VII SA/Wa 509/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), , Asesor WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Aleksandra Młyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2005 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy linii elektroenergetycznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z [...] listopada 2004 r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. L. kwotę 500 zł. (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. umorzone zostało postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek J. L. w sprawie legalności budowy w latach 1960-tych linii elektroenergetycznej 220 kV na trasie K. – P. przebiegającej m.in. przez jej działkę nr ew. [...] w C. koło P. Sprawa ta toczyła się od dnia [...] kwietnia 2001 r. Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie w tej sprawie, jego decyzja następnie została uchylona przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powtórnie wydał w dniu [...] kwietnia 2003 r. decyzję umarzającą postępowanie w sprawie, jednakże decyzja ta została w postępowaniu uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., ponownie rozpatrując sprawę legalności budowy linii elektroenergetycznej w C. ustalił, że ta dwutorowa linia 220 kV należy obecnie do firmy P. – [...] S.A. Ze względu na rozpiętość przewodów zajmuje pas o szerokości ok. 20 m nad powierzchnią działki Ponadto przez teren zalesiony działki wykonano przecinki umożliwiające dojazd sprzętem mechanicznym w okolice wież wsporczych. Działka stanowi obecnie współwłasność C. G., K. K., Z. K., K. M. oraz wnioskodawczyni. Ustalono dalej, że budowa linii elektroenergetycznej ukończona została w roku 1969, jeszcze pod rządami ustawy z 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 7, poz. 46 z 1961r. z późn. zm.). Na podstawie odszukanych dokumentów, tj. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] stycznia 1968 r., zezwalającej na założenie i przeprowadzenie linii elektroenergetycznej na trasie K.-P. oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1969 r. o lokalizacji szczegółowej, organ doszedł do wniosku, że inwestor wybudował przedmiotowa linię wyłącznie na podstawie wyżej wskazanych decyzji, nie uzyskał natomiast decyzji o pozwoleniu na budowę, a zatem budowa tej linii była samowolą budowlaną. Jak podał organ, w latach 50 i 60-tych ubiegłego wieku przeprowadzano powszechną elektryfikację kraju, która często wykonywana była z pogwałceniem praw właścicieli nieruchomości, przez które przebiegała inwestycja, jednakże postępowanie w sprawie zbadania legalności tej linii należało umorzyć, gdyż obowiązujące obecnie przepisy Prawa budowlanego nie dają, zdaniem organu, podstaw do podjęcia działań w zakresie zbadania prawidłowości powstania przedmiotowej linii elektroenergetycznej. Odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. złożyła J. L., wnosząc o jej uchylenie. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając argumentację Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. co do okoliczności uzasadniających umorzenie postępowania. Organ II instancji wywiódł dodatkowo zasadność takiego rozwiązania z art. 103 obowiązującej obecnie ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r., który ma zastosowanie do obiektów budowlanych wybudowanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r. Organ przyjął, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do ustawy poprzednio obowiązującej, tj. do ustawy Prawo budowlane z 1974 r., w tym do art. 37 i 40 tej ustawy. Z analizy tej organ wyciągnął wniosek, że organy nadzoru budowlanego nie mogą, dla usunięcia skutków samowoli, stosować przepisów ustawy jeszcze wcześniejszej, tj. z ustawy z 1961r. obowiązującej w momencie budowy przedmiotowej linii elektroenergetycznej. J. L. złożyła skargę na tę decyzję, ponawiając argumenty przytaczane we wcześniejszych pismach i domagając się zajęcia merytorycznego stanowiska przez organy nadzoru budowlanego a nie umorzenia postępowania. Dodała też, że w sprawie toczyło się odrębne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które ostatecznie (po uchyleniu wcześniejszych decyzji w dniu 12 marca 2004 r. przez WSA sygn. akt 7/IV SA 3413/02) zakończyło się umorzeniem postępowania przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który decyzją z dnia [...] października 2004 r. stwierdził, iż w obrocie prawnym nie funkcjonuje pozwolenie na budowę tej linii, nie ma zatem podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nieistniejącego aktu administracyjnego. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Skargę należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo materialne i przepisy postępowania administracyjnego. Przede wszystkim stwierdzić należy, że organy obu instancji wadliwie zinterpretowały przepisy prawa materialnego. Oceniając swoją właściwość, organy nadzoru budowlanego prawidłowo jedynie oceniły treść art. 103 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, zgodnie z którym do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Nie ulega też wątpliwości, że zastosowanie ma w takim przypadku art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), który stanowi, iż obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce. Jak wynika z treści tego właśnie przepisu, odnosi się on nie tylko do sytuacji faktycznych powstałych pod rządami tej ustawy, lecz do wszystkich obiektów budowlanych wybudowanych "niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy". Dyspozycja tego przepisu obejmuje zatem obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami Prawa budowlanego z 1961 r., gdyż te właśnie przepisy obowiązywały w okresie ich budowy. Przy takiej konstrukcji przepisu nie były potrzebne przepisy przejściowe, podobne do brzmienia art. 103 obecnej ustawy. Legalność zabudowy wzniesionej w 1969 r. należy oceniać według przepisów ustawy z 1961 r., stosując przesłanki i środki przewidziane w art. 37 i następnych, ustawy Prawo budowlane z 1974 r., natomiast właściwość organów do załatwiania spraw, o których mowa w ust. 1 art. 103 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, określić należy na podstawie przepisów tej ustawy. Ponieważ jednak organy obu instancji wadliwie oceniły treść art. art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), jako nie uprawniającego do badania legalności zabudowy z 1969 r., konsekwencją tego było naruszenie art. 105 k.p.a. przez umorzenie postępowania administracyjnego, zamiast dokonania merytorycznej oceny legalności zabudowy i, w zależności od oceny przesłanek ujętych w tym przepisie, wydanie stosownej decyzji merytorycznej. Nadto, ze względu na naruszenie dyspozycji art. 107 k.p.a., który określa niezbędne składniki decyzji administracyjnej stanowiąc, że decyzja powinna obowiązkowo zawierać oznaczenie strony lub stron, a w decyzji stron nie wymieniono, nie można było ustalić, czy pozostali współwłaściciele działki brali udział w postępowaniu. Pominięcie któregokolwiek z obligatoryjnych składników jest istotną wadą decyzji. Przeniesienie wykazu stron (zawierającego również dane adresowe) do "rozdzielnika" decyzji powoduje, iż decyzja nie zawiera oznaczenia stron. Uchybienia te uzasadniają w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszej instancji, jako że wskazane uchybienia dotyczą postępowania organów obu instancji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchylił zarówno decyzję organu II instancji jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.