III SO/Gd 113/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 9 września 2005 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. K. T. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwiema córkami. Źródłem dochodu czteroosobowej rodziny jest świadczenie pielęgnacyjne otrzymywane przez skarżącego, zasiłki pielęgnacyjne pobierane przez jego żonę i córkę oraz renta socjalna przyznana jednej z córek, w łącznej wysokości 1128 zł miesięcznie. Wnioskodawca posiada mieszkanie o powierzchni [...] . Nie posiada natomiast oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. W uzasadnieniu wniosku K. T. wskazał m.in., że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Ze względu na konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnymi członkami rodziny, wnioskodawca nie może podjąć pracy. Wysokość uzyskiwanych dochodów nie wystarcza na utrzymanie rodziny. W mniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję w sprawie dodatku mieszkaniowego. Oznacza to, że K. T. korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie przepisu art. 239 § 1 pkt I lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który stanowi, iż strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Za powyższym poglądem przemawia prawny charakter dodatku mieszkaniowego, który można najogólniej określić jako szczególne świadczenie pieniężne wypłacane przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71 poz. 734 ze zm.) osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal (por. uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 maja 1996 r. sygn. akt OPK 12/96, ONSA 1997, z. 1, poz. 10; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3118/95, niepubl.) Głównym zadaniem instytucji dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów regulowanych. Dodatek mieszkaniowy jest zatem formą pomocy społecznej .udzielanej przez władze publiczne, wspierające realizację prawa obywatela do mieszkania v? warunkach urynkowienia czynszów mieszkaniowych. Uwzględniwszy powyższe, wskazać należy, iż w myśl art. 262 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z przepisu art. 245 § 3 powołanej ustawy wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym uwzględnienie wniosku w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.s.a.). W świetle powołanych uregulowań sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy Sąd, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 12 sierpnia 2005 r. (doręczonym w dniu 17 sierpnia 2005 r.), wezwał go do przedłożenia - w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania - następujących dokumentów: odpisów zeznań podatkowych za 2004 r. złożonych przez niego, jego żonę oraz dzieci, a w przypadku ich nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; potwierdzających wysokość dochodu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym: kopii ostatniego odcinka renty socjalnej oraz decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku i świadczenia pielęgnacyjnego; wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez małżonków oraz dzieci rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie. Pomimo upływu siedmiodniowego terminu, skarżący nie przedłożył jakichkolwiek żądanych dokumentów. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że strona nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskodawca, pomimo wezwania Sądu nie przedłożył żądanych w nim dokumentów, które pozwoliłyby na wyjaśnienie istotnych okoliczności dotyczących sytuacji finansowej jego oraz pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym osób. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.