I SA/Sz 352/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba Sędziowie: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Protokolant: Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a skargę Dyrektor Izby Celnej, po uprzednim przesłaniu zobowiązanemu J.P. (byłemu wspólnikowi Spółki Cywilnej "Ł") pisemnego upomnienia z dnia [...] Nr [...] na podstawie tytułu wykonawczego z [...] . Nr [...] , wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku zobowiązanego. Przedmiotowe pisma, tj. upomnienie i odpis tytułu wykonawczego, skierowano wprost do zobowiązanego, a ich doręczenie nastąpiło odpowiednio w dniach [...] . i [....] . Pełnomocnik J.P. pismem z dnia[...] . wniósł do Dyrektora Izby Celnej zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną wniesionego zarzutu w osnowie pisma przywołano przypadek określony w art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu oraz rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Natomiast w uzasadnieniu podniesiono zarzut niedoręczenia upomnienia pełnomocnikowi zobowiązanego, co stanowi podstawę do wniesienia zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Uzasadniając wniesiony zarzut strona wskazała, iż organy celne posiadały w aktach sprawy pełnomocnictwo udzielone przez zobowiązanego. Wobec powyższego, zdaniem strony, wszelkie pisma powinny być kierowane do jej pełnomocnika. Tymczasem ani upomnienie ani tytuł wykonawczy, na podstawie którego wszczęto postępowanie egzekucyjne, nie zostały doręczone pełnomocnikowi J.P. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela (postanowienie z dnia{...] ., Nr [...] co do którego strona nie skorzystała ze środka zaskarżenia) organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), postanowieniem z dnia [...], uznał zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia powołał się na argumenty przytoczone przez wierzyciela, a ponadto ustosunkowując się do zarzuconego przez stronę niedoręczenia pełnomocnikowi odpisu tytułu wykonawczego wyjaśnił, iż ustawa egzekucyjna reguluje również kwestie związane z doręczeniem tytułu wykonawczego. Dalej organ podaje, iż zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy egzekucyjnej wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, który to odpis został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] , bezpośrednio przez poborcę celnego. W zażaleniu z dnia [...] , wskazując na błędne stanowisko organów celnych w przedmiocie osobistego charakteru czynności związanych z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i działaniami podejmowanymi przed oraz w trakcie tego postępowania, strona dowodziła, iż niedoręczenie pism urzędowych, w tym także upomnienia i tytułu wykonawczego, ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi stanowi naruszenie zasady wynikającej z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisu art. 40 § 2 tej ustawy. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...]., [...] , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), utrzymał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy. Dyrektor Izby Skarbowej [...] podzielając argumentację przedstawioną przez organ egzekucyjny wskazał, iż art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednio zastosowanie tylko wówczas, gdy ustawa egzekucyjna nie reguluje rozpatrywanych kwestii. Organ ten stwierdził jednocześnie, iż kwestie związane z doręczeniem upomnienia oraz odpisu tytułu wykonawczego zostały uregulowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak bowiem wynika z treści art. 15 § 1, art. 26 § 5 pkt 1 oraz art. 32, przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakazują doręczanie wymienionych powyżej pism zobowiązanemu. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że z uwagi na fakt, iż pełnomocnictwo ma charakter procesowy, pierwsza czynność postępowania egzekucyjnego będzie każdorazowo kierowana bezpośrednio do strony i dopiero po dokonaniu czynności skutkującej wszczęciem postępowania w sprawie, strona może powołać się na udzielone pełnomocnictwo, co skutecznie przesądzi o możliwości jej reprezentowania przez pełnomocnika. W związku z tym, iż wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, doręczenie tego dokumentu będzie skierowane bezpośrednio do strony. W konsekwencji możliwość dokonywania czynności przez pełnomocnika będzie dotyczyła kolejnych etapów postępowania, które będą wiązały się z dalszymi czynnościami egzekucyjnymi. Organ ten wskazał także, iż upomnienie, które jest doręczane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, wzywa zobowiązanego do dokonania czynności, które nie mogłyby zostać wykonane przez pełnomocnika. Tak więc upomnienie powinno zostać doręczone bezpośrednio zobowiązanemu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik J.P. wnosząc o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego, podniósł zarzut naruszenia art. 10 § 1, art. 32, art. 40 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18, art. 15 § 1, art. 26 § 5i art. 33 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu przedegzekucyjnym i egzekucyjnym, w następstwie nieuznania prawidłowo umocowanego pełnomocnika za podmiot działający na rzecz strony w tym postępowaniu i odmowy kierowania związanych z nim pism do tego pełnomocnika. Dowodząc zasadności swojego stanowiska w sprawie, skarżący powołał się również na okoliczność doręczania przez Dyrektora Izby Celnej upomnień wydawanych w trybie art. 15 § 1 ustawy do rąk umocowanego pełnomocnika. Powyższe zdaniem strony, zaprzecza twierdzeniom organu odwoławczego w przedmiocie osobistego charakteru czynności odbioru upomnień przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z treścią art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Czynność doręczenia tytułu wykonawczego wszczyna zatem postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego, tak więc dopiero od tego momentu zasadniczo zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w tym postępowaniu. Ze swej istoty wszczęcie każdego postępowania odnosi się do jego strony, wyznaczając zasadniczo moment, od którego przystąpić do sprawy może pełnomocnik. Należy przy tym uwzględnić odmienny charakter postępowania administracyjnego oraz postępowania egzekucyjnego, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stąd też zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosowanie przepisów k.p.a ma miejsce jedynie odpowiednio oraz tylko wtedy, gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Z kolei z przepisów art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 40 § 2 k.p.a w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyprowadzić można wniosek co do reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zgodnie z art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wskazać przy tym należy, że upomnienie, doręczane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jest instytucją "zagrożenia indywidualnego", gdyż wzywa zobowiązanego do dokonania czynności, które nie mogłyby zostać wykonane przez pełnomocnika. Celem upomnienia jest bowiem skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku i bez prowadzenia egzekucji, jeśli uda się już przez samo zagrożenie nią doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku (R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. 2. wydanie, Wyd. C.H. BECK, Warszawa 2004, s. 64). Z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, iż Dyrektor Izby Celnej, będący w niniejszej sprawie jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, zastosował się ściśle do dyspozycji zawartych w art. 15 § 1 i art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, doręczając upomnienie oraz odpis tytuł wykonawczy zobowiązanemu wprost. Doręczenia odpisu tytułu wykonawczego dokonano w dniu[...] ., a więc z tą datą nastąpiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Od tego momentu udział pełnomocnika - w toku postępowania egzekucyjnego w obu instancjach - był respektowany w całej pełni. Powyższe oznacza, iż skarżący był informowany o wszelkich czynnościach podejmowanych zarówno przed, jak i po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie - miał zapewniony udział w każdym stadium postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, iż bezzasadny jest zarzut skargi, polegający na naruszeniu przez organy obu instancji art. 10 § 1, art. 32, art. 40 § 1 i § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18, art. 15 § 1, art. 26 § 5 i art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu przedegzekucyjnym i egzekucyjnym, z uwagi na nieuznanie prawidłowo umocowanego pełnomocnika za podmiot działający na rzecz strony w tym postępowaniu i odmowę kierowania związanych z nim pism do tego pełnomocnika. Odnosząc się natomiast do wskazywanej przez skarżącego okoliczności, polegającej na odmiennej wykładni przepisów prawa przez Dyrektora Izby Celnej, Sąd stwierdza, iż nie jest władny do zajmowania stanowiska w tej kwestii. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i z tej przyczyny, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarga podlega oddaleniu.