I SA/Kr 1988/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Krystyna Kutzner ( spr.) Sędziowie: WSA Halina Jakubiec NSA Grażyna Danielec Protokolant:: Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004r sprawy ze skargi C. Sp. z.o.o w [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł [...] z dnia 25 sierpnia 2000r, Nr: [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej -skargę oddala- W dniu [...] 1999 r Dyrektor Urzędu Celnego w [...] wydał decyzję wymierzającą C. [...] Spółka z o. o. w [...] opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości 100% wartości celnej towaru ujawnionego w wyniku rewizji celnej tj. w kwocie [...] PLN. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że w dniu [...] 1998 r skarżąca wwiozła przez przejście graniczne w [...] przesyłkę przeznaczoną dla M. , Spółka z o.o. , a nadesłanej dla niej przez niemieckiego kontrahenta . Towar został dostarczony do Oddziału Celnego w [...] , gdzie za dokumentem [...] z dnia [...] 1998 r został przekazany do Oddziału Celnego w [...]. W dniu [...] 1998 r w wyniku rewizji przesyłki w Urzędzie Celnym w [...] ujawniono 100 sztuk falowników nie zgłoszonych do objęcia procedurą celną. Zgodnie z art.276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r Kodeks celny (Dz.U. z 1997 r Nr 23, póz. 117 ze zm.) w przypadku ujawnienia różnicy między towarem przedstawionym , a ujawnionym organ celny wymierza opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej ujawnionej różnicy . Roszczenie o zapłatę wymierzonej opłaty skierowano do przewoźnika towaru tj. skarżącej spółki , która była odpowiedzialna za przedstawienie towarów organowi celnemu zgodnie z posiadanymi dokumentami , przyjętymi przy przewozie tej przesyłki. Organ celny podniósł , że zgodnie z Konwencją o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów, ratyfikowaną przez Polskę w 1962 r (Dz.U. z 1962 r Nr 49, poz.238 ) oraz z przepisami prawa przewozowego - przewoźnik winien dokonać sprawdzenia , czy przesyłka odpowiada oświadczeniom nadawcy zawartym w liście przewozowym , a w razie stwierdzenia niezgodności - winien zgłosić swoje zastrzeżenia w dokumencie przewozowym . Takie uwagi nie zwalniają przewoźnika od odpowiedzialności za ładunek, ale mogą być pomocne w udowodnieniu , że niezgodności te powstały nie z jego winy. W przypadku braku zastrzeżeń na liście przewozowym istnieje domniemanie , że towar , jego cechy , numery i ilość były zgodne z oświadczeniem zawartym w tym liście. W rozpatrywanej sprawie przewoźnik informował Oddział Celny w [...] o niezgodności wagi towaru wskazanej w niemieckich dokumentach wywozowych T2 z wagą wskazaną na fakturach handlowych , jednak nawet przy przyjęciu wagi z faktur - stwierdzono wagę towaru o 80 kg większą , czego przewoźnik nie podnosił. Przewoźnik w liście przewozowym z dnia 25 wrzenia 1998 r podał wagę towaru - 430 kg , która nie była faktyczną wagą. Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się podnosząc, że stosowanie do art.276 § 2 Kodeksu celnego opłatę manipulacyjną dodatkową nakłada się w sytuacji , gdy po przedstawieniu towaru organ celny ujawni różnicę między towarem przedstawionym, a towarem ujawnionym w wyniku rewizji celnej. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała , gdyż różnica w wadze towaru została ujawniona przez skarżącą w momencie przedstawienia towaru. Okoliczność ta została przyznana przez organ celny , co wyłącza możliwość zastosowania wobec skarżącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Ponadto wskazany art.276 § 2 Kodeksu celnego nie określa w jakiej formie przedstawiający towar powinien informować organ celny o rozbieżnościach wagi. Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie decyzją z dnia 25 sierpnia 2000 r utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji i stwierdził , że wprawdzie skarżąca poinformowała organ celny o swoich wątpliwościach co do właściwej wagi przekazywanego towaru , fakt ten jednak nie jest jednoznaczny z przedstawieniem organowi faktycznej ilości przewożonego towaru. Skarżąca jako przewoźnik mogła złożyć wniosek o zbadanie towaru , czego jednak nie uczyniła. Oznacza to , że skarżąca nie zgłaszała zastrzeżeń co do ilości towaru. W ocenie organu odwoławczego , w przypadku stwierdzenia różnicy pomiędzy towarem przedstawionym , a ujawnionym podczas rewizji celnej wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący podniósł , iż okolicznością przyznaną przez organ celny jest , że to skarżąca powiadomiła ten organ o nadwyżce towaru. Z akt sprawy wynika , że eksporter towaru wyjaśnił, że partia 100 sztuk falowników omyłkowo dostarczona została bez dokumentów celnych tzn. bez faktury handlowej , a zatem wyłączna wina leży po stronie eksportera towaru. Decyzja organu celnego została wydana na podstawie art.276 § 2 Kodeksu celnego , który jest przepisem sankcyjnym , a zatem na organie spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego , w wyniku którego można stwierdzić, czy działanie lub zaniechanie podmiotu doprowadziło do zaistnienia sytuacji uzasadniającej wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej. W sprawie nie jest oczywiste , że adresatem zaskarżonej decyzji jest skarżąca jako przewoźnik towaru . Zgodnie z art.39 Kodeksu celnego towar powinien być przedstawiony organowi celnemu przez osobę , która wprowadziła go na polski obszar celny lub która przejęła odpowiedzialność za ten towar po jego wprowadzeniu. Organ celny błędnie interpretuje , że wprowadzającym jest przewoźnik , gdyż wprowadzającym może być jedynie osoba mająca prawa do tego towaru , to jest importer lub eksporter. Skarżąca powołała się na art.782 i 785 Kodeksu cywilnego , a także na art.38 § l i art.39 § l ustawy z dnia 15 listopada 1984 r Prawo przewozowe (Dz.U. z 1984 r Nr 53, poz.272 ze zm.) , z których - jej zdaniem - wynika, iż przewoźnik towar do przewozu przyjmuje w oparciu o dokumenty wystawione i dostarczone mu przez wysyłającego . Nie bez znaczenia jest też okoliczność , że towary drobnicowe, zazwyczaj ładowane są przez firmy spedycyjne bez udziału przewoźnika . O rodzaju przesyłki i jej wadze przewoźnik dowiaduje się z dostarczonych dokumentów przewozowych. Zgłoszenie przez skarżącą wniosku w formie ustnej o nadwadze towaru nad ilością zgłoszoną przez firmę zagraniczną, należy uznać , że w/w dokonała zgłoszenia celnego. Wina spoczywa na organie celnym , który nie utrwalił tego wniosku na piśmie . Skarżąca podniosła , że eksporter niezwłocznie dostarczył brakującą fakturę i wyjaśnił powody jej braku. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo strona przeciwna stwierdziła , że niewątpliwym dowodem na potwierdzenie przyjęcia przez skarżącą towaru bez zastrzeżeń co do jego wagi jest fakt wystawienia listu przewozowego w dniu [...] 1998 r , w którym podano wagę 430 kg. W związku z tym nie można przyjąć wyjaśnień skarżącej , z których wynika że nie mogła zweryfikować wagi towaru. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, póz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . W rozpoznawanej sprawie podstawą rozstrzygnięć organów celnych jest art. 276 § 2 Kodeksu celnego . Aby zrozumieć istotę tego przepisu należy przeanalizować przepisy dotyczące momentu zgłoszenia towaru do procedury celnej. Otóż zgodnie z art.60 § l Kodeksu celnego każdy towar , który ma być objęty procedurą celną , powinien zostać zgłoszony do tej procedury . Zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno być dokonane na odpowiednim formularzu , do którego powinny być dołączone dokumenty , których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną , do której jest zgłaszany ( art.64 Kodeksu celnego ). Stosownie natomiast do art.65 § l i 2 organ celny przyjmuje niezwłocznie zgłoszenie celne , jeżeli zgłoszenie to odpowiada wymogom określonym w art.64 , a wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty . Podstawą do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny może przystąpić do jego weryfikacji, zgodnie z art.70 § l Kodeksu celnego. Z powyższego wynika , że objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedłożenie stosownych dokumentów wraz z przedstawieniem towaru , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym. Podkreślić należy , że faza pierwsza to obowiązek zgłaszającego , faza druga - to uprawnienie organu celnego. Organ celny może , ale nie musi dokonać weryfikacji . Jeżeli jednak w wyniku weryfikacji dokonanego zgłoszenia celnego organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji , to skutki dokonania nieprawidłowego