III SA/Wa 1303/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2005 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. III SA/Wa 1303/05 Uzasadnienie Pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. B. S. wniosła do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego podanie o umorzenie zaległości ciążącej na niej z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. B. S. swoje podanie uzasadniała tym, że zaległości powstały wskutek działań jej zmarłego męża, który nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne i doprowadził do ogólnego zadłużenia gospodarstwa rolnego. B. S. razem ze swoim synem P. S. zostali obciążeni odpowiedzialnością za składki nieopłacone przez zmarłego męża A. S., za okres od pierwszego kwartału 1995 r. do drugiego kwartału 2004 r., na podstawie decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], która została wydana na podstawie art. 40 i 44 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (t. jedn. Dz. U. Nr 108, poz. 486 ze zm.) oraz art. 97,98 i 332 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). B. S. w podaniu podnosiła, że nie jest w stanie spłacić zaległych składek z powodu bardzo trudnej sytuacji materialnej. Prezes KRUS przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wyniku, którego ustalono, że wnioskodawca znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u o u.s.r.) Prezes KRUS odmówił B. S. umorzenia zaległych składek. W uzasadnieniu tej decyzji prezes stwierdził, że umorzenie składek może mieć miejsce w wypadkach wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych. Umorzenie może być uzasadnione jedynie przypadkami na, których zaistnienie ubezpieczony nie ma wpływu. W przypadku B. S. tego rodzaju zdarzenia nie miały miejsca. Decyzją z dnia [...] kwietnia 20045 r. Prezes KRUS po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2005 r. nr [...]. w uzasadnieniu tej decyzji prezes stwierdził "ponieważ w pani przypadku nie zaszły żadne nowe okoliczności mające wpływ na pogorszenie sytuacji materialno-bytowej, wobec powyższego należało orzec jak w sentencji". W uzasadnieniu decyzji nie znalazły się żadne inne stwierdzenia. Na tę decyzję B. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący podnosiła, że z uwagi na niskie dochody nie jest w stanie zapłacić zaległych składek. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako p.p.s.a.) sąd orzeka w granicach sprawy jednocześnie nie jest związany zarzutami w wnioskami podniesionymi w skardze oraz podaną podstawą prawną. Orzekając w oparciu o ten przepis poza zarzutami podniesionymi w skardze Sąd zważył, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a także z naruszeniem prawa materialnego, które również miało wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 127 § 3 przez Prezesa KRUS po ponownym rozpoznaniu sprawy. Zgodnie z tym przepisem do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z treści tego przepisu wynika, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją wydaną przez ministra lub inny zrównany z nim organ - art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., pełni taką samą rolę jak odwołanie od decyzji. Przepis art. 127 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z art. 140 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w art. 136-139 k.p.a. w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Na podstawie tego przepisu do decyzji wydanych przez organ drugiej instancji a także do decyzji wydanych na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. zastosowanie ma również przepis art. 107 § 1-5 k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z przytoczonych przepisów wynika, że organ odwoławczy wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzję, którą utrzymuje w mocy decyzje organu pierwszej instancji obowiązany jest uzasadnić tę decyzję w sposób określony w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, którą organ utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji winna zawierać uzasadnienie przemawiające za prawidłowością zaskarżonej decyzji, a zatem powinna wskazywać przepis prawa na podstawie, którego organ rozstrzyga o prawach i obowiązkach adresata decyzji a także wskazanie okoliczności faktycznych uzasadniających to rozstrzygnięcie. Decyzja ta skutkuje rozstrzygnięciem sprawy w taki sam sposób w jaki została ona rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją, a zatem oprócz uzasadnienia braku podstaw do uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w odwołaniu powinna wskazywać przepisy prawa oraz fakty uzasadniające rozstrzygnięcie sprawy w taki sposób jak to miało miejsce w zaskarżonej decyzji. Okoliczności faktyczne uzasadniające rozstrzygnięcie zawarte w decyzji muszą pozostawać w związku z