I SA/Wa 1058/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2005 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 1058/04 UZASADNIENIE Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., działając na podstawie art. 7 ust 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279), art. 1 ust 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.), art. 4 pkt 9b1, art. 11 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) odmówił K.S., J.B., Z.B, J.K., T.K., M.K. i J.K. – spadkobiercom dawnych właścicieli – ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. nr [...], o pow. [...] m2, wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], będących własnością Skarbu Państwa. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy: nieruchomość położona w W. przy ul. [...], uregulowana w księdze wieczystej hip. nr [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem powołanego dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. z dniem 21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości warszawskich – w tym grunt przedmiotowej nieruchomości – przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. – na podstawie art. 32 ust 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 ) na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 7 ust 1 powołanego dekretu dotychczasowi właściciele gruntu lub ich następcy prawni, będący w posiadaniu gruntu względnie osoby prawa ich reprezentujące mogli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę W. złożyć wniosek o przyznanie wieczystej dzierżawy za czynszem symbolicznym (obecnie prawa użytkowania wieczystego) lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Organ orzekający był zobowiązany uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela można było pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości według planu zabudowy (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Obejmowanie gruntów w posiadanie przez gminę W. następowało na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). W myśl § 1 tego rozporządzenia obejmowanie w posiadanie gruntów przez gminę następowało z dniem wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Objęcie w posiadanie gruntu położonego przy ul. [...] nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 r. to jest z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy nr 20. Termin do złożenia przez dotychczasowego właściciela wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, w trybie przepisów powołanego dekretu, upływał z dniem [...] lutego 1949 r. Zgodnie z zaświadczeniem hipotecznym Sądu Grodzkiego w W. Oddział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] sierpnia 1948 r., nr [...], nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oznaczona hip. nr [...], o powierzchni [...] m2 na dzień wejścia w życie dekretu stanowiła współwłasność: J.S. w 4/8 części, J.B. w 3/8 części oraz K.K. w 1/8 części. Obecnie zgodnie z wypisami z rejestru gruntów nieruchomość hipoteczna nr [...] wchodzi w skład: - działek ewidencyjnych nr [...] ([...] m2) i [...] ([...] m2) z obrębu [...], będących własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] (tereny mieszkaniowe) oraz - działki ewidencyjnej nr [...] (ok. [...] m2) z obrębu [...], będącej własnością Miasta W. Dawni właściciele J.S., J.B. i K.K. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], złożyli w dniu [...] lutego 1949 r., to jest w terminie wymaganym w art. 7 powołanego dekretu. Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1953 r., nr [...], odmówiono wnioskodawcom przyznania prawa użytkowania wieczystego do wyżej wymienionego terenu, uzasadniając odmowę przeznaczeniem nieruchomości pod budownictwo użyteczności publicznej. Decyzjami z dnia [...] stycznia 1998 r. i z dnia [...] października 1998 r. (nr [...] i [...]) Prezes Urzędu Miasta i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez J.B., K.S. i Z.B. - następców prawnych dawnych właścicieli - stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] lipca 1953 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego, co do części nieruchomości hip. nr [...], wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] stanowiących własność Skarbu Państwa. Decyzją z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia co do pozostałej części terenu hipotecznego wchodzącego w skład działki nr [...] z obrębu [...] - własności Miasta W.. W związku z powyższym do rozpatrzenia pozostaje wniosek J.S., J.B. i K.K. z dnia [...] lutego 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...](obecny adres [...]) Następstwo prawne po dawnych właścicielach ustalono na podstawie: 1. postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział II Cywilny z dnia [...] stycznia 1993 r., sygn. akt [...], na mocy którego spadek po J.K. nabyła córka K.S. w całości; 2. postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] Wydział I [...] z dnia [...] stycznia 1971 r., sygn. akt [...], na mocy którego spadek po J.B. nabyli: żona Z.B., syn J.B. i córka Z.B. po 1/3 części spadku każde z nich. 3. postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział III Cywilny z dnia [...] marca 1989 r., sygn. akt [...], na mocy którego spadek po Z.B. nabyły dzieci: Z.B. i J.B. po 1/2 części każde z nich. 4. postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział II Cywilny z dnia [...] września 2003 r., sygn. akt [...], na mocy którego spadek po K.K. nabyli: żona J.K. oraz dzieci T.K., M.K. i J.K., po 1/4 części spadku każde z nich. Decyzjami z dnia [...] września 1996 r., nr [...] i [...] (nr [...] i [...]) Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego do: * działki nr [...] z obrębu [...], ujawnione w księdze wieczystej nr [...] dnia [...] lutego 2000 r., * udziału wynoszącego [...] części gruntu zabudowanego, stanowiącego działkę nr [...] z obrębu [...] (w budynku nastąpiła sprzedaż lokali z równoczesnym oddaniem części ułamkowej gruntu w użytkowanie wieczyste), ujawnione w księdze wieczystej nr [...] dnia [...] października 1998 r. Oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste [...] spowodowało trwałe rozdysponowanie gruntu położonego przy ul. [...] na rzecz osób trzecich, a zatem brak jest prawnej możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (przyznania użytkowania wieczystego) do gruntu wyżej wymienionej nieruchomości na rzecz następców prawnych byłych właścicieli. Organ administracji nie jest właściwy do zmiany powstałych stosunków cywilnoprawnych jakimi są umowy oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste i wpisy jawne w księdze wieczystej. Niniejsza decyzja rozstrzyga sprawę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego jedynie co do części nieruchomości oznaczonej jako hip. nr [...], wchodzącej obecnie w skład będących własnością Skarbu Państwa działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]. Nie rozpatrzony dotychczas wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego co do pozostałej części przedmiotowej nieruchomości o powierzchni ok. [...] m2, wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i stanowiącej własność Miasta W., zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. i wskazał, że obecnie nieruchomość hip. nr [...] o pow. [...] m2. wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...] i [...] będących własnością Skarbu Państwa oraz działki ewidencyjnej nr [..] będącej własnością Miasta W., która nie jest przedmiotem orzekania w niniejszym postępowaniu. Nieruchomość Skarbu Państwa została zabudowana budynkiem mieszkalnym o numerze porządkowym [...], którego lokalizacja jest zgodna z Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Stołecznego Warszawy, zatwierdzonym uchwałą nr XXXV/199/92 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 28 września 1992 r. w sprawie zmiany Perspektywicznego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Stołecznego Warszawy, zatwierdzonego dnia 6 grudnia 1992 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Warszawskiego z 1992 r., nr 15, poz. 184 ). W budynku znajdującym się na działce nr [...] sprzedane zostały 2 lokale mieszkalne na rzecz ich najemców wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste odpowiednich udziałów w części gruntu. Pozostały udział wynoszący [...] części w prawie użytkowania wieczystego tego grunta wraz z udziałem w tej samej części we współwłasności budynku nabyło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwo [...], co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 1996 r. Pozostałą część nieruchomości hipotecznej oznaczonej nr [...], wchodzącej w skład działki nr [...] - stanowiącej bezpośrednie otoczenie budynku mieszkalnego ("podwórko") - nabyło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwo [...], co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 1996 r. Prawa wynikające z powyższych decyzji Wojewody [...] ujawnione zostały w księgach wieczystych KW nr [...] i KW nr [...]. Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste [...] jak również sprzedaż lokali wraz z odpowiednim udziałem w prawie użytkowania wieczystego na rzecz ich najemców w budynku przy ul. [...] skutkuje brakiem podstaw do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dotychczasowych właścicieli. Na decyzję Wojewody [...] wniósł skargę J.K. i oświadczył, że nie zgadza się z decyzją Wojewody [...], gdyż dokonano wywłaszczenia bez odszkodowania na cele budownictwa wielorodzinnego, a mieszkania w budynku są sprzedawane wraz z częścią jego gruntu osobom prywatnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd dokonując tej kontroli stwierdził, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z akt sprawy wynika, że w budynku znajdującym się na przedmiotowym gruncie nastąpiła sprzedaż lokali i oddanie odpowiedniej części gruntu w użytkowanie wieczyste. Właściciele tych lokali są więc stronami postępowania w niniejszej sprawie. Organy obu instancji nie zawiadomiły jednak o toczącym się postępowaniu właścicieli tych lokali, a zatem nie dopełniły obowiązku zapewnienia czynnego udziału w sprawie wszystkim stronom postępowania. Naruszenie przepisu art. 10 § 1 kpa stanowi przesłankę do wznowienia postępowania. Podstawą prawną rozstrzygnięcia przez organy obu instancji są przepisy art. 7 ust 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Art. 7 powołanego dekretu stanowi, że gmina uwzględnia wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zagospodarowania. Organ pierwszej instancji nie poczynił ustaleń dotyczących przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. Organ drugiej instancji wprawdzie powołał się na plan zagospodarowania przestrzennego, lecz nie ustalił, czy jest nadal obowiązujący. W dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr XXXV/199/98 Rady Miasta Warszawy z dnia 28 września 1992 r. utracił moc na podstawie przepisu art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 71). Nadto organy powołały się na fakt oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste [...] w W., to jest nieodwracalne skutki prawne. Należy zwrócić uwagę, że powołanie się na nieodwracalne skutki prawne może mieć miejsce w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, w tym wypadku dotyczącej odmowy przyznania własności czasowej do gruntu tej nieruchomości. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że organ rozstrzygający sprawę stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego o odmowie przyznania własności czasowej nie wziął pod uwagę okoliczności podnoszonej w niniejszej sprawie, a dotyczących nieodwracalnych skutków prawnych. Może to rodzić wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzenia postępowania nadzorczego w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, lecz nie może to być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie. Nie wyjaśnienie wskazanych wyżej kwestii powoduje naruszenie przepisów art. 7, 10 § 1, 28, 77 § 1, 107 § 3 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.