IV SA/Wa 735/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] R., na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta R. z dnia [...] grudnia 2004 r., którą wymierzono J. K. karę pieniężną w wysokości 20 057,03 zł za usuniecie drzewa bez wymaganego zezwolenia na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w R. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż kara została wymierzona przez organ I instancji zasadnie, zgodnie z przepisami art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, iż ustawa nie zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia na usuniecie obumarłego drzewa oraz poniesienia kar za ich usunięcie bez takiego zezwolenia. W przypadku drzew obumarłych nie ponosi się wyłącznie opłat, pod warunkiem uzyskania wymaganego zezwolenia. Stawkę kary przyjęto prawidłowo uwzględniając obwód pnia, gatunek drzewa oraz stawki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228, poz. 2306), a także biorąc pod uwagę, iż stawka kary stanowi trzykrotność stawki opłaty. W trakcie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary zachowane zostały wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień, albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 219, poz. 2229). Od decyzji tej wniosła skargę J. K. W skardze wnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, iż została ona wydana z naruszeniem prawa. W szczególności zarzuciła błędna wykładnie art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 5 ustawy o ochronie przyrody. Zdaniem Skarżącej ze wskazanego ust. 5 wynika, iż karę uiszcza się w pełnej wysokości, chyba że drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W rozpatrywanym przypadku Skarżąca usunęła drzewo, które było już obumarłe, z przyczyn od niej niezależnych. W świetle ust. 5 nie powinna więc ponieść kary. Zdaniem Skarżącej odwołanie w art. 89 ust. 1 do art. 88 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody oznacza, iż racjonalny ustawodawca chciał w ten sposób wyłączyć stosowania automatycznego mechanizmu wymierzania kar pieniężnych do drzew obumarłych z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W skardze podniesiono, iż kara jest rażąco surowa, gdyż dotyczy ona usunięcia spróchniałego drzewa. Trudno przyjąć aby racjonalny ustawodawca przewidywał tak drastyczna sankcję. Zarzucono także niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, gdyż organy administracji nie ustaliły, czy usunięte drzewo było obumarłe oraz czy przyczyny zamierania drzewa były niezależne od posiadacza terenu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy pełnomocnik Skarżącej podniósł, iż wątpliwości może budzić okoliczność, czy to co zostało usunięte stanowiło w ogóle drzewo bowiem usunięto jedynie spróchniały pień. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. W sprawie bezsporny jest fakt usunięcia bez wymaganego zezwolenia drzewa przez Skarżącą. Bezsporny jest obwód usuniętego drzewa na wysokości 130 cm (167 cm) oraz jego gatunek (olsza), co ma znaczenie z punktu widzenia wysokości kary pieniężnej (art. 85 ust. 1 i 2 w zw. art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz rozporządzenia w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew). Istotne dla sprawy okoliczności potwierdza protokół z dnia 12 listopada 2004 r. oraz sporządzony materiał fotograficzny. Skarżąca podniosła jedynie, iż usunięte drzewo było z przyczyn niezależnych od niej obumarłe, co wyłącza, jej zdaniem, zasadę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, stanowiącej trzykrotność opłaty za usuniecie drzewa. Stanowisko Skarżącej jest błędne, jeżeli uwzględnić treść normatywną regulacji dotyczących wymierzania administracyjnych kar pieniężnych za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Przede wszystkim, w świetle regulacji dotyczących problematyki ochrony drzew, na usuniecie obumarłego drzewa wymagane jest zezwolenie. Wynika to z zestawienia treści art. 83 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, w którym określono przypadki, gdy nie jest wymagane zezwolenie na usunięcie drzew, z treścią art. 86 ust. 1 wskazującego przypadki, gdy za usuniecie drzew nie ponosi się opłat. W świetle tych regulacji opłat nie ponosi się przedewszystkim gdy na usuniecie drzew nie jest wymagane zezwolenie (art. 86 ust. 1 pkt 1) a w pozostałych przypadkach na przykład, gdy usuwa się drzewa obumarłe lub nie rokujące szansy na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (art. 86 ust. 1 pkt 9). Wymienienie w ustawie wprost obumarłych drzew, jako nie objętych obowiązkiem ponoszenia opłat w związku z usunięciem, obok drzew, których usunięcie nie wymaga zezwolenia przesądza jednoznacznie, iż usuwanie obumarłych drzew wymaga zezwolenia. Oczywiście