II SA/Bd 511/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 21 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Małgorzaty M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005 Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2005 r. Nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 16 ust. 1-2 i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 28, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 9, poz. 26 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] 2005 r., Nr [...], mocą której odmówiono skarżącej przyznania świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 31 lipca 2004 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P., który ustalił, że skarżąca wniosek o zasiłek pielęgnacyjny złożyła dopiero 23 sierpnia 2004 r. i na mocy wcześniejszej decyzji zostało jej przyznane świadczenie od 1 sierpnia 2004 r.; zgodnie zaś z art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zdaniem organu pierwszej instancji brak jest podstaw prawnych do wypłaty zasiłku za wcześniejszy okres. Organ odwoławczy podkreślił, że we wniesionym odwołaniu od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. skarżąca domagała się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 maja 2004 r. do 31 lipca 2004 r., wyjaśniając, iż dopiero Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z 26 lipca 2004 r. zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i ustalił, że dziecko wymaga stałej lub długotrwałej opieki osoby drugiej w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem, a zatem nie mogła złożyć wcześniej stosownego wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po uznało, że decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami i podkreśliło, iż zgodnie z § 7 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, który skarżąca złożyła 23 sierpnia 2004 r. Natomiast w myśl art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje możliwości wcześniejszego przyznania świadczenia. W skardze złożonej do Sądu, skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżąca zarzuca, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę, iż córka strony małoletnia Estera M. z powodu trwałego uszczerbku na zdrowiu począwszy od 1995 r. pozostawała osobą o stwierdzonym stopniu niepełnosprawności i z tego tytułu uprawniona była do otrzymania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Strona podniosła również, że nie wzięto pod uwagę, że wstrzymanie wypłaty świadczenia, nastąpiło na skutek wydania wadliwej decyzji oraz tego, iż z uwagi na toczące się postępowanie odwoławcze nie było możliwe złożenie wniosku, o którym mowa w art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W jej ocenie nie uwzględniono również, że przepisy regulujące zasady wypłaty świadczenia uległy zmianie w trakcie toczącego się postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu do takich naruszeń prawa nie doszło. Poza sporem było, że małoletnia Estera Patyk ur. 4 sierpnia 1981 r., jako niepełnosprawne dziecko, z mocy art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z 1. 12. 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998, Nr 102, poz. 651), była uprawniona począwszy od 1995 r. do zasiłku pielęgnacyjnego. Niespornym było też, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w I. orzeczeniem z [...] 2002 r. postanowił nie zaliczyć małoletniej Estery do osób niepełnosprawnych, które to orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. orzeczeniem z [...] 2002 r., skutkiem czego od 1 lipca 2002 r. świadczenie (które do tej pory przysługiwało ostatnio za okresy od 01. 07. 2001 r. do 31. 12. 2001 r., oraz od 01. 01.2002 r. do 30. 06. 2002 r.), nie zostało wypłacone przez ówczesnego płatnika tj. Powiatowy Urząd Pracy w I., za dalszy okres tj. od 1 lipca 2002 r., przy czym urząd ten nie wdawał w tym zakresie decyzji administracyjnej. Niekwestionowaną też okolicznością był fakt spłaty zasiłku pielęgnacyjnego na wniosek skarżącej przez tenże Urząd za okres od 1 lipca 2002 r. do 30 kwietnia 2004 r., z uwagi na to, że Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B., na skutek prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z [...] 2004 r., zaliczającego Esterę M. do osób niepełnosprawnych, orzeczeniem z [...]a 2004 r. zaliczył ją do osób niepełnosprawnych od urodzenia do ukończenia przez nią szesnastu lat. Urząd w zakresie spłaty świadczenia za powyższy okres również nie wydał decyzji. Przedmiot sporu dotyczył natomiast rozstrzygnięcia, czy organy słusznie odmówiły skarżącej spłaty świadczenia za dalszy okres tj. od 1 maja 2004 r. do 31 lipca 2004 r., w sytuacji kiedy wniosek w tym przedmiocie strona złożyła 9 lutego 2005 r. W ocenie Sądu organy zajęły słuszne stanowisko w sprawie, uznając, że brak jest podstaw prawnych do wypłaty świadczenia za dochodzony okres, z uwagi na przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, które nie przewidują, poza jej przepisem art. 31, (nie mającym zdaniem Sądu w sprawie zastosowania) wypłaty świadczeń za okres poprzedzający miesiąc, w którym złożono wniosek o świadczenie z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wynika to z przepisu art. 24 ust. 2 w/w ustawy, który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zdaniem Sądu organy powołały właściwą podstawę prawną, zasadnie uznając, że za datę skutecznie złożonego wniosku o świadczenie należy uznać dzień 23 sierpnia 2004 r., w którym to strona złożyła wniosek o zasiłek pielęgnacyjny wraz z wymaganym orzeczeniem stwierdzającym niepełnosprawność, skutkiem czego służy jej prawo do świadczenia począwszy od 1 sierpnia 2004 r., lecz nie za okres wcześniejszy. Podnoszona przez skarżącą okoliczność, że małoletnia od 1995 r. nieprzerwanie pozostawała osobą o stwierdzonym stopniu niepełnosprawności, nie była w sprawie istotna. Jakkolwiek pierwszy wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, został złożony w 1995 r., to jednak nie oznacza to, że z uwagi na tę właśnie okoliczność, zachodzą podstawy do wyeliminowania skutków przepisu art. 24 ust. 2 w/w ustawy. Stronie przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny na okresy oznaczone w orzeczeniach o niepełnosprawności dziecka (ostatnio od 01. 