II SA/Ol 575/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" r., II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z 29 marca 2005r. Nr "[...]" Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. (dalej: PPIS) nie stwierdził choroby zawodowej - astmy u J. O. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji ustalił przebieg i organizację pracy zawodowej J. O. Z przedstawionego przebiegu pracy zawodowej wynika, iż od l grudnia 1995r. do 31 lipca 1997r. była zatrudniona w Zakładzie "[...]" w B. oraz od 7 września 1999r. do 31 stycznia 2004r. na stanowisku księgowej w Firmie "[...]" w B., gdzie wykonywała prace administracyjno - biurową w pomieszczeniu biurowym sąsiadującym przez podwójne drzwi z halą napraw. Organ stwierdził, iż zgodnie z przekazanymi przez pracodawcę danymi dotyczącymi stanowiska pracy księgowej oraz badaniami środowiskowymi na stanowiskach pracy w warsztacie - nie występowało narażenie na typowy alergen środowiska pracy. Nadto orzeczeniem lekarskim Nr "[...]" z dnia 8 listopada 2004r. Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej, Poradni Chorób Zawodowych, jak również orzeczeniem lekarskim z dnia 28 stycznia 2005r. Nr "[...]" Instytutu Medycyny Pracy "[...]" Kliniki Chorób Zawodowych w L. stwierdzono, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u wnioskodawczyni. W drugim z orzeczeń stwierdzono także, iż przeprowadzone badania jakim została poddana J. O. potwierdzają, iż schorzenia występujące u badanej są dolegliwościami, które nie mają związku ze środowiskiem pracy i mają podłoże pozazawodowe. Od decyzji organu I instancji odwołanie wniosła J. O. Argumentowała, iż nie tylko astma oskrzelowa ale także alergiczny nieżyt nosa nie mają charakteru pozazawodowego. Zakwestionowała ustalenia dotyczące miejsca wykonywania przez nią pracy biurowej, które nie było oddzielone od części warsztatowej podwójnymi drzwiami, gdyż zostały one zrobione dopiero po jej dwukrotnej interwencji w Inspekcji Pracy w E. Podniosła, iż wszelkie dokumenty i przedmioty znajdujące się w jej pomieszczeniu były pokryte smolistym nalotem, przy czym w chwili obecnej stan jej stanowiska pracy całkowicie odbiega od tego, gdy jeszcze pracowała. Podkreśliła, iż w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji powołuje się jedynie na dowód w postaci orzeczeń lekarskich, natomiast nie zgromadzono żadnych innych dowodów w tej sprawie. W uzasadnieniu decyzji zaś nie ustosunkowano się do zgłoszonych przez nią okoliczności, a jedynie zacytowano jej zastrzeżenia. Wskazała na brzmienie § 2 ust. l i § 6 ust. l i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) z których jednoznacznie wynika obowiązek wyczerpującego zebrania wszystkich dowodów i badań w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej, czego w niniejszym postępowaniu zaniechano. Decyzją z dnia 27 maja 2005r. Nr "[...]" Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O., działając na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) i § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w okresie zatrudnienia w Zakładzie "[...]" w B. oraz w Firmie "[...]" w B. na stanowisku księgowej odwołująca się nie była narażona na działanie czynników alergizujących w środowisku pracy. Poddana zaś badaniu przez jednostkę uprawnioną do orzekania w sprawie chorób zawodowych orzeczeniem z dnia 8 listopada 2004r. Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej w O. stwierdził, iż wywiad chorobowy i dostarczona dokumentacja medyczna nie potwierdzają zależności czasowej między ekspozycją na czynniki środowiska pracy a występowaniem objawów astmatycznych. Punktowe testy skórne wykazały bowiem dodatnią reakcję z alergenami kurzu domowego i pyłkami drzew, które są pospolitymi alergenami występującymi w dużych ilościach w środowisku domowym i nie można ich uznać za alergeny zawodowe, zaś występowanie objawów astmatycznych również w okresach urlopów i innych dni wolnych od pracy potwierdza pozazawodowy charakter schorzenia. Także jednostka orzecznicza II instancji, do której odwołująca została skierowana - Instytut Medycyny Pracy Klinika Chorób Zawodowych w L. - orzeczeniem lekarskim stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazano, że w trakcie hospitalizacji odwołująca się została poddana pełnej diagnostyce alergologicznej