III SA/Wa 656/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o. o. w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego oddala skargę III SA/Wa 656/05 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania wszczętego skargą wniesioną przez firmę B. Spółka z o.o., na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W., polegającą na niezarządzeniu pokrycia dochodzonych przez Spółkę należności ze środków zobowiązanego – czyli Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone we wcześniejszym postanowieniu z dnia [...].11.2004 r., argumentując, że tytuły wykonawcze wystawione przez Spółkę "B." nie podlegają egzekucji administracyjnej. Spółka ta, uznając się za wierzyciela, wystawiła 4 tytuły wykonawcze, w których jako zobowiązanego wskazała Urząd Skarbowy W., jako rodzaj należności mających podlegać egzekucji administracyjnej – bezpodstawne wzbogacenie, a jako podstawę prawną – art. 69 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). Organ stwierdził, że należności objęte wymienionymi tytułami nie mieszczą się w katalogu obowiązków określonych w art. 2 § 1 tej ustawy. Pismem z dnia 1 lutego 2005 r. firma B. Spółka z o.o. zaskarżyła wymienione postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że skoro sąd powszechny uznał się w sprawie niewłaściwy – pozostaje egzekucja administracyjna. Ponadto podkreśliła, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. i Minister Finansów są związani wnioskiem skarżącej o pokrycie należności ze środków Naczelnika Urzędu Skarbowego W .na podstawie art. 69 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pismem z dnia 2 marca 2005 r. Minister Finansów złożył odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i podkreślił, że zgodnie z art. 1a pkt 13 w.w. ustawy wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, zaś obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej wymienione zostały w art. 2 § 1 tej ustawy. Dodatkowo przepis art 3 § 1 wprowadza wymóg, aby wynikały one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo, w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisów prawa. Powołany przez Spółkę przepis art. 69 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia nie mieszczą się w zamieszczonym w art. 2 ustawy katalogu należności podlegających egzekucji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą") jest sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny, wskutek którego nie dochodzi do wyegzekwowania obowiązku lub jest on egzekwowany z opóźnieniem. Inaczej mówiąc - przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność organu egzekucyjnego, bądź jego opieszałe działanie. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Instytucja wierzyciela w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest tożsama z instytucją wierzyciela w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W ustawie egzekucyjnej działania wierzyciela mają na celu realizację interesu ogólnego, a nie jednostkowego, jak się dzieje najczęściej w postępowaniu cywilnym. Według ustawy egzekucyjnej wierzyciel pełni jedynie funkcję procesową i nie rozporządza przedmiotem postępowania. W konsekwencji wierzycielem jest organ administracji publicznej lub instytucja państwowa czy samorządowa jednostka organizacyjna, również gdy przedmiotem egzekucji jest obowiązek wynikający z wyroku sądu powszechnego, wydanego na rzecz osoby fizycznej (por. E. Bojanowski: Glosa do wyroków NSA: z 16 lipca 1991 r. I SA 585/91 i z 10 października 1991 r., I SA 752/91 – OSP 1993, nr 4, poz. 78.). Należy więc z całą pewnością stwierdzić, że w myśl art. 5 ustawy skarżący nie ma legitymacji do tego, aby być wierzycielem dochodzonych przez siebie należności. Podstawą egzekucji administracyjnej jest tytuł wykonawczy i wskazany w nim obowiązek, który ma być egzekwowany (art. 27 § 1 pkt 3 ustawy). Przed wszczęciem egzekucji organ egzekucyjny, w ramach czynności wstępnych, dokonuje sprawdzenia dopuszczalności wszczęcia egzekucji. Jeżeli w wyniku badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny stwierdzi, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej – nie przystępuje do egzekucji. W niniejszej sprawie organ stwierdził, że należności objęte tytułami wystawionymi przez skarżącego nie mieszczą się w katalogu obowiązków określonych w art. 2 § 1 ustawy, co oznacza niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Zakres obowiązków poddanych egzekucji administracyjnej został wyznaczony za pomocą kryterium przedmiotowego (art. 2 § 1) i czynnościowego (art. 3-4). Dla stwierdzenia dopuszczalności egzekucji administracyjnej konieczne jest łączne spełnienie obu tych kryteriów. Obowiązki administracyjne wskazane w art. 2 § 1 poddane są egzekucji administracyjnej jedynie wówczas, gdy zostały nałożone przez akt lub czynność spełniającą określone kryteria formalne, czyli gdy wynikają bezpośrednio z przepisu prawa (art. 3 § 1) albo z odpowiedniego rodzaju aktów administracyjnych, wydawanych przez organ administracji publicznej, takich jak decyzja lub postanowienie (art. 2 § 1), ewentualnie z czynności dokonywanych przez zobowiązanego, takich jak deklaracja, zeznanie, zgłoszenie celne, deklaracja rozliczeniowa – art. 3a § 1 ustawy (por. P. Przybysz "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Warszawa 2003, s. 31). Obowiązki pozostające w zakresie właściwości organów administracji publicznej, ale niewynikające bezpośrednio z przepisu prawa, decyzji lub postanowień właściwych organów albo innych dopuszczalnych dokumentów, nie mogą być przedmiotem postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 1992 r., SA/WR 336/92 – "Wspólnota" 1992, nr 38, s. 21). Organ prawidłowo ustalił, że egzekucja administracyjna może być wszczęta jedynie na wniosek wierzyciela, którego w niniejszej sprawie nie było, bowiem skarżący nie spełniał warunków z art. 5 ustawy. Również należności pieniężne dochodzone tytułami wykonawczymi wystawionymi przez skarżącego, nie należą do katalogu obowiązków określonych w art. 2 ustawy. W tej sytuacji na podstawie art. 17 i 18 ustawy w związku z art. 66 K.p.a. – organ powinien zwrócić skarżącemu przedmiotowe tytuły, czego nie uczynił, a w każdym razie nie wynika to z akt sprawy. Jest to jednak uchybienie procesowe nie mające wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że zaskarżone postanowienie zawiera zgodne ze wskazanymi wyżej przepisami ustawy egzekucyjnej rozstrzygnięcie organu w przedmiocie niedopuszczalności egzekucji. Z powyższych względów należy uznać, że w niniejszej sprawie nie doszło do przewlekłości postępowania egzekucyjnego. A zatem postępowanie wszczęte w sprawie rozpoznania zarzutu bezczynności organu egzekucyjnego jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Jak już podkreślono, Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę zaskarżonych aktów i czynności pod względem ich zgodności z prawem. Skoro zatem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, skarga podlega oddaleniu. Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.