I FSK 198/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal ( spr.), Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Protokolant Piotr Dębkowski, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2005 r. na rozprawie w I Wydziale Izby Finansowej skargi kasacyjnej Józefa A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 października 2004 r. sygn. akt I SA/Lu 818/99 w sprawie ze skargi Józefa A. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 818/99 oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę Józefa A. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 30 października 2000 r., I SA/Lu 818/99 jako pozbawioną ustawowej podstawy. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie podzielił opinii skarżącego, jakoby Sędzia NSA Danuta M. z naruszeniem art. 48 par. 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego brała udział w wydaniu postanowienia z dnia 25 listopada 1999 roku w przedmiocie oddalenia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji a następnie w wydaniu wyroku w tej sprawie w dniu 30 października 2000 r. Na poparcie swoich racji Józef A. powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 roku. Skarżący nie podał wprawdzie sygnatury tego wyroku, jednakże Sąd pierwszej instancji przyjął, iż chodzi zapewne o wyrok w sprawie SK 19/02. Zgodnie z tym wyrokiem art. 48 par. 1 pkt 5 w zw. z art. 401 pkt 1 i art. 379 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie, w jakim ogranicza wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy tylko do spraw, w których rozstrzyganiu brał udział w instancji bezpośrednio niższej, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, iż w świetle brzmienia art. 48 par. 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (...). Oznacza to, iż na mocy tego przepisu i przytoczonego przez skarżącego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie jest więc jedynie dopuszczalne rozpoznanie przez sędziego sprawy, w której w niższej /choć nie koniecznie bezpośrednio niższej - wyrok Trybunału Konstytucyjnego/ instancji wypowiadał się on merytorycznie. Przy czym z przepisu tego wynika, że nie chodzi tu o wszelkie orzeczenia w konkretnej sprawie wydane przez danego sędziego lub z jego udziałem, lecz tylko o "zaskarżone orzeczenie". Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, iż sprawa I SA/Lu 818/99 objęta skargą o wznowienie postępowania dotyczyła podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 1993 roku. Postanowieniem z dnia 25 listopada 1999 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie oddalił wniosek Józefa A. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji tj. decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za listopad 1993 roku, zaległość podatkową w tym podatku oraz odsetki za zwłokę. Oznacza to, że Sąd w postanowieniu tym, w składzie gdzie sędzią sprawozdawcą była Sędzia NSA Danuta M., wypowiedział się nie co do rozstrzygnięcia sprawy, lecz tylko i wyłącznie co do tego czy udzielić skarżącemu tymczasowej ochrony jego interesów poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Na to postanowienie Skarżący wniósł skargę kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie "na rzecz powoda" od "pozwanego" kosztów procesu według norm przepisanych. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie zarzucił: 1/ naruszenie art. 401[1] par. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, w następstwie którego doszło do pominięcia podstawy prawnej wznowienia postępowania i dokonania błędnych ustaleń; 2/ naruszenie art. 379 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego, poprzez pominięcie ważnego faktu jakim jest wyłączenie z mocy ustawy sędziego biorącego udział w sprawie, co spowodowało dokonanie błędnych ustaleń i za tym idące odrzucenie skargi o wznowienie; 3/ naruszenie decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu "Schmidt przeciwko Austrii" z dnia 9 grudnia 1987 r., skarga nr 11831/85 DR 54/144, w następstwie którego Wysoki Sąd dokonał błędnych ustaleń; 4/ naruszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, co spowodowało dokonanie mylnych ustaleń, powoływanie się w postanowieniu na uchylony przepis prawny i za tym idące odrzucenie skargi o wznowienie. Uzasadniając swoje zarzuty strona skarżąca podniosła iż, przedstawione przez nią przepisy prawne artykułu 379 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego, na których oparła swoją skargę wskazują niezbicie, że nastąpiła nieważność postępowania z uwagi na to, że w sprawie orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy. Powołując się na artykuł Z. Czeszejko-Sochackiego "Prawo do sądu w świetle Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej", /Państwo i Prawo 1997 z. 11-12 str. 100/ oraz na decyzję Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu "Schmidt przeciwko Austrii" z dnia 9 grudnia 1987 r., /skarga nr 11831/85 DR 54/144/ skarżący stwierdził, że skoro Sędzia NSA Danuta M. brała udział we wcześniejszej fazie postępowania to mogła wyrobić sobie zdanie co do sprawy i stron biorących w niej udział. Wskazała ponadto, iż podstawą wznowienia był art. 401[1] par. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, na podstawie którego można żądać wznowienia postępowania w wypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, co w tym przypadku miało miejsce. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszeniu przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Równocześnie art. 176 powołanej ustawy stanowi, że skarga kasacyjna poza tym, że powinna czynić zadość wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, zawierać musi przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Autor skargi tym samym winien wskazać na konkretne naruszone przez Sąd - skarżonym orzeczeniem - przepisy prawa materialnego wskazując na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być - zdaniem skarżącego - wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, jeżeli uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji - decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu /sprawa "Schmidt przeciwko Austrii"/ oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. SK 19/02 - w myśl przytoczonego art. 174 p.p.s.a. nie mogą zostać potraktowane jako skuteczne, gdyż bezsprzecznie nie spełniają wymogów podstawy, na której może zostać oparty prawidłowo postawiony zarzut skargi kasacyjnej. Nie dotyczą one bowiem naruszenia prawa lecz orzeczeń sądowych. Chybione są też podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przepisów art. 401[1] par. 1 oraz art. 379 pkt 4 Kpc. I tak w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisu art. 401[1] Kpc, który stanowił, iż można żądać wznowienia postępowania w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie uznać należy, że nie może on stanowić podstawy do oceny, że zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu. Faktem jest, iż art. 48 par. 1 pkt 5 Kpc uznany został przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP. Nie sposób również nie zgodzić się z tym, że stanowił on podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia. Uwadze strony wnoszącej skargę kasacyjną uszło jednak to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dokonał prawidłowej oceny zakresu, w którym omawiany przepis został uznany za niezgodny z Konstytucją i słusznie stwierdził, że w zakresie tym nie mieści się stan faktyczny zawisły w rozpatrywanej sprawie. Na mocy przepisu art. 48 par. 1 pkt 5 Kpc i przytoczonego przez stronę orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego nie jest bowiem dopuszczalne rozpoznanie przez sędziego sprawy, w której w niższej /choć nie bezpośrednio niższej/ instancji brał on udział w jej rozstrzygnięciu. Z akt sprawy wynika zaś, że sprawa I SA/Lu 818/99 objęta skargą o wznowienie postępowania, dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 1993 r., zaległości podatkowej w tym podatku oraz odsetek za zwłokę. Natomiast przedmiotem postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 25 listopada 1999 r. wydanego z udziałem sędziego NSA Danuty M. była odrębna sprawa dotycząca kwestii, wstrzymania wykonania zaskarżonej do Sądu decyzji. W postanowieniu tym Sąd nie wypowiadał się zatem co do zgodności z prawem decyzji wymiarowej lecz w kwestii dotyczącej udzielenia skarżącemu tymczasowej ochrony jego interesów poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej do Sądu decyzji, a więc w innej sprawie. W tej sytuacji za prawidłowe uznać należało stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w zaskarżonym postanowieniu, że w sprawie nie zaistniał przypadek powtórnego orzekania sędziego w tej samej sprawie a także, że postanowienie z dnia 25 listopada 1999 r., nie było orzeczeniem wydanym w niższej instancji w stosunku do zapadłego w dniu 30 października 2000 r. wyroku. Mając powyższe na uwadze bezzasadny stał się w konsekwencji również zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przepisu art. 379 pkt 4 Kpc. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.