II SA/Bk 517/05
WyrokWSA w Białymstoku2005-10-27
Skład orzekający: Stanisław Prutis, Anna Sobolewska-Nazarczyk, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie lokalu przez osobę zameldowaną na pobyt stały, które miało miejsce na skutek agresywnego zachowania współmałżonka, może być uznane za dobrowolne w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jeśli osoba ta nie podjęła skutecznych środków prawnych w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu?Ratio decidendi
Opuszczenie lokalu przez osobę zameldowaną na pobyt stały może być uznane za dobrowolne w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nawet jeśli było spowodowane nagannym zachowaniem współmałżonka, pod warunkiem, że osoba ta nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu, lub fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu nie jest oczywisty ani nie został stwierdzony w postępowaniu karnym. Samo zainteresowanie kwestiami majątkowymi nie jest wystarczającą przesłanką do odmowy wymeldowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G. R. na decyzję Wojewody P. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K. B. o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Skarżąca twierdziła, że opuściła lokal nie dobrowolnie, lecz z powodu agresywnego zachowania męża. Organy administracyjne uznały opuszczenie lokalu za trwałe i dobrowolne, wskazując na brak dowodów z postępowań prokuratorskich i policyjnych potwierdzających zmuszenie do opuszczenia lokalu oraz na brak podjęcia przez skarżącą środków prawnych w celu obrony swoich praw. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2005r. Nr [...] Wojewoda P. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy K. B. z dnia [...].01.2005r. Nr [...] o wymeldowaniu G. R. z pobytu stałego w lokalu nr 6 położonego w miejscowości S.-J. gmina K. B.
U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:
Decyzją z dnia [...].01.2005r. Nr [...] Wójt Gminy K. B. działając na wniosek S. R. orzekł o wymeldowaniu G. R. z pobytu stałego w S. J. [...] , uznając że zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych .
Od powyższej decyzji G. R. wniosła odwołanie, podnosząc że opuszczenie przez nią mieszkania nie miało charakteru dobrowolnego, a było konsekwencją zachowania męża, który nadużywał alkoholu i był agresywny.
Organ II instancji zważył, co następuje:
Do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, niezbędne jest ustalenie czy spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu. Przy czym opuszczenie to, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, powinno być trwałe i dobrowolne.
W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że G. R. w lokalu nr [...] w miejscowości S. J. nie zamieszkuje od dnia 7.07.2003r.(dowód wyjaśnienia wnioskodawcy, G. R. oraz zeznania świadków). Kwestią podlegająca wyjaśnieniu było natomiast ustalenie, czy opuszczenie przez skarżącą lokalu było dobrowolne. W ocenie organu odwoławczego opuszczenie lokalu było trwałe i dobrowolne. Skarżąca podniosła, że została zmuszona do opuszczenia lokalu przez męża. Prokuratura Rejonowa w W. M. prowadziła w tej sprawie postępowanie, jednakże zostało ono zakończone niekorzystnym dla skarżącej rozstrzygnięciem, bowiem postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r. sygn. akt. [...] odmówiono wszczęcia dochodzenia. Również z informacji posterunku Policji w S. nie wynika, aby były zgłaszane przez G. R. prośby o interwencję w sprawie umożliwienia jej pobytu w spornej nieruchomości. Wielokrotne interwencje dotyczyły innych zgłoszeń. Nadto Sąd Rejonowy III Wydział Karny poinformował, że tocząca się przed tym Sądem sprawa
[...] nie dotyczy zachowań oskarżonego polegających na zmuszaniu G. R. do określonego zachowania lecz innych czynów. Organ II instancji uzasadniając swoje stanowisko wskazał, również na treść wyjaśnień i na treść odwołania G. R., z których wynika, że jest ona bardziej zainteresowana odebraniem pozostawionych w lokalu rzeczy i uzyskaniem od męża spłat niż ponownym zamieszkaniem w spornym lokalu.
Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w B. G.. R., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji jako nie sprawiedliwej. Zarzuciła, że organ II instancji bezpodstawnie przyjął, że opuściła mieszkanie dobrowolnie, a nadto skarżąca poruszyła kwestie majątkowe.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji w której przyjęto, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu, określona w art. 15 ust. 2 ustawy
z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności
i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję
w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd,
że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu
w/w przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. V S.A. 3169/00, LEX nr 50123).
W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie z pobytu stałego |
w lokalu nr [...] położonego w miejscowości S.-J., gmina K. B. G. R.
W ocenie Sądu Administracyjnego zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organu II instancji w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę.
Bezspornym w sprawie pozostawał, nie kwestionowany przez żadną ze stron fakt,
że G. R. w lokalu nr [...] w miejscowości S. J. nie zamieszkuje od dnia 7.07.2003r.
Kwestią sporną było natomiast ustalenie, czy opuszczenie mieszkania miało charakter dobrowolny. W niniejszej sprawie stanowiska byłych małżonków w tej kwestii były skrajnie odmienne. W toku wszystkich etapów postępowania administracyjnego G. R. twierdziła, że nie opuściła lokalu dobrowolnie, a została do tego zmuszona na skutek nagannego zachowania, w stosunku do niej, jej byłego męża.
Organ II instancji przyjął za udowodnione, że G. R. z własnej woli opuściła miejsce stałego zameldowania oraz utraciła uprawnienie do pobytu w nim na skutek trwałego opuszczenia spornego lokalu w lipcu 2003r. Ustalenia te, mające w sprawie zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jako podstawy prawnej wymeldowania, zostały - w ocenie Sądu Administracyjnego - należycie udowodnione i ocenione w toku postępowania administracyjnego.
W tym miejscu wskazać należy, że istotnie nie może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu, takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona ale pod warunkiem, że strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (tak też: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001r. sygn. akt V S.A. 3078/00, LEX nr 78937).
G. R. nie zdołała skutecznie wykazać, że została zmuszona do opuszczenia lokalu. Wniosku takiego nie da się wyprowadzić z postępowania Prokuratury Rejonowej w W. M., albowiem postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r. sygn. akt. [...] odmówiono wszczęcia dochodzenia. Kwestii tej nie wyjaśniają jednoznacznie informacje z posterunku Policji w S., z których nie wynika, aby były zgłaszane przez G. R. prośby o interwencję dotyczące umożliwienia jej pobytu w spornej nieruchomości. Wielokrotne interwencje dotyczyły innych zgłoszeń. Także tocząca się w Sądzie Rejonowym III Wydział Karny w B. sprawa [...] nie dotyczy zachowań oskarżonego polegających na zmuszaniu G. R. do określonego zachowania, lecz innych czynów. G. R. nie skorzystała także z przysługujących jej środków prawnych przewidzianych w postępowaniu cywilnym a mianowicie z ochrony posesoryjnej tzn. przywrócenie utraconego posiadania.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca G. R. aktualnie mieszka w wynajmowanym mieszkaniu w Ch. przy ul. P. S. [...], gdzie jest tymczasowo zameldowana. Ma zamiar kupić niniejsze mieszkanie, posiada umowę przedwstępną. Razem z nią mieszkają synowie, którzy uczęszczają do szkoły w Ch. Powyższe świadczy o tym, że G. R. zamieszkała w Ch. z zamiarem stałego pobytu, albowiem w miejscowości tej zorganizowała sobie ośrodek osobistych i majątkowych spraw. Jednocześnie należy przyjąć, że tym samym nie miała zamiaru powrotu do lokalu nr [...] położonego w miejscowości S.-J. gmina K. B.
Z analizy wyjaśnień skarżącej wynika, iż właściwie jedynym powodem, dla którego nie zgadza się ona na jej wymeldowanie, są nie uregulowane kwestie majątkowe z byłym mężem. Wskazać należy, że kwestia zameldowania, w sprawach dotyczących podziału majątku dorobkowego byłych małżonków, które należą do odrębnego postępowania cywilnego, nie ma znaczenia. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu – art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło