II OSK 1471/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rajewska Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 września 2005 r. sygn. akt II SA/Bd 337/05 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 1 września 2005 r. w sprawie II SA/Bd 337/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Z. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia [...], nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...], nr [...] o nie stwierdzeniu u Z. S. choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że podstawą prawną rozstrzygnięcia są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Stosownie do § 1 ust. 1 tego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu znajduje się pod pozycją 15 tego wykazu. Sąd wskazał, ze nie każde uszkodzenie słuchu jest chorobą zawodową, ale za chorobę zawodową uszkodzenia słuchu można uznać tylko takie uszkodzenie, które wywołane zostało hałasem występującym w miejscu pracy. Brak wykazania, że uszkodzenie słuchu zostało spowodowane hałasem powoduje brak podstawowej przesłanki, której spełnienie jest niezbędne dla stwierdzenia choroby zawodowej. Wprawdzie zauważa Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy – Poradni Chorób Zawodowych w Bydgoszczy nie wykluczały, iż stwierdzony u Z. S. ubytek słuchu został spowodowany hałasem, to jednak kwestionował możliwość powiązania przyczyn tej choroby z hałasem występującym w środowisku pracy skarżącej. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego miarodajne i przekonywujące jest w tej mierze orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi. Instytut ten nie tylko wskazuje na to, iż po pierwsze rodzaj hałasu (poniżej obowiązującego normatywu higienicznego), po drugie krótkotrwały okres narażenia na hałas i po trzecie charakter ubytku słuchu nie odpowiada cechom takiego uszkodzenia, którego przyczyną jest hałas. Jak wynika z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera u skarżącej nie stwierdzono cech klinicznych uszkodzenie słuchu spowodowanego hałasem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy podkreślił, iż organ administracji wydając zaskarżoną decyzję dokonał zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. oceny orzeczeń lekarskich, traktując je jako opinie biegłych dociekając skąd wzięła się różnica między opinią dokonaną przez Instytut im. prof. J. Nofera w Łodzi, a wcześniejszymi orzeczeniami Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Bydgoszczy. Organ II instancji wskazał, nie tylko na doskonalsze metody badawcze, ale także dodatkową okoliczność jaką była przyznana przez skarżącą choroba zapalenia uszu. Aktywność jaką przejawiał Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] dowodzi, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż nie można temu organowi zarzucić naruszenia art. 77 k.p.a. Kierując się tak zebranym materiałem dowodowym Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Od wyroku tego skargę kasacyjną złożyła ustanowiona z urzędu pełnomocnik skarżącej. Skargą kasacyjna, którą skarżąca dochodziła uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a nadto zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu § 1 w związku z pozycją 15 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.); 2) naruszenie prawa procesowego polegające na obrazie art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a.; 3) naruszenie prawa poprzez obrazę art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.; 4) naruszenie art. 7 Konstytucji RP. Uzasadniając te zarzuty pełnomocnik skarżącej podniosła, iż w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych znajduje się określenie "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Nie ma zatem podstaw prawnych, aby na podstawie tego określenia eliminować z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchy wywołanego działaniem hałasu ze względu na stopień uszkodzenia słuchu, podobnie jak nie uprawnione jest zdaniem skarżącej twierdzenie, iż narażenie na hałas o poziomach niższych od obowiązującego normatywu nie stwarzało istotnego ryzyka trwałego uszkodzenia słuchu. W tej kwestii pełnomocnik skarżącej powoływała się na wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994 r., sygn. akt I SA 1640/93. Niedosłuch odbiorczy winien być zakwalifikowany jako choroba zawodowa niezależnie od stopnia nasilenia (wyrok SN z dnia 14 marca 2002 r., sygn. akt III RN 78/01). Naruszenia art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. pełnomocnik skarżącej dopatruje się w utrzymaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy decyzji sprzecznej z ustawowymi regulacjami. Naruszenia art. 77 § 1 i 80 k.p.a. skarżąca dopatruje się w oparciu się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opinii lekarskiej nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia. Na koniec skarżąca podnosi, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wziął pod uwagę, że Z. S. przez kilkanaście lat była narażona na hałas i stwierdzono u niej ubytek słuchu typu odbiorczego a wziął pod uwagę, że chorowała na zapalenie uszu na co nie przedstawiono dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oceniając zasadność wniesionej skargi kasacyjnej uznać należy, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wykluczył, iż Z. S. cierpi na schorzenie słuchu pod postacią niedosłuchu obu uszu a także podkreślił, iż stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do tego rozporządzenia pod warunkiem, że spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia a występujących w środowisku pracy. We wspomnianym wykazie pod pozycją 15 określono jako chorobę zawodową "uszkodzenie słuchu wywołane hałasem". Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, iż nie każde uszkodzenie słuchu określone jako niedosłuch może być uznane za chorobę zawodową. Bogata dokumentacja zebrana przez organy administracji świadczy o wnikliwości organów obu instancji w sprawie ustalenia przyczyn niedosłuchu na który cierpi Z. S. Brak typowego klinicznego obrazu niedosłuchu spowodowanego hałasem nie dawał podstaw do uznania stwierdzonego u skarżącej niedosłuchu jako choroby zawodowej. W sprawie wydawały opinie dwie wyspecjalizowane jednostki tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Bydgoszczy i Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi. Zwłaszcza opinie wydana przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi zasługuje na uznanie jej za miarodajną. Z opinii tej wynika jednoznacznie, iż brak cech klinicznych typowych dla uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, a także rodzaj narażenia na hałas, krótkotrwały, poniżej normatywu higienicznego nie stwarzał istotnego ryzyka trwałego ubytku słuchu, jaki stwierdzono u skarżącej. Zarówno organy administracyjne orzekające w sprawie jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dokonały oceny opinii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi uznając ją za miarodajną. Zważyć należy, iż od czasu w którym pracowała skarżąca do czasu wszczęcia postępowania o ustalenie choroby zawodowej upłynął znaczny okres. Od czasu zakończenia pracy w Zakładach Rowerowych "[...]" tj. od 3 września 1980 r. skarżąca nie była narażona na poziom hałasu stanowiący ryzyko utraty słuchu. Skarżąca sama przyznała, że w okresie od 1980 r. do przejścia na emeryturę w zakładach, w których pracowała hałas nie był odczuwalny. Ryzyko utraty słuchu spowodowane hałasem, jeśli takie występowało w zakładach pracy, w których zatrudniona była skarżąca, ustało przed ponad 20-tu laty. Mimo dociekliwości organów administracyjnych nie ustalono aby skarżąca pracowała w jakimkolwiek zakładzie pracy na stanowisku pracy na którym występował ponadnormatywny hałas, a co za więcej ustalono, że na każdym stanowisku pracy na którym pracowała skarżąca poziom hałasu był poniżej przyjętego poziomu normatywnego. Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał opinię Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi za miarodajną i wyczerpującą wszelkie wymogi opinii. Do posłużenia się taką opinią organy były zobligowane z uwagi na niezbędną do rozstrzygania w sprawie wiedzę specjalistyczną. W skardze kasacyjnej powołano się na pogląd SN wyrażony w wyroku z dnia 3 lutego 1999 r. w sprawie III RN 110/98 o domniemaniu związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Mimo poczynionych przez oba organy administracji starań nie ustalono, aby skarżąca pracowała na stanowisku narażającym ją na uszkodzenie słuchu. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w związku z poz. 15 załącznika do tego rozporządzenia jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuprawniony. Podobnie jak niezasadny jest zarzut naruszenia art. 135, 145 § 1 lit a p.p.s.a. a także naruszenia art. 77 § 1, 80 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP. Z tych względów uznać należy, że zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem. Prowadzi to do wniosku, że skargi kasacyjnej nie można uznać za zasadną. Z tego też powodu na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę należało oddalić.