II SA/Gd 156/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 7 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. J. na decyzję Wojewody z dnia 14 grudnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 23 czerwca 1999 r. nr [...]. Prezydent Miasta decyzją za dnia 23 czerwca 1999 r. odmówił zwrotu S. D. i H. J. wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] oznaczonej jako część działki nr [...] oraz umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej ponownego ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynikało, że organ ten uznał, iż nieruchomość, której dotyczy sprawa, nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Ponadto wskazano, że nieruchomość ta jest od 1964 r. w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej i brak przesłanek do wygaśnięcia tego użytkowania wieczystego. W związku z tym uznano, że na mocy art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wnioskodawcom nie przysługuje uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Odnosząc się do rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wskazano, że w umowie, którą zawarto na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, określono wynagrodzenie za nieruchomość, której dotyczy sprawa. Nadto w uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że nieruchomość, której dotyczy sprawa, jest własnością Gminy Miasta. Rozpoznając odwołanie S. D. i H. J. Wojewoda decyzją z dnia 14 grudnia 2001 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zostały spełnione przesłanki art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co powoduje, zdaniem tego organu, zamknięcie drogi do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości niezależnie od tego, czy nieruchomość została wykorzystana na cel, na który ją wywłaszczono, czy też nie. W tej sytuacji, jak stwierdził Wojewoda, organ pierwszej instancji winien był umorzyć postępowanie, przy czym odmowa zwrotu również nie narusza prawa. W skardze, którą wniosła H. J., wywodzono, że część wywłaszczonej nieruchomości, której dotyczy wniosek o zwrot, nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. przyznano też, że nieruchomość, której dotyczy sprawa, stanowi własność Gminy Miasta. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane. Rozpoznawana przez Sąd sprawa dotyczy postępowania administracyjnego w wyniku, którego Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty, odmówił zwrotu na rzecz skarżącej nieruchomości położonej w Gdyni przy ul. [...] stanowiącej część działki nr [...], która stanowi własność Gminy Miasta. W tym stanie faktycznym należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 (ONSA nr 4 z 2003 r., poz. 115) stwierdził, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. W związku z tym, podzielając powyższe stanowisko oraz mając na uwadze okoliczność, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. nr 103, poz. 652), Miasto G. jest miastem na prawach powiatu, należało stwierdzić, że istnieją podstawy do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, drugi zaś, że wznawia się postępowanie administracyjne, gdy decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. Zatem, skoro stosownie do zacytowanej uchwały Prezydent podlegał wyłączeniu od rozpoznania sprawy z wniosku skarżącej na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., to zachodziła podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy powołanych przepisów oraz nadto na mocy art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Uwzględniając skargę ze wskazanego wyżej powodu należy wyjaśnić na potrzeby dalszego postępowania przed organem administracji publicznej, że w uzasadnieniu powoływanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania i jako organ administracji publicznej staje się on niezdolny do załatwienia sprawy (art. 26 § 3 k.p.a.). W takiej sytuacji, jak wskazano w tym uzasadnieniu, będzie miał odpowiednie zastosowanie art. 26 § 2 k.p.a., czyli sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta (w tym przypadku przez wojewodę), z tym że organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Ponadto należy wyjaśnić, że stwierdzenie, iż zachodzą przesłanki wskazane w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 281 z 2004 r., poz. 2782 ze zm.) nie powoduje, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe. W konsekwencji w razie stwierdzenia, iż przesłanki te zachodzą należy odmówić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.