I GZ 103/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 12 września 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 171/04 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 7 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: zażalenie oddalić U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem, po ponownym rozpoznaniu sprawy, odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu Sąd przyjął, że skarżąca nie spełniła wymaganych przesłanek do zwolnienia, a wynika to z braku wykazania swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób umożliwiający uwzględnienie wniosku. Żaląca się J. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie złożonego wniosku poprzez zwolnienie z wpisu sądowego w całości. W uzasadnieniu podała, że Sąd błędnie ocenił jej możliwości finansowe. Błędy w ustaleniach faktycznych doprowadziły do niewłaściwej oceny jej sytuacji finansowej. Obecnie pozostaje w separacji z mężem. Utrzymaniem córki zajmuje się mąż. Dodatkowo przekazuje mężowi alimenty na utrzymanie córki w kwocie 100 zł. miesięcznie. Po opłaceniu alimentów i zajęciu komorniczym, pozostała kwota nie wystarcza jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Koszty sądowe obciążające skarżącą w sprawie sprowadzają się w obecnym jej stadium do opłaty od skargi wynoszącej 1.006 zł. Chodzi więc o wpis w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 z 2003 r.). Trafnie Sąd przyjął, że skarżąca nie wykazała przekonywująco swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób umożliwiający uwzględnienie wniosku. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że skarżąca nawet nie przeczy, że uzyskuje dochody. Pozostała wobec tego tylko ocena – czy te, które uzyskuje, pozwalają na pokrycie kosztów. Należało przyjąć, że tak, skoro skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości jakie są to rzeczywiste dochody do dyspozycji. Nie przeczy, że pobiera wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.200 zł (brutto), że w ostatnich latach dysponowała dużymi dochodami (z tytułu osiąganych dochodów w Spółce, sprzedaży udziałów w tej Spółce). Istotnie, nastąpiły zajęcia praw majątkowych w Banku, ale w związku z brakiem uiszczenia należności celnych za sprowadzane towary też w dużych wysokościach. Nie bez znaczenia dla tej oceny pozostaje sytuacja rodzinna skarżącej. Ulega ona ciągłym zmianom, skoro w zażaleniu podała, że pozostaje obecnie w separacji z mężem, a na dziecko wychowywane obecnie też przez męża płaci alimenty w kwocie 100 zł miesięcznie. Nie przedstawiła jednak w tym zakresie żadnych formalnych dowodów potwierdzających powyższą sytuację rodzinną. Nie wykazała też jakie są jej niezbędne miesięczne koszty utrzymania, skoro we wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest informacji, gdzie zamieszkuje, jaki jest to rodzaj lokalu, jakie pokrywa koszty bieżące. Oznacza to, że nie wykazała też jaka kwota i na jakie potrzeby jest pokrywana z otrzymywanego wynagrodzenia. O ile powołany wyżej przepis jednoznacznie wskazuje, że przy całkowitym zwolnieniu, osoba powinna wykazać brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a przy częściowym brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to należało przyjąć, że sytuacji tej w świetle powyższego nie można odnieść do skarżącej. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że Sąd błędnie ocenił możliwości finansowe żalącej. Podkreślić jednak należy, że strona wnosząc sprawę przed sądem, powinna liczyć się z kosztami i gromadzić potrzebne środki z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie. Wyjątkowo, gdy niezwłoczne wniesienie sprawy zapewni ochronę praw strony ze względu na bliski termin, z upływem którego jej roszczenie wygaśnie lub ulegnie przedawnieniu, albo ze względu na inne okoliczności prawne lub faktyczne. Chodzi wówczas o sytuację, że nie ma podstaw do zarzucenia stronie rozmyślnego braku działania. W sprawie takie wyjątkowe okoliczności, o jakich mowa wyżej nie zachodzą. Rodzaj sprawy, wysokość opłaty, otrzymywane dochody, koszty związane z bieżącym utrzymaniem, w pełni potwierdzają o możliwości poniesienia wpisu, skoro osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania. Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 197 w związku z art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażalenie zostało oddalone. P O S T A N O W I E N I E Dnia 12 września 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 12 września 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 171/04 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 7 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: zażalenie oddalić U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem, po ponownym rozpoznaniu sprawy, odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu Sąd przyjął, że skarżąca nie spełniła wymaganych przesłanek do zwolnienia, a wynika to z braku wykazania swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób umożliwiający uwzględnienie wniosku. Żaląca się J. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie złożonego wniosku poprzez zwolnienie z wpisu sądowego w całości. W uzasadnieniu podała, że Sąd błędnie ocenił jej możliwości finansowe. Błędy w ustaleniach faktycznych doprowadziły do niewłaściwej oceny jej sytuacji finansowej. Obecnie pozostaje w separacji z mężem. Utrzymaniem córki zajmuje się mąż. Dodatkowo przekazuje mężowi alimenty na utrzymanie córki w kwocie 100 zł. miesięcznie. Po opłaceniu alimentów i zajęciu komorniczym, pozostała kwota nie wystarcza jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Koszty sądowe obciążające skarżącą w sprawie sprowadzają się w obecnym jej stadium do opłaty od skargi wynoszącej 1.006 zł. Chodzi więc o wpis w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 z 2003 r.). Trafnie Sąd przyjął, że skarżąca nie wykazała przekonywująco swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób umożliwiający uwzględnienie wniosku. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że skarżąca nawet nie przeczy, że uzyskuje dochody. Pozostała wobec tego tylko ocena – czy te, które uzyskuje, pozwalają na pokrycie kosztów. Należało przyjąć, że tak, skoro skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości jakie są to rzeczywiste dochody do dyspozycji. Nie przeczy, że pobiera wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.200 zł (brutto), że w ostatnich latach dysponowała dużymi dochodami (z tytułu osiąganych dochodów w Spółce, sprzedaży udziałów w tej Spółce). Istotnie, nastąpiły zajęcia praw majątkowych w Banku, ale w związku z brakiem uiszczenia należności celnych za sprowadzane towary też w dużych wysokościach. Nie bez znaczenia dla tej oceny pozostaje sytuacja rodzinna skarżącej. Ulega ona ciągłym zmianom, skoro w zażaleniu podała, że pozostaje obecnie w separacji z mężem, a na dziecko wychowywane obecnie też przez męża płaci alimenty w kwocie 100 zł miesięcznie. Nie przedstawiła jednak w tym zakresie żadnych formalnych dowodów potwierdzających powyższą sytuację rodzinną. Nie wykazała też jakie są jej niezbędne miesięczne koszty utrzymania, skoro we wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest informacji, gdzie zamieszkuje, jaki jest to rodzaj lokalu, jakie pokrywa koszty bieżące. Oznacza to, że nie wykazała też jaka kwota i na jakie potrzeby jest pokrywana z otrzymywanego wynagrodzenia. O ile powołany wyżej przepis jednoznacznie wskazuje, że przy całkowitym zwolnieniu, osoba powinna wykazać brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a przy częściowym brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to należało przyjąć, że sytuacji tej w świetle powyższego nie można odnieść do skarżącej. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że Sąd błędnie ocenił możliwości finansowe żalącej. Podkreślić jednak należy, że strona wnosząc sprawę przed sądem, powinna liczyć się z kosztami i gromadzić potrzebne środki z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie. Wyjątkowo, gdy niezwłoczne wniesienie sprawy zapewni ochronę praw strony ze względu na bliski termin, z upływem którego jej roszczenie wygaśnie lub ulegnie przedawnieniu, albo ze względu na inne okoliczności prawne lub faktyczne. Chodzi wówczas o sytuację, że nie ma podstaw do zarzucenia stronie rozmyślnego braku działania. W sprawie takie wyjątkowe okoliczności, o jakich mowa wyżej nie zachodzą. Rodzaj sprawy, wysokość opłaty, otrzymywane dochody, koszty związane z bieżącym utrzymaniem, w pełni potwierdzają o możliwości poniesienia wpisu, skoro osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania. Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 197 w związku z art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażalenie zostało oddalone.