zgłoszenia celnego określa art.276 Kodeksu celnego . Przepis ten stanowi , że jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej , to od osoby , o której mowa w art.39 , pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy. Z kolei z art.39 Kodeksu celnego wynika, że towary , które zgodnie z art.36 § l pkt.l Kodeksu celnego zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego , bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny , powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę , która wprowadziła je na polski obszar celny , lub przez osobę , która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu , chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W rozpatrywanej sprawie zgłoszenie celne zostało dokonane przez skarżącą , która również przedstawiła organowi celnemu towar objęty zgłoszeniem. " Przedstawienie towaru " jest to pojęcie prawne zdefiniowane w art.3 § l pkt.14 Kodeksu celnego , dlatego art.39 w/w ustawy nie może być interpretowany w ten sposób , że " przedstawienie towaru "jest rozumiane jako czynność fizyczna. " Przedstawienie towarów organowi celnemu " - zgodnie z definicją - to zawiadomienie organu celnego przez osobę , dokonane w wymaganej formie , o dostarczeniu towarów do urzędu celnego ( ... ) . Odpowiedzialność zgłaszającego za dokonanie prawidłowego zgłoszenia celnego tj. zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy , oparta jest na zasadzie ryzyka , a nie winy. W związku z powyższym nie mogła odnieść skutku argumentacja skargi , iż zaistniała sytuacja była spowodowaną pomyłką kontrahenta zagranicznego , który omyłkowo nie dołączył jednej faktury obejmującej 100 sztuk falowników . Wskazane okoliczności wynikają z niewłaściwego wykonania przez eksportera umowy , która jako umowa cywilnoprawna pozostaje poza sferą kontroli i oceny organów celnych . Skarżąca , która była przewoźnikiem towaru i która dokonała ich wprowadzenia na polski obszar celny , stała się z mocy prawa podmiotem zobowiązanym do należytego wypełnienia obowiązków celnych , w tym do zgodnego ze stanem rzeczywistym zgłoszenia towarów do objęcia wnioskowaną procedurą. Organy celne stosując art.276 § 2 Kodeksu celnego nie są uprawnione do badania przyczyn dokonania przez zgłaszającego nieprawidłowego zgłoszenia celnego . Podnieść należy , że zgodnie z art.40 Kodeksu celnego ustawodawca wprowadził możliwość zbadania towarów po ich przedstawieniu , a przed nadaniem tym towarom właściwego przeznaczenia celnego. Badanie towarów przed ich zgłoszeniem ma wyłącznie na celu umożliwienie prawidłowego ich zgłoszenia . Badanie takie jest zawsze na wniosek podmiotu dokonującego obrotu tymi towarami , aby stwierdzić istnienie ewentualnych niezgodności ilościowych i jakościowych ze stanem rzeczywistym . Podnieść należy , że w/w przepis jest uprawnieniem zgłaszającego i od niego zależy , czy skorzysta z tej możliwości . Dokonanie zgłoszenia celnego bez uprzedniego zbadania towarów jest na ryzyko zgłaszającego , czy zgłoszenie to będzie prawidłowe . Zgodzić należy się ze skarżącą , iż w przepisie tym jest mowa o wartości ujawnionego towaru , a nie - jak to zostało określone w sentencji organu I instancji utrzymanego w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł - o wartości celnej ujawnionego towaru. Istnieje bowiem na gruncie przepisów celnych istotna różnica między wartością , a wartością celną towaru. Jakkolwiek organy celne błędnie wskazały , że chodzi o wartość celną towaru , jednak opłata manipulacyjna została wymierzona w prawidłowej wysokości tj. w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy . Tą różnicę stanowiło 100 sztuk falowników o wartości ( zgodnie z fakturą nr [...] z dnia [...].1998 r ) [...] DEM , co w przeliczeniu po odpowiednim kursie bankowym stanowi kwotę [...] zł. W takiej wysokości została wymierzona opłata manipulacyjna dodatkowa. Mając na uwadze , że wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny , co oznacza że nie ma możliwości odstąpienia od jej wymiaru , a adresatem takiej decyzji jest osoba , która dokonała wprowadzenia tych towarów na polski obszar celny , stwierdzić należy , że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , dlatego Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) - orzekł jak w sentencji.