nie można wykluczyć przypadków, gdy coś, co stanowi pozostałość obumarłego drzewa nie można określić nadal tym mianem, w świetle potocznych reguł rozumienia tego wyrazu. Jednak wbrew temu, co podniesiono na rozprawie w rozpatrywanej sprawie sytuacja tak nie zachodziła. Jak wynika z protokołu, sama Skarżąca stwierdziła, iż drzewo było wyłącznie pozbawione ulistnienia w okresie letnim. Jak wynika z załączonego materiału fotograficznego drzewo było wypróchniałe jedynie w części środkowej przekroju pnia. Wokół miejsca usunięcia kłody znajdowały się pocięte gałęzie. W tym świetle twierdzenie na rozprawie, iż usunięto jedynie spróchniały pień, który nie powinien być określony mianem drzewa obumarłego należy uznać za gołosłowne i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Organy orzekające w sprawie na podstawie materiału dowodowego trafnie przyjęły, iż nastąpiło usunięcie drzewa. Wskazane wyżej regulacje normatywne, z których wynika jednoznacznie obowiązek uzyskania zgody na usuniecie drzewa obumarłego, oraz bezsprzeczny fakt usunięcia drzewa oznaczają, iż w sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, w świetle którego administracyjna kara pieniężna jest wymierzana za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia. Nie trafny jest wyrażony w skardze pogląd, iż w sprawie wymierzenia kary odgrywać może znaczenie przyczyna, dla której drzewo nie zachowało żywotności. Przywołany art. 88 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, jak wynika z jednoznacznego kontekstu jego zamieszczenia wśród innych norm prawnych, dotyczy przypadków, gdy termin płatności kar wymierzonych na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy zostanie uprzednio odroczony. Może to nastąpić jedynie gdy stopień uszkodzenia drzew nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości zachowania korony drzewa i posiadacz nieruchomości podjął działanie w celu zachowania żywotności drzewa (art. 88 ust. 3 ustawy). Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku, gdzie wobec całkowitego usunięcia drzewa, które zresztą, jak twierdzi Skarżąca było obumarłe, nie ma możliwości podjęcia działań w celu zachowania jego żywotności. Za bezpośrednim powiązaniem ust. 5 z treścią normatywną ust. 3 i 4 wskazanego artykuły przemawiają względy logicznej wykładni. Regulacja art. 88 ust. 3 dopuszcza możliwość odroczenia terminu płatności kary natomiast ust. 4 i 5 określa następstwa prawne zastosowania procedury odroczenia – ust. 4 – w przypadku zachowania żywotności drzew, natomiast ust. 5 w przypadku, gdy drzewa nie zachowały żywotności. Na wyłączne powiązanie normy art. 88 ust. 5 z procedurą odroczenia określoną w ust. 3 i 4 wskazują także użyte w tej regelacji wyrażenia. Art. 88 ust. 1 wskazuje na zasadę wymierzania administracyjnych kar pieniężnych w przypadkach określonych w pkt 1-3. Ust. 2 tego artykułu wskazuje generalnie termin uiszczenia wymierzonych wcześniej kar. Pojęciem uiszczenia posłużono się także w ust. 5 co wskazuje, iż dotyczy on kwestii związanych z karami, które zostały wcześniej wymierzone w zakresie wskazanym w art. 88 ust. 1, lecz następnie odroczone na zasadach wskazanych w ust. 3. W tej sytuacji przypisywanie art. 88 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody treści normatywnej wykraczającej poza wskazaną wyżej nie znajduje uzasadnienia. Pozostawałoby także w sprzeczności z zasadą interpretacyjną w świetle, której wyjątki od zasad (w tym przypadku ponoszenia administracyjnych kar pieniężnych) nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Chybione jest poszukiwanie wykładni art. 88 ust. 5 poprzez wskazywanie, iż jest on wyrażonym w ustawie wyjątkiem od zasady wymierzania kar wyrażonej w art. 89 ust. 1 ustawy. Zawarte w przepisie odesłanie do ust. 5, zgodnie z zasadami poprawnej legislacji oraz zasadami logiki, stanowi odesłanie do ust. 5 w art. 89, a więc podstawowej jednostki redakcyjnej, która zawiera to odesłanie nie zaś do ust. 5 art. 88, pomimo iż zawarte w art. 89 ust. 1 odesłanie znalazło się w pobliżu odesłania do art. 88 ust. 1 ustawy. W tej sytuacji zarzuty niewyjaśnienia przez organy administracji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności a więc, czy drzewo było obumarłe oraz czy wynikło to z winy Skarżącej są bezpodstawne. Kwestie te nie mają znaczenia dla orzeczenia w sprawie, której przedmiotem jest wymierzenie kary za usuniecie drzewa (w rozpatrywanym przypadku być może obumarłego) bez zezwolenia. W świetle powyższych okoliczności chybiony jest zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją prawa materialnego jak i procesowego, co musiało prowadzić do oddalenia skargi. Wynika to a contrario z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.