art. 41a ust. 1 pkt. 1 u. o u.s.r. wynika, że okoliczności te mogą stanowić przesłankę faktyczną do umorzenia zobowiązań wobec KRUS. Skoro organ mimo oczywistego występowania w rozpoznanej sprawie przesłanek do zastosowania w stosunku do skarżących wnioskowanej przez nich ulgi odmówił im jej w zakresie przez nich wnioskowanym, to powinien był wyjaśnić skarżącym przyczyny takiego załatwienia sprawy. Organ obowiązany był wyjaśnić skarżącym treść przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 u. o u.s.r. a w szczególności prawo organu do nieuwzględnienia wniosku ubezpieczonego o udzielenie ulgi płatniczej mimo, wystąpienia określonych w tym przepisie przesłanek do zastosowania tej ulgi. W rozpoznanej sprawie organ obowiązku tego nie wypełnił. Zaniechanie to stanowiło naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W tym miejscu należy wskazać, że przytoczony przepis stanowi realizację określonej w art. 11 k.p.a. zasady wyjaśniania. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Zdaniem sądu wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji winno zawierać wskazanie przepisu prawa oraz wynikającego z niego uprawnienia do wydania rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, to jest do rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach adresata decyzji w sposób wynikający z treści decyzji. Skarżący w skardze trafnie wskazywali, że zaskarżona decyzja nie zawiera wyjaśnienia przyczyn, dla których organ mimo wystąpienia przesłanek do zastosowania ulgi płatniczej odmówił skarżącym uwzględnienia ich wniosku w całości. Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie to w ocenie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oprócz tego, że stanowiło ono naruszenie zasady ogólnej postępowania administracyjnego, to skutkowało tym, że skarżący nie znali wszystkich przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżona decyzję. Tego rodzaju sytuacja jest nie do pogodzenia z charakterem decyzji jako aktu administracyjnego będącego w istocie indywidualną normą prawna regulującą konkretne określone w przepisach prawa uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego adresata decyzji. Tego rodzaju indywidualna norma prawna jaką jest decyzja administracyjna nie może zostać tak skonstruowana, że jej uzasadnienie nie wskazuje, wszystkich przesłanek pozwalających, zdaniem organu wydającego decyzję na podjęcie zawartego niej rozstrzygnięcia w oparciu o wskazany w decyzji przepis prawa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.