III SA/Wa 1288/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA del. Dariusz Dudra, Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Niewidomych "M." w W. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za wrzesień i październik 2004r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr[...] , 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2005 r. Minister Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Niewidomych "M.", utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] grudnia 2004 r. odmawiającą spółdzielni wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące wrzesień/październik 2004 r. oraz umarzającą postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące (Wn-D) za wyżej wymieniony okres. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż Spółdzielnia nie złożyła za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań (SOD) wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania (Wn-D) za okres sprawozdawczy obejmujący wrzesień/październik 2004 r. w terminie przewidzianym ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.), tj. do 20 listopada 2004 r. Wniosek ten został przekazany do Funduszu za pośrednictwem SOD dopiero w dniu 1 grudnia 2004 r. Organ I instancji wskazał również, iż termin do złożenia przedmiotowego wniosku, określony w art. 26c ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, jest terminem materialnym, zatem instytucja przywrócenia terminu, uregulowana w art. 58 Kpa, nie ma do niego zastosowania. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółdzielnia Niewidomych "M." podniosła, iż wymagane dokumenty przekazała drogą elektroniczną, ale nie uzyskała potwierdzenia wysłania. W związku z brakiem potwierdzenia, spółdzielnia ponownie wysłała wniosek 1 grudnia 2004 r. Wniosek został odrzucony, z uwagi na przekroczenie terminu do jego złożenia. W ocenie spółdzielni, nie przyjęcie dokumentów z powodów związanych z elektronicznym przekazem nie powinno powodować odrzucenia wniosku. Spółdzielnia podkreśliła, iż brak opracowanych procedur awaryjnych uniemożliwia terminowe wywiązywanie się z obowiązku przekazywania dokumentów. Ponadto strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż termin do złożenia wniosku ma charakter materialny. Minister Polityki Społecznej w zaskarżonej decyzji, podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał, iż z materiału dowodowego wynika, iż nie znaleziono żadnych 1 Sygn. akt III SA/Wa 1288/05 odnotowanych przez system informacji, świadczących o terminowym wysłaniu bądź chociażby próbie wysłania drogą elektroniczną dokumentu WnD za okres sprawozdawczy wrzesień/październik 2004 r. Zgodził się również z organem I instancji odnośnie materialnoprawnego charakteru terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na stanowisko Sekretarza Stanu Pełnomocnika Rządu Do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 16 lipca 2004 r., zgodnie z którym, dla oceny skutków uchybienia terminów określonych w art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, należy odnieść się do art. 26a ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym pracodawcy zatrudniającemu osoby niepełnosprawne, które nie osiągnęły wieku emerytalnego i zostały ujęte w ewidencji prowadzonej przez Fundusz, o której mowa w art. 26b ust. 1, przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie. W ocenie organu II instancji z przepisów art. 26a ust. 1, art. 26 b ust. 1 i art. 26c ust 1 pkt 1 i 2 wynika, iż złożenie w wymaganym terminie informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych, skutkuje nabyciem przez pracodawcę prawa do dofinansowania w zakresie złożonej informacji, jednakże uprawnienie do otrzymania dofinansowania (jego wypłaty przez Fundusz) uwarunkowane jest dodatkowo złożeniem w ustawowym terminie wniosku o wypłatę dofinansowania za dwa miesiące, w wysokości określonej we wniosku. Niezłożenie przedmiotowego wniosku w ustawowym terminie skutkuje wygaśnięciem dofinansowania. Organ podkreślił, iż możliwość jego otrzymania (wypłaty) uzależniona jest od łącznego spełnienia warunku złożenia zarówno informacji, jak i wniosku, w ustawowo wymaganych dla nich terminach. W związku z tym, w ocenie organu, oba terminy przewidziane w art. 26 c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, mają charakter materialny. Dlatego też, przepis art. 58 § 1 kpa nie miał zastosowania. Podsumowując Minister Polityki Społecznej wskazał, iż z uwagi na niedotrzymanie materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku WnD o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, a tym samym niedopełnienie wymogów formalnoprawnych, spółdzielnia utraciła prawo do otrzymania dofinansowania. Sygn. akt III SA/Wa 1288/05 W skardze z 15 kwietnia 2005 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Spółdzielnia Niewidomych "M." zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) przepisów art. 26a - 26c ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, 2) art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równego traktowania wszystkich podmiotów gospodarczych. 3) art. 58 § 1 Kpa, poprzez odmowę zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie. W ocenie Skarżącej, termin określony w art. 26a powołanej ustawy, nie ma charakteru materialnoprawnego, tzn. że w razie uchybienia nie można go przywrócić. Spółdzielnia podniosła, iż materialnoprawny charakter mają jedynie postanowienia tych przepisów, które kwalifikują osoby uprawnione do dofinansowania pod względem rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Podane zaś w tych przepisach terminy mają jedynie charakter porządkowy i dyscyplinujący. W związku z tym, terminy te mogą być przywracane na podstawie art. 58 § 1 kpa . Skarżąca wskazuje, iż za zasadnością tego stanowiska przemawia także fakt, iż sam organ w jednym z ostatnich zdań uzasadnienia swojej decyzji popada w sprzeczność stwierdzając, że skoro skarżący nie dotrzymał materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania, to