07. 2001 r. do 31. 12. 2001 r., oraz od 01. 01.2002 r. do 30. 06. 2002 r.). Zgodnie z art. 18 pkt 1 w/w ustawy z 1 grudnia 1994 r., przyznanie zasiłku za dany okres musiał poprzedzać fakt złożenia prawidłowo wypełnionego wniosku o świadczenie wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności. W sprawie bezspornym jest, że strona nie spełniała tychże warunków co do przyznania świadczenia za następny okres po 30 czerwca 2002 r., skutkiem czego odmówiono jej wypłaty świadczenia za okres od 1 lipca 2002 r. W pobieraniu przez stronę świadczenia nastąpiła więc przerwa trwająca od lipca 2002 r. do sierpnia 2004 r., kiedy to skarżąca ponownie złożyła wniosek o świadczenie. W trakcie trwania tejże przerwy strona nie spełniała ustawowych wymogów do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego, albowiem nie legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka, co jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 18 ustawy z 01. 12. 1994 r. było niezbędnym warunkiem uprawnienia do tego zasiłku. W konsekwencji ponowne prawo do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego mogła uzyskać po złożeniu wniosku, który winien spełniać niezbędne wymogi, określone już przez nową regulację prawną. Zmieniły się bowiem przepisy prawne regulujące materię zasiłku pielęgnacyjnego, albowiem z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255), która uchyliła z tymże dniem ustawę z 1. 12. 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. Zgodnie z przepisem art. 16 ust 2 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zachowały niepełnosprawne dzieci, lecz warunkiem ubiegania się o to świadczenie było złożenie należycie wypełnionego wniosku wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności do kierownika ośrodka pomocy społecznej. Skoro więc wniosek o świadczenie wraz o orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka strona złożyła w sierpniu 2004 r., to skutkiem tego jej prawo do świadczenia powstało ponownie, lecz za okres nie wcześniejszy niż od 1 sierpnia 2004 r. Wbrew wywodom skarżącej, organy nie miały podstaw do zastosowania przepisu art. 31 w/w ustawy, który stanowi, że "jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu". Strona nie wskazała, jaki organ, jej zdaniem dopuścił się błędu z punktu widzenia tego przepisu; stwierdziła jednak, że wstrzymanie wypłaty świadczeń nastąpiło na skutek wydania wadliwej decyzji. Niewątpliwie odmowa wypłaty świadczeń za okres od 1 lipca 2002 r. była następstwem orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. z [...] 2002 r., które zostało zmienione wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z [...] 2004 r. Zespołów ds. orzekania o stopniu niepełnosprawności nie można jednak zaliczyć do podmiotów realizujących zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, o których mowa w w/w przepisie. Zadań takich nie przypisuje bowiem tym zespołom, ani ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z dnia 9 października 1997 r.), która powołała te organy, ani też w/w ustawa o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji wadliwe rozstrzygnięcie w zakresie orzeczenia o niepełnosprawności, nie mogło skutkować zastosowaniem powyższego przepisu. Organy nie miały też podstaw do uznania, że zarzucanego przez stronę błędu dopuścił się Powiatowy Urząd Pracy w I. poprzez odmowę wypłaty świadczenia od 1 lipca 2002 r. Pomijając już okoliczność, że strona nie przedstawiła wymaganego przepisem art. 18 pkt 1 w/w ustawy z 1 grudnia 1994 r. orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność małoletniej Estery P., (co było warunkiem dalszego otrzymywania świadczenia po wyczerpaniu pobierania go w okresie zasiłkowym od 01.01.2002 r. do 30. 06. 2002 r.), to przede wszystkim należy stwierdzić, że organ ten nie wydał jakiejkolwiek decyzji co do prawa pobierania przez skarżącą zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2002 r. Jeżeli więc skarżąca złożyła do tego organu wniosek o świadczenie za wspomniany okres, to służy jej prawo domagania się wydania przez organ decyzji odnośnie zasadności tego wniosku. Przepis art. 20 ust. 1 pkt 7 i 8 obowiązującej wówczas w/w ustawy z 1 grudnia 1994 r., stanowił, że uprawnienia do zasiłków rodzinnych ustalają i zasiłki te wypłacają powiatowe urzędy pracy – bezrobotnym oraz osobom pobierającym zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne, oraz oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – innym ubezpieczonym. Wobec powyższego, w sytuacji złożenia przez skarżącą wniosku o świadczenie, czy to w powiatowym urzędzie pracy, czy też w oddziale ZUS, wymagał on merytorycznego załatwienia poprzez wydanie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy organ w drodze czynności faktycznych, zaniechał wypłaty świadczenia, czy też świadczenia te w istocie wypłacił. W braku bowiem wydania orzeczenia, wniosek strony (jeżeli został formalnie złożony) pozostaje do chwili obecnej niezałatwiony, pomimo tego nawet, że w drodze czynności faktycznych uzyskała ona wypłatę części dochodzonej kwoty. Niewątpliwie w interesie skarżącej będzie domaganie się od organu wydania w tym przedmiocie decyzji. Z jednej strony będzie to istotne w ostatecznym wyjaśnieniu charakteru faktycznej spłaty świadczenia za okres od 1 lipca 2002 r. do 30 kwietnia 2004 r., by nie narazić się na zarzut nienależnie pobranego świadczenia, z drugiej zaś strony może być to istotne dla możliwości spłaty świadczenia za dochodzony w niniejszej sprawie okres. W przypadku bowiem wydania korzystnej dla skarżącej w tej materii decyzji (z uwzględnieniem więc aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności), zajdzie zupełnie nowa okoliczność, która może otworzyć stronie drogę do całkowitej spłaty świadczenia, stosownie do treści decyzji, z ewentualnym wykorzystaniem trybu weryfikacji decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.