z uwzględnieniem wykonania swoistej próby prowokacyjnej wziewnej materiałem zawierającym substancje o charakterze alergizującym - lakiery samochodowe - i próba ta dała wynik ujemny. Wyjaśniono, iż taki wynik próby prowokacyjnej pozwala jednoznacznie wykluczyć przyczynę zawodową rozpoznanych u zainteresowanej schorzeń. Na po wyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożyła J. O., wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła, iż w decyzji dokonano niezgodnych z prawem ustaleń dotyczących braku związku pomiędzy warunkami pracy a schorzeniami alergicznymi stwierdzonymi u niej, nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rzetelnego i sprawiedliwego rozpatrzenia tej sprawy, gdyż pominięto zlecenie wykonania badań w kierunku uczulenia na kobalt i nikiel, jak również zaakceptowano istniejącą sprzeczność ustaleń organów administracji z rzeczywistym stanem sprawy. Argumentowała, iż orzeczenia lekarskie wydane zostały bez wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Jej miejsce pracy (pomieszczenie biurowe) usytuowane było w taki sposób, że była bezpośrednio narażona na spaliny samochodowe wydostające się z I hali naprawy samochodów. Wszystkie dokumenty i przedmioty w tym pomieszczeniu pokryte były smolistym nalotem, co sygnalizowała pracodawcy lecz w okresie jej pracy nie były wykonywane badania na alergeny środowiska pracy. Poza tym w protokole kontroli z dnia 10, 11 i 14 marca 2003r. dokonanej przez Państwową Inspekcję Pracy w E. stwierdzono brak rejestrów wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy oraz kart pomiarowych tych czynników. Nadto dookoła jej miejsca pracy były składowane i przechowywane różnego rodzaju odzież, dywany, chodniki po psach, puszki z farbami, opony i inne części i akcesoria samochodowe. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dotyczącego dodatniego wyniku testu płatkowego na nikiel i kobalt wyjaśniono, że wyniki tego testu świadczą o istnieniu u skarżącej innego rodzaju alergii. Alergia tego typu leży u podłoża alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, nie udowodniono natomiast jej znaczenia w patomechanizmie astmy oskrzelowej. Na rozprawie w dniu 27 października 2005r. skarżąca zakwestionowała przebieg badania w Instytucie w L., gdyż w jej ocenie badania tam przeprowadzone wykonano nie w tym kierunku, co należało. W jej ocenie schorzenie na które jest leczona wynika z narażenia jej organizmu na działanie spalin samochodowych a w mniejszym stopniu lakierów samochodowych, natomiast w kierunku narażenia na spaliny samochodowe nie przeprowadzono żadnych badań. Podała, że choruje również na jaskrę powstałą w jej ocenie na skutek zanieczyszczenia powietrza w jej miejscu pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną .decyzję m. in. w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przepisów postępowania, które w ocenie Sądu może mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Zgodnie z § 8 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) zwanego dalej: rozporządzeniem z dnia 30 lipca 2002r., właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. l, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Zatem decyzję w przedmiocie choroby zawodowej wydaje się na podstawie całości materiału dowodowego, zgromadzonego w trybie określonym w rozdziale 4, dziani II ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm), a nie tylko w oparciu o orzeczenie lekarskie oraz ocenę narażenia zawodowego pracownika. Dowodem w sprawie może być natomiast każda informacja czy okoliczność, która ma wpływ na istnienie narażenia zawodowego pracownika w miejscu jego pracy. W tym miejscu wskazać należy na mechanizm postępowania w sprawie stwierdzenia istnienia, bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż stosownie do § 6 ust. l lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Uregulowane wyżej zasady postępowania mają na celu, co nie budzi wątpliwości Sądu, orzekanie przez lekarzy na podstawie posiadania pełnej wiedzy, tak odnośnie stanu zdrowia badanego pacjenta, jak i warunków świadczonej przez niego pracy wraz z przebiegiem zatrudnienia i narażeniem zawodowym. Skoro tak, to zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej odnośnie niepełnego postępowania w zakresie wydanego orzeczenia lekarskiego