I SA/Gd 809/03

Dnia 21 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 stycznia 2003 r. [...] w przedmiocie określenia długu celnego oddala skargę. 3 I SA/Gd 809/03 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 8 stycznia 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 20 czerwca 2002 r. określającą kwotę długu celnego. Podstawą prawną decyzji Dyrektora Izby Celnej były przepisy art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i art. 211 § 1 i § 3 pkt 4 oraz art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 2001 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz przepisy Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetu TIR, sporządzonej w Genewie dnia 14 listopada 1975 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 15 kwietnia 2002 roku funkcjonariusze celni Oddziału Celnego Urzędu Celnego dokonali rewizji celnej w wyniku, której stwierdzono brak 15 kartonów, w których winno znajdować się 90 odtwarzaczy CD oraz 5 kartonów jednostkowych z nagrywarkami DVD, będących częścią towaru objętego procedurą tranzytu przewożonego pod osłoną karnetu TIR z dnia 12 kwietnia 2002 r. Według przewoźnika M. Z. brak nastąpił w wyniku kradzieży ze środka transportu podczas postoju przed wjazdem do portu. Na powyższą okoliczność funkcjonariusze urzędu celnego sporządzili protokół rozbieżności a firma "P" raport kontrolny. W celu uregulowania sytuacji prawnej utraconego towaru postanowieniem z dnia 17 maja 2002 r. skierowanym do "A" S.A., jako głównemu zobowiązanemu w procedurze tranzytu, Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie. Dnia 20 czerwca 2002 r. została wydana decyzja organu I instancji, w której określono kwotę wynikającą z długu celnego. Od tej decyzji firma "A" S. A. odwołała się do Dyrektora Izby Celnej podnosząc, że decyzja organu I instancji nie podała dowodów wskazujących, że głównym dłużnikiem jest "A" S.A. i nie została podana podstawa prawna wymierzonego cła. Organ odwoławczy ustalił, że głównym zobowiązanym z tytułu długu celnego jest spółka "A" S.A. w Warszawie a "M" spółka z o.o. oraz "A" Transport są spółkami zależnymi ("M" spółka z o.o. była właścicielem naczepy o nr rej. [...]). Ustalono również, ze w związku ze zgłoszeniem przedmiotowej kradzieży komisariat Policji wszczął dochodzenie. W związku z brakiem wykrycia sprawcy i nie odzyskaniem skradzionego mienia dochodzenie zostało umorzone w dniu 15 maja 2002 r. postanowieniem. Po dokonaniu tych czynności wyjaśniających organ II instancji utrzymał w mocy decyzję, organu I instancji. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ II instancji stwierdził, że zgodnie z przepisami Konwencji TIR posiadaczem karnetu TIR jest osoba, której wydano karnet TIR, zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Konwencji i w której imieniu została złożona deklaracja celna w formie karnetu TIR, wskazująca na zamiar objęcia towarów procedurą TIR w wyjściowym urzędzie celnym, Taka osoba jest odpowiedzialna za przedstawienie pojazdu drogowego, zespołu pojazdów lub kontenera wraz z ładunkiem i odnoszącym się do niego karnetem TIR w wyjściowym urzędzie celnym, w przejściowym urzędzie celnym i docelowym urzędzie celnym oraz za ścisłe przestrzeganie innych odpowiednich postanowień Konwencji. Z dokumentów jednoznacznie wynika, że posiadaczem karnetu TIR odpowiedzialnym za dopełnienie obowiązków wynikających z przepisów prawa celnego i zobowiązanym do uiszczenia stosownych opłat, jest "A" S.A. W związku z kradzieżą części towaru przewożonego w procedurze tranzytu pod osłoną karnetu, posiadacz karnetu nie wywiązał się z obowiązku określonego w art. 21 Konwencji TIR, który stanowi, że w każdym przejściowym urzędzie celnym, jak również w docelowych urzędach celnych pojazdy wraz z ładunkiem i odnoszącym się do niego karnetem TIR będą przedstawione władzom celnym w celu kontroli. Tak, więc operacja TIR została rozpoczęta, lecz mając na względzie to, że "A" S.A. będąc posiadaczem karnetu i głównym zobowiązanym nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku przedstawienia całości towaru we wskazanym w karnecie urzędzie, nie nastąpiło zwolnienie operacji TIR. Zgodnie z art. 36 Konwencji każde naruszenie jej postanowień narazi naruszającego w państwie, w którym naruszenie zostało dokonane, na sankcje przewidziane przez ustawodawstwo tego państwa. W sprawie operacja TIR nie została prawidłowo zakończona, dlatego na podstawie art. 211 § 1 Kodeksu celnego powstał dług celny. W myśl tego przepisu dług celny powstaje w przypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dłużnikami w przypadku powstania długu celnego są zgodnie z art. 211 § 3 Kodeksu celnego osoby, które: 1) usunęły towar spod dozoru celnego, 2) uczestniczyły