przez to nie dopełnił wymogów formalnoprawnych. W ocenie spółdzielni, powoływanie się przez organy na przeprowadzone rzekomo sprawdzenia logowania w systemie SOD skarżącego, może budzić jedynie zdziwienie. Skarżąca podnosi, iż wyjaśniła wyraźnie, że wymagane dokumenty złożyła w obowiązującym terminie, ale - z niezrozumiałych przyczyn - nie uzyskała potwierdzenia ich wysłania oraz że dokumenty te - złożone ponownie, ale po terminie zostały przez system odrzucone. W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie wskazane przez Stronę zarzuty są zasadne. Rację ma Minister Polityki Społecznej, iż termin wskazany w art. 26 c ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest terminem 3 Sygn. akt III SA/Wa 1288/05 materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu. Charakter tego terminu nie wynika z literalnego brzmienia przepisów, lecz z jego usytuowania w systemie prawa. Naczelny Sad administracyjny podkreślił w wyroku z 24 października 1994 r. ( sygn. S.A./Ka 1230/94), że "Instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 kpa i art. 59 kpa jest instytucją prawa procesowego. Na podstawie tych przepisów mogą być przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do Prawa procesowego, a nie Prawa materialnego. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma bowiem na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego." Instytucja ta nie ma zatem zastosowania do terminów, które nie należą do prawa procesowego, a określają datę czynności, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I - ej instancji muszą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, albowiem zostały wydane z istotnym naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 45 ust. 3 a ustawy o rehabilitacji i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego. (Dz.U. Nr 30 poz.168, dalej kpa) Art.7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Stwierdzić należy, że postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone w sposób nie gwarantujący dokonania wyczerpujących ustaleń. Organ administracji I-ej i II-ej instancji jako zasadnicze i nie budzące wątpliwości potraktował dokumenty wystawione przez Pana J. R. Konsultanta d.s. Produkcji i Oprogramowania C. S.A. i P. M. oraz notatkę urzędową, z treści których wynika, iż nie znaleziono żadnych odnotowanych przez system informacji, które świadczyłyby o wysłaniu bądź próbie wysłania drogą elektroniczną przez pracodawców dokumentu Wn-d w przedmiotowym okresie. W ocenie Sądu wobec podnoszonych w odwołaniu i skardze wątpliwości, co do funkcjonowania Systemu postępowanie dowodowe przeprowadzono w zbyt wąskim 4 Sygn. akt III SA/Wa 1288/05 zakresie. Nie ustalono, czy z całą stanowczością można wykluczyć, iż we wskazanym okresie nie miało miejsce wysłanie stosownego dokumentu. W tym celu organy winny przesłuchać w charakterze świadka osobę wprowadzającą dane do systemu po stronie Skarżącej i ustalić, kiedy dane te zostały wprowadzone. Z relacji pełnomocnika Skarżącej wynika, że oczekiwano potwierdzenia przez system przesłania danych pomiędzy 15 a 20 listopada 2004 r. Twierdzenie to może korespondować ze stwierdzonym w dniu 19 listopada 2004 r. przez system SOD przeglądaniem korespondencji. Zasadnym byłoby także przesłuchanie w charakterze świadka osoby lub osób przeprowadzających analizę działań systemu SOD, w celu uzyskania informacji, czy i w jakich okolicznościach system SOD może nie rejestrować operacji. Strona bowiem zarzuca, iż zdarzało się, że firmy pozbawione zostały prawa do skorzystania z dofinansowania ze środków PFRON z winy Systemu . W ocenie Sądu dopiero należycie zebrany i oceniony materiał dowodowy może stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Zważyć także należy , że organ uchybił treści art. 10 § 1 kpa. wyrażającemu ogólną zasadę postępowania administracyjnego - zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. Przepis ten stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z § 2 tego artykułu wynika, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Zasada czynnego udziału strony znajduje konkretyzację w regulującym przebieg postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przez organ, art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strony miały możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W rozpatrywanej sprawie Skarżącej nie zapewniono możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym, zarówno w I jak i II instancji, nie zapewniono także możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, pomimo powinności wynikającej z przywołanych przepisów. 5 Sygn. akt III SA/Wa 1288/05 Podnieść także należy, że decyzja organu I-ej instancji jest dotknięta wadami formalnymi. Zgodnie z art. 107 § 1 kpa decyzja winna zawierać między innymi oznaczenie organu, który ją wydał. Decyzja z dnia [...] grudnia 2004r. takiego oznaczenia nie zawiera. Pod decyzją widnieje podpis "Zastępcy Członka Zarządu", jednak ani z brzmienia treści podpisu ani z tzw. "nagłówka" nie wynika, kto wydał przedmiotową decyzję. Nadto należy zauważyć, że wskazana wyżej decyzja organu I-ej instancji, utrzymana w mocy decyzją Ministra Polityki Społecznej zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące 2004 r. ( Wn-D). W aktach sprawy, nadesłanych do Sądu brak jest pisma Skarżącej, z którego wynikałoby, że złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Jeśli wniosek taki istniał, to organ winien go dołączyć do akt, jeśli zaś nie, to brak było podstaw do umorzenia postępowania w tej sprawie. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem reguł postępowania określonych w przepisach ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcie w sprawie A zatem mając na uwadze art.. 145 § 1 pkt 1 lit.c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm, dalej u.p.p.s.a. ). Sąd uchylił obie wyżej wskazane decyzje. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy u.p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 u. p.p.s.a.