I SA/Wa 1288/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2005 r. sprawy ze skargi S. K., J. R., K. S. i K. S. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z dnia [...] marca 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. . I SA/Wa 1288/04 U z a s a d n i e n i e Minister Kultury decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...], uchylił decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z dnia [...] marca 2004 r., nr [...], o odmowie wydania pozwolenia M. S., S. K., K. S. oraz J. R. na podział geodezyjny nieruchomości – parku S. – wpisanej do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. z dnia [...] listopada 1969 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy. Wojewódzki Konserwator Ochrony Zabytków w P., działając na wniosek M. S., S. K., K. S. i J. R., decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nie zezwolił na dokonanie podziału geodezyjnego wpisanego do rejestru zabytków parku S.. Wpisu dokonano decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. z dnia [...] listopada 1969 r. pod numerem [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w sprawie wydania takiego pozwolenia. Od tej decyzji odwołał się S. K. podając, że osoby zamieszkujące niezabytkowy budynek w zabytkowym parku mają interes prawny w podziale działki i nabyciu własności lokali w tym budynku. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawcy podziału są najemcami lokali mieszkalnych w budynku położonym na terenie zabytkowego parku, wzniesionym bez zezwolenia konserwatora zabytków przez Państwowe Gospodarstwo Rolne w latach 60 i 70 XX wieku. Należy zatem stwierdzić, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wnioskodawcy nie posiadają legitymacji strony w postępowaniu o podział tej nieruchomości. Minister Kultury podał także w swojej decyzji, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wynika z tego, że postępowanie może być wszczęte na wniosek osoby mającej legitymację procesową strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nie wszczyna się postępowania w sprawie indywidualnej na wniosek żądania wniesionego przez osobę niebędącą stroną w sprawie. Wszczęcie postępowania na wniosek osoby nielegitymowanej jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. S., S. K., K. S. J. R. wnieśli o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania podnosząc, że od wielu lat ubiegają o dokonanie podziału parku w S. Koło parku zostały zlokalizowane budynki mieszkalne, w których otrzymali mieszkania jako pracownicy PGR. Z chwilą likwidacji PGR mieszkania podlegały sprzedaży. Zlecony został podział nieruchomości w celu sprzedaży mieszkań. Okazało się wówczas, że działki wchodzą w skład parku. Poprzedni właściciel nieruchomości, który ubiega się o zwrot parku złożył pismo, iż nie żąda zwrotu działek, na którym znajdują się budynki mieszkalne. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Mieszkańcy budynków mają interes prawny w uregulowaniu powyższej sprawy, gdyż po zatwierdzeniu podziału będą mogli nabyć mieszkania. Odpowiadając na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie podając, że umorzenie postępowania było konieczne, gdyż skarżących nie można uznać za osoby wymienione w art. 28 k.p.a. Skarżący mogą mieć interes faktyczny, aby właściciel gruntu dokonał podziału, jednak nie jest to podstawą do wydania na ich rzecz pozwolenia na podział. W imieniu Skarbu Państwa Parkiem Dworskim w S. włada Agencja Nieruchomości Rolnych w R.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Błędne jest stanowisko organu odwoławczego co do nieprawidłowego orzeczenia organu pierwszej instancji o odmowie wydania pozwolenia na podział nieruchomości. Wniesienie żądania przez podmiot, który nie ma przymiotu strony skutkuje oddaleniem żądania, a nie umorzeniem postępowania, jak przyjął to Minister Kultury. Złożenie wniosku przez osobę, która w sprawie nie jest stroną, ani nie działa jako pełnomocnik lub przedstawiciel strony, powinno spowodować wydanie decyzji odmownej z przyczyn formalnych, tj. z powodu braku legitymacji procesowej wnioskodawcy. Prowadzenie postępowania administracyjnego zmierzającego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy mogłoby nastąpić, gdyby właściwy organ wszczął postępowanie z urzędu albo na wniosek podmiotu do tego legitymowanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 1989 r., sygn. S.A./Ka 441/89, OSP 1991/2, poz. 33 i z dnia 24 maja 2001 r., sygn. IV S.A. 599/99 LEX 54727). Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje wydania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o tym, czy konkretna osoba jest, czy nie jest stroną. W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że ustalenie, czy żądanie wszczęcia postępowania w trybie zwykłym (art. 61 § 1 k.p.a.) pochodzi od strony, powinno nastąpić w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Drugą kwestią, która nieprawidłowo i z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego została oceniona w wydanych decyzjach jest udział w postępowaniu M. S., który jak wynika odpisu skróconego aktu zgonu, wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w L. w dniu [...] października 2004 r., zmarł [...] listopada 2003 r., tj. przed wydaniem w dniu [...] marca 2004 r. decyzji organu pierwszej instancji. Z kserokopii dowodu jej doręczenia wynika, że "adresat zmarł". Żaden z organów nie ocenił znaczenia tej informacji dla dalszego postępowania w sprawie, a Wojewódzki Konserwator Zabytków uznał, że był on uczestnikiem postępowania i skierował do M. S. wydaną decyzję. Minister Kultury z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśnił tej okoliczności. Mając informację o śmierci M. S. (kserokopia dowodu doręczenia) powinien, niezależnie od własnej oceny co do sposobu załatwienia sprawy, zawiesić postępowanie odwoławcze na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. do czasu ustalenia osób, które wstąpiły w stosunek najmu lokalu a następnie prowadzić postępowanie odwoławcze z ich udziałem. Decyzja organu pierwszej instancji, wbrew twierdzeniu Ministra Kultury jest co do zasady zasadna, natomiast decyzja odwoławcza nie znajduje uzasadnienia w przepisach k.p.a. Wada decyzji pierwszoinstancyjnej polega na tym, że została wydana w postępowaniu, w którym pominięto istotną okoliczność, jaką była śmierć M. S.. W tej sytuacji należało uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.