w usunięciu towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego, 3) zabyły, posiadały lub są w posiadaniu towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego, 4) zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Organ I instancji zgodnie z tą regulacją uznał "A" S.A. za dłużnika celnego i obciążył kwotą wynikającą z długu celnego. W trakcie dalszego postępowania wobec umorzenia dochodzenia w sprawie kradzieży, nie udało się ustalić innych osób które mogły by być uznane przez organ celny za dłużników, zatem jedynym dłużnikiem pozostaje "A" S.A. w W. Dnia 13 lutego 2003 r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku skarga "A" S.A. na przedmiotową decyzję Dyrektora Izby Celnej . W skardze zarzucono, że decyzja narusza przepis art. 211 § 3 pkt. 4 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że posiadacz karnetu TIR jest dłużnikiem celnym jako osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Według skarżącej głównym zobowiązanym jest osoba, która przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonywania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu (art. 99 § 1 kodeksu celnego). Posiadacz karnetu TIR nie jest w tym wypadku dłużnikiem celnym, gdyż nie jest jednocześnie głównym zobowiązanym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoją argumentację wyrażoną w decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi został)' wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozpoznawanej sprawie przewóz towaru odbywał się w ramach operacji TIR, do której stosuje się przepisy Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu z zastosowaniem karnetów TIR, sporządzonej w Genewie w dniu 14 listopada 1975 r. (zał. do Dz. U. z 1984 r" Nr 17, poz. 76) i bezspornie posiadaczem karnetu TIR była skarżąca Spółka, tym samym to na skarżącej Spółce ciążył obowiązek wykonania obowiązków wynikających ze stosowanej procedury celnej, którą towar został objęty. Zgodnie z treścią art. 21 w/w Konwencji obowiązkiem skarżącej Spółki było przedstawienie polskim władzom celnym w celu kontroli pojazdu wraz ze swym ładunkiem i odnoszącym się do niego karnetem TIR. Bezspornym jest, że przed przedstawieniem ładunku i dokumentów w urzędzie celnym przeznaczenia dokonano kradzieży części towaru, co powoduje, iż zostały naruszone postanowienia Konwencji w rozumieniu art. 36 Konwencji, powodujące zastosowanie sankcji przewidzianych w ustawodawstwie polskim. Sankcje te zostały przewidziane w przepisach kodeksu celnego. Art. 211 § 1 Kodeksu celnego stanowi, iż dług celny w przywozie powstaje w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, zaś § 3 pkt 4 w/w przepisu stanowi, iż dłużnikami są m. in. osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających ze stosowanej procedury celnej, którą towar został objęty. W rozpoznawanej sprawie jak już wyżej wskazano obowiązkiem skarżącej Spółki było przedstawienie towaru, w stanie nienaruszonym, polskim władzom celnym, obowiązek ten wynikał z procedury tranzytu realizowanej pod osłoną karnetu TIR. Podstawą zwolnienia od zapłaty normalnie wymaganych należności - długu celnego, może być w przypadku operacji TIR przepis art. 41 w/w Konwencji, który stanowi, że "Jeżeli ustalono w sposób zadawalający władze celne, że towary wymienione w manifeście karnetu TIR zaginęły lub zostały bezpowrotnie zagubione na skutek wypadku lub siły wyższej albo że nastąpił ich ubytek naturalny, przyznane zostanie zwolnienie od zapłaty normalnie wymaganych należności i podatków". Użyte w przepisie pojęcie towaru, który zaginął lub został bezpowrotnie zagubiony na skutek wypadku lub siły wyższej, nie jest jednak tożsame z pojęciem towaru skradzionego (por. uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 4.05.1999 r., PPS 4/99, wyrok NSA z 06.06.2000 r. V SA 659/99). Należy ponadto mieć na uwadze, że bezwzględną przesłanką prawną warunkującą dopuszczalność skorzystania z przewidzianego tym przepisem zwolnienia, jest zawsze to, czy w konkretnej sytuacji faktycznej dokonano koniecznych ustaleń "w sposób zadawalający władze celne". Ale nawet wówczas nie uchyla to sformułowanej w art. 36 Konwencji TIR ogólnej zasady, w myśl której: "Każde naruszenie postanowień niniejszej konwencji narazi naruszającego w państwie, w którym naruszenie zostało dokonane, na sankcje przewidziane przez ustawodawstwo tego państwa". W tej sytuacji w stosunku do skradzionego towaru powstał dług celny, a zobowiązanym do świadczenia związanej z nim należności była skarżąca Spółka jako posiadacz karnetu TIR, świadczący usługi z zakresu międzynarodowego przewozu towarów. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 cyt. wyżej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.