I OSK 159/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie Małgorzata Borowiec NSA Leszek Włoskiewicz (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 września 2005r. sygn. akt II SA/Gd 3068/02 w sprawie ze skargi L. R. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji stwierdzającej wartość nieruchomości pozostawionej poza granicami kraju oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 września 2005 r. II SA/Gd 3068/02 oddalił skargę L. R. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] Nr [...], którą odmówiono skarżącej stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionej, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., na terenie nie wchodzącym w skład obecnego obszaru państwa. Sąd uznał, że – niezależnie od podanych przez organy przyczyn odmowy oraz niezależnie od podnoszonych przez skarżącą zarzutów, których ocena pozostawała bez znaczenia dla wyniku sprawy – wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa, gdyż – w świetle art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) – skarżąca nie była legitymowana do samodzielnego wystąpienia z wnioskiem o zaliczenie wartości nieruchomości. Spadek bowiem po K. i M. K. – mający obejmować pozostawioną za granicą nieruchomość, co do której dokumenty wystawiono na nazwisko Korol – oprócz skarżącej nabyli również: M. K., A. B. K. i W. A. K. Wnosząc skargę kasacyjną L. R. jako jej podstawy przytoczyła (posługując się skrótem u.p.s.a. dla określenia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi): "(1) naruszenie prawa procesowego, które dawało podstawę do wznowienia postępowania, tj. art. 145 § 1 ust. 1 lit. b u.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 4 k.p.a. i w zw. z art. 10 k.p.a., poprzez nieuchylenie wadliwej decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] nr sprawy nr [...] jak i wadliwej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] [...], które to zapadły w postępowaniu administracyjnym bez udziału pozostałych spadkobierców właściciela nieruchomości pozostawionych poza granicami obecnego Państwa Polskiego, Konstantego Karola, co jest przyczyną nieważności postępowania; (2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, iż wnioskodawczyni nie może ubiegać się o wydanie decyzji określającej wartość pozostawionej przez Konstantego Karol nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. ze względu na to, iż jest spadkobierczynią jedynie w części po małżonkach Karol podczas gdy z art. 212 ust. 5 ustawy wynika jedynie, iż w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione; (3) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.Ust. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) w zw. z § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz.Ust. z 1998 r. Nr 9, poz. 32 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż uznanie przez Wojewodę Pomorskiego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...], nr [...], iż wnioskodawczyni nie przedłożyła dokumentów, z których wynikałoby, iż Konstanty Karol w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawił poza obecnymi granicami Państwa Polskiego nieruchomość, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika zarówno rodzaj, wielkość jak i położenie majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Państwa Polskiego przez K. K. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., nie stanowi rażącego naruszenia prawa." W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono przede wszystkim, że – jeżeli skarżąca nie była legitymowana do samodzielnego wystąpienia z wnioskiem – obowiązkiem organów było wezwanie do udziału w postępowaniu pozostałych spadkobierców, czego nie uczyniono, doszło zatem do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania i decyzje obydwu organów podlegały uchyleniu "ze względu na zachodzącą nieważność postępowania". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono ponadto, lecz subsydiarnie, z ostrożności procesowej, że z art. 212 ust. 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że wszystkim spadkobiercom przysługują uprawnienia do zaliczenia wartości pozostawionego za granicą mienia, co nie stoi na przeszkodzie, aby tylko niektórzy ubiegali się o ustalenie wartości tego mienia; wreszcie jest również uchybieniem sądu, że nie uznał za naruszenie prawa stanowiska organów, które tylko z powodu innej pisowni nazwiska ojca skarżącej w dokumentach emigracyjnych (Korol zamiast Karol), utrzymywały, iż nie można ustalić, czy to jej poprzednik prawny pozostawił nieruchomość za granicą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 (do zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą) przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Natomiast, jeżeli uprawnienia przysługują łącznie wszystkim spadkobiercom, i nie wskazano jednego z nich, to interes prawny mają łącznie wszyscy, którzy łącznie wszyscy stanowią (jedną i tę samą) stronę w rozumieniu art. 28 K.p.a. i tylko łącznie wszyscy mogą żądać czynności organu (wszczęcia postępowania w sprawie zaliczenia wartości pozostawionych za granicą nieruchomości). Nie ma zatem wielości stron – rodzącej obowiązek prowadzących postępowanie organów do zapewnienia każdej stronie czynnego w nim udziału – lecz wielość będących jedną stroną podmiotów, z których nikt nie jest uprawniony do działania z wyłączeniem pozostałych, nie może więc sam żądać czynności organu. Nie znajduje też uzasadnienia prawnego przekonanie, aby stwierdzenie wartości pozostawionych za granicą nieruchomości nie było równoznaczne z zaliczeniem tej wartości na pokrycie stosownych należności, gdyż § 4 ust. 1 oraz § 5 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz.U. Nr 9, poz. 32 ze zm.) wynika wprost, że zaliczenie wartości pozostawionych za granicą nieruchomości następuje na drodze decyzji stwierdzających ich wartość. Z kolei zagadnienie, jakie znaczenie ma różnica w pisowni nazwiska właściciela przy ustalaniu, czy skarżąca wykazała, że jej poprzednicy prawni pozostawili nieruchomość za granicą, nawet nie było przedmiotem oceny sądu w tej sprawie, nie może więc być przedmiotem zarzutu. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.