przez organ II instancji Instytut Medycyny Pracy Klinika Chorób Zawodowych w L. W orzeczeniu tym wskazano bowiem, iż podczas diagnostyki skarżąca poddana została swoistej próbie prowokacyjnej wziewnej materiałem zawierającym substancje o charakterze alergizującym - lakiery samochodowe, która dała wynik ujemny. Nic nie wspomina się natomiast o drugim ze wskazanych, zarówno w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej z dnia 10 maja 2004r. oraz w karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, czynników narażenia zawodowego określonych jako przyczynę choroby zawodowej tj. o spalinach samochodowych. Skarżąca podnosi, iż podczas prowadzonej w instytucie diagnostyki w kierunku narażenia na ten czynnik nie przeprowadzono badań mimo, że ten czynnik wskazywany był jako czynnik narażenia sugerowany przez lekarza zgłaszającego podejrzenie choroby zawodowej. W tym kierunku winno zatem nastąpić uzupełnienie orzeczenia lekarskiego, ponieważ brak informacji w tym zakresie, uniemożliwia merytoryczne orzeczenie co do istnienia, bądź braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Do takiego działania upoważnia właściwego państwowego inspektora sanitarnego § 8 ust. 2 zdanie l rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r. Niezależnie od wskazanego wyżej zarzutu organy orzekające w sprawie nie przeprowadziły także wyczerpującego postępowania wyjaśniającego a wobec czego dokonana ocena zgromadzonych dowodów nie jest pełna i nie odpowiada rzeczywistemu stanowi tej sprawy. Mimo podnoszenia w odwołaniu okoliczności, które w ocenie skarżącej mają istotne znaczenie dla stwierdzenia w odniesieniu do jej osoby istnienia bądź nie narażenia na czynniki szkodliwe występujące w jej środowisku pracy w kierunku tym nie przeprowadzono żadnych ustaleń. W szczególności nie zapoznano się z przywołanymi ustaleniami w protokole z kontroli przeprowadzanej z zakładzie pracy przez Państwową Inspekcję Pracy w E. w dniach 10, 11 i 14 marca 2003r. oraz zaleceniami tam zawartymi, które w ocenie skarżącej potwierdzają fakt istnienia w jej miejscu pracy narażenia na czynniki szkodliwe. Do tego argumentu organ nie odniósł się w toku prowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w " ww. zakładach była zatrudniono na podstawie umowy o pracę na stanowisku księgowej i nie była w tym czasie narażona na działanie czynników alergizujących w środowisku pracy" bez przywołania jednocześnie jakie dowody i przeprowadzone ustalenia świadcząc braku takiego narażenia. Stosownie zaś do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) i obowiązującej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 tej ustawy organ odwoławczy jest organem rozpoznawczym, obowiązanym do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzja organu I instancji. Z tego powodu organ nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji organu I instancji lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę - patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996r. sygn. akt SA/Wr 1996/95, OSNA 1997, Nr l, poz. 35. Wobec powyższego organ odwoławczy winien na nowo rozpoznać sprawę mając na uwadze również argumenty zawarte w złożonym odwołaniu, czego w niniejszej sprawie organ nie dokonał. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do podniesionych zarzutów i argumentów, natomiast zawarł kategoryczne stwierdzenia, które nie zostały poparte żadnymi dowodami i okolicznościami ustalonymi w toku prowadzonego postępowania. Zgodnie z § 2 ust. l rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r. przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Zgromadzony zaś materiał dowodowy w niniejszej sprawie oraz niepełna jego ocena nie pozwala przyjąć, iż stwierdzono bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, iż praca księgowej w pomieszczeniu biurowym w okolicznościach tej sprawy nie wiązała się z przebywaniem w narażeniu zawodowym. Tym samym przeprowadzone postępowanie narusza zasady określone w art. 7, art. 77 § l oraz art. 80 Kpa. Rozpoznając ponownie sprawę organy winny uzupełnić materiał dowody i na jego podstawie ustalić warunki pracy skarżącej, a następnie wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację we wskazanym wyżej zakresie stosownie do § 6 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.