okolicznościami faktycznymi wymienionymi w hipotezie normy prawnej stanowiącej podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Jeżeli przepis prawa tak jak w rozpoznaj sprawie uzależnia przyznanie przez organ określonego uprawnienia adresatowi decyzji w przypadku wystąpienia u tego adresata określonych okoliczności faktycznych, to w decyzji organ ma obowiązek wypowiedzieć się w zakresie tych okoliczności. Dodatkowo należy stwierdzić, że jeżeli decyzja tak jak zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy to obowiązkiem organu jest wyjaśnienie adresatowi tej decyzji charakteru uznania administracyjnego w ramach którego organ działa. Zaskarżona decyzja nie spełnia wymienionych wymogów w zakresie uzasadnienia faktycznego. Organ w decyzji tej ograniczył się jedynie do wskazania, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona nie zgłosiła żadnych nowych okoliczności. Tego rodzaju okoliczność faktyczna nie zwalnia organu od sporządzenia uzasadnienia decyzji, które spełniałoby wymogi z art. 107 § 3 k.p.a., gdyż takiego uprawnienia nie da się wywieść z żadnego przepisu k.p.a. a także innych aktów prawnych. Skoro w wyniku wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. dochodzi do ponownego rozorania sprawy to również wydaną w wyniku tego rozpoznania decyzję należy traktować jako nową decyzję, a zatem decyzja ta nie może w swym uzasadnieniu odsyłać do uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Ograniczenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji do stwierdzenie braku nowych okoliczności w sprawie świadczy o tym, że organ w pozostałym zakresie uznał, że zaskarżona decyzja korzysta z uzasadnienia zawartego w poprzedzającej ją decyzji. Wniosek ten z uwagi na treść przepisów art. 140, 127 § 3 i art. 107 § 3 k.pa. należało uznać za pozbawiony podstaw. Ponadto należy podkreślić, że wydanie decyzji bez uzasadnienia faktycznego i prawnego stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 8 i 11 k.p.a. W art. 41a ust. 1 u o u.s.r stanowi, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć kwoty należne z tytułu składek. W zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie wyjaśnił stronie znaczenia pojęcia "ważny interes". Organ formułując uzasadnienie zaskarżonej decyzji poprzez odniesienie się w nim wyłącznie do wystąpienia w sprawie nowych okoliczności po wydaniu pierwszej decyzji, zupełnie bezprawnie, w pozostałym zakresie oparł uzasadnienie tej decyzji o uzasadnienie decyzji ją poprzedzającej. W ocenie Sądu brak jest podstaw normatywnych do uznania tak, jak to uczynił organ w decyzji poprzedzającej skarżoną decyzje, że o istnieniu tego interesu mogą świadczyć wyłącznie okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności i na zaistnienie których strona nie miała żadnego wpływu. Powołanie się przez ustawodawcę w normie prawnej na ważny interes strony bez bliższego określenia charakteru tego interesu, oznacza interes prawny lub ekonomiczny-majątkowy. Interes prawny oznacza taką zależność w, której rozstrzygnięcie organu zawarte w decyzji ma wpływ na inne określone przepisami prawa i obowiązki adresata decyzji. Interes ekonomiczny oznacza sytuację w, której rozstrzygnięcie organu wpływa bezpośrednio na stan majątku adresata decyzji. W rozpoznanej sprawie interes taki niewątpliwie wystąpił. Skoro organ przyjął koncepcję wykładni pojęcia "ważny interes" według której interes ten nie występuje w sytuacjach, których wystąpienie uzależnione było od zachowania się adresata decyzji, to abstrahując od tego, że Sąd nie podziela tego rozumowania, powinien był w zaskarżonej decyzji wskazać jak według jego oceny skarżący przyczynił się do faktu popadnięcia w ubóstwo, którym uzasadniał swój wniosek o umorzenie zaległości. Skoro zdaniem Sądu w rozpoznanej sprawie po stronie skarżącej niewątpliwie wystąpił ważny interes w postaci ubóstwa, stanowiący na podstawie art. 41 a ust. 1u o u.s.r. przesłankę do umorzenia składek to organ odmawiając stronie skarżącej tego umorzenia powinien był wskazać przesłanki, które na podstawie przepisów prawa uzasadniały tę odmowę, mimo wystąpienia po stronie skarżącego przedmiotowej przesłanki. W zaskarżonej decyzji, jak już Sąd wskazał przez dosłowne przytoczenie treści tego uzasadnienia, brak jest, poza zupełnie chybioną argumentację dotyczącą rozumienia pojęcia ważny interes, jakichkolwiek innych argumentów uprawniających organ do wydania decyzji odmawiającej umorzenia składek. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 8,11, 107 § 3 w związku z art. 140 i 127 § 3 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem art. 41a ust. u o u.s.r., które miało wpływ na wynik sprawy Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a i c i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.