VI SA/Wa 502/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi S. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "H." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za brak opłaty drogowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie nałożenia kary pieniężnej 3 000 (trzech) tysięcy złotych; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Dnia [...] lipca 2004r. /sobota/ o godzinie 8:12 Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] na drodze krajowej nr [...] poddał kontroli drogowej pojazd nr rej. [...] marki [...] będący własnością S. W. prowadzącego "H.". W protokole kontroli stwierdzono przewóz rzeczy bez wskazania skąd i dokąd są przewożone. Stwierdzono brak prawidłowego urządzenia rejestrującego czas pracy kierowców, brak w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz poruszanie się pojazdu po drogach w czasie obowiązujących zakazów ruchu. Protokół został podpisany przez kierowcę J. W. bez zastrzeżeń. W toku postępowania S. W. /dalej zwany skarżącym/ nadesłał wyjaśnienie, że samochód jest wykorzystywany do celów własnych i dlatego nie posiada wymaganego tachometru i nie została uiszczona opłata drogowa. Samochód wykorzystywany był tylko w gospodarstwie rolnym, zaś tego dnia syn skarżącego, z uwagi na sprzyjającą pogodę, przewoził nim siano. Decyzją z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] 1/ powołując się na art. 92 ust. 1 p. 2 i 6 oraz 92 ust. 4 oraz lp. 1.11.7. ust. 2 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 125 z 2001r. poz. 1371 z późn. zmianami/ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2000 zł za posiadanie w pojeździe niezgodnego z przepisami przyrządu kontrolnego; 2/ powołując się na art. 92 ust. 1 i 4 cytowanej wyżej ustawy oraz l.p. 1.4.1. załącznika do tej ustawy nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty; 3/ powołując się na art. 92 ust. 1 p. 5 i 92 ust. 4 ustawy oraz lp. 1.12.2. wskazanego wyżej załącznika do tej ustawy - karę pieniężną w wysokości 500zł za wykonywanie transportu drogowego w okresie obowiązywania ograniczeń w ruchu. Od tej decyzji odwołał się skarżący. Wskazał, że kartę opłaty drogowej posiadał, ale syn zapomniał jej wziąć, gdyż samochód był wykorzystywany do celów rolniczych, a wówczas opłata nie jest wymagana. Do pisma tego S. W. dołączył wypełnioną prawidłowo dobową kartę opłaty drogowej ważną w czasie objętym kontrolą i zakupioną przed datą kontroli. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r. wyłączył do odrębnego postępowania sprawę nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2000 zł na brak właściwego tachografu, a następnie [...] grudnia 2004r. wydał dwie decyzje: decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie nałożonej kary pieniężnej 2000zł oraz decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3.500zł. Jako podstawę prawną decyzji [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał art. 138 § 1 p.2 k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 p. 2 i 6 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.4.1. i 1.12.2 załącznika do tej ustawy i § 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 18 sierpnia 2003r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych pojazdów na drogach /Dz.U. nr 161 z 2003r. poz.1565/. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne na terenie Rzeczypospolitej obowiązani są do uiszczania opłaty drogowej w formie właściwie wypełnionej i znajdującej się w pojeździe karty opłaty drogowej. W sprawie jest bezsporne, że karty w pojeździe nie było, zaś późniejsze przedstawienie karty opłaty może być skutecznie jedynie w wypadku karty długoterminowej, wykupionej przed datą kontroli. W sprawie niniejszej do odwołania została dołączona karta dobowa, zatem słusznie organ uznał, że uiszczenie opłaty nie zostało udowodnione w sposób właściwy i zasadnie nałożył karę pieniężną. Wskazał również, że zgodnie z Rozporządzeniem z dnia z 18 sierpnia 2003r. w sobotę [...] lipca 2004r. od godziny 7:00 do 14:00 obowiązywał zakaz ruchu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, skarżący zakaz ten naruszył, zatem zasadnie nałożono na niego karę w wysokości 500zł. Tę decyzję skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty drogowej. Podnosił, że opłatę uiścił czego dowodem jest dołączona do odwołania karta opłaty drogowej. Wskazał też, że pojazd był wykorzystywany do celów prowadzonego gospodarstwa rolnego, na dowód czego dołączył adresowaną do swojej żony B. W. decyzję Wójta Gminy [...] o wymiarze podatku rolnego na 2004r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i wskazał, że okazana po dacie kontroli dobowa karta opłaty drogowej nie jest dowodem uiszczenia opłaty drogowej. Podniósł również, że skarżący nie kwestionował, że ma status przedsiębiorcy i wykonywał transport drogowy, zaś mając licencję na wykonywanie transportu występuje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca, a nie jako rolnik. Status przedsiębiorcy transportowego nakłada na skarżącego obowiązki wynikające z ustawy o transporcie drogowym co do opłat drogowych. Art. 42 ust. 1 ustawy nie zawiera zwolnienia z opłaty drogowej dla przedsiębiorców będących rolnikami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r., poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując w ten sposób zaskarżone decyzje Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc uzasadniona. W sprawie niniejszej z protokołu kontroli nie wynika niestety, mimo istnienia stosownych rubryk w kwestionariuszu protokołu co, na czyje zlecenie, skąd i dokąd było przewożone w dacie kontroli. Skarżący niezwłocznie po dacie kontroli nadesłał wyjaśnienie, z którego wynika, że z uwagi na sprzyjającą pogodę jego syn J. W. wiózł siano i używał samochodu dla celów własnych - gospodarstwa rolnego. Z pisma nie wynika jasno czy chodziło o prowadzone przez samego skarżącego gospodarstwo rolne. Motyw przewozu siana i używania samochodu do celów gospodarstwa rolnego występuje także w odwołaniu i skardze. Kwestii tej organ nie poświęcił jednak żadnej uwagi koncentrując się jedynie na fakcie, że skarżący był przedsiębiorcą i miał licencję na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. W ocenie Sądu organ powinien ustalić czy w dacie kontroli był wykonywany przez przedsiębiorcę transport drogowy. Okoliczność charakteru wykonywanego przewozu jest istotna w sprawie i powinna zostać szczegółowo wyjaśniona, a jej niewyjaśnienie stanowi naruszenie zasady praworządności z art. 7 k.p.a. i naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego z art. 77 § 1 k.p.a.. Ustawa o transporcie drogowym w art. 4 p. 1 zawiera definicję ustawową krajowego transportu drogowego, z której wynika, że jest to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy. W art. 4 p. 5 ustawa wprowadza też pojęcie niezarobkowego krajowego przewozu rzeczy - jako przewozu na potrzeby własne. Z art. 3 ust. 2 p. 3 ustawy wynika ponadto, że do przewozów wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Z art. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej /Dz.U. nr 173 z 2004r. poz.1807/ wynika, że działalność wytwórcza w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy. Z art. 4 tej ustawy definiującego przedsiębiorcę jako osobę wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą wynika, że rolnik nie jest przedsiębiorcą. Art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nakłada na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy i przewozy na potrzeby własne obowiązek uiszczania opłat drogowych. Rolnicy, jak wskazano wyżej przedsiębiorcami nie są, zatem nie uiszczają opłat drogowych przewidzianych art. 42. Pozostaje do rozważenia sytuacja "dwuzawodowców", tj. rolników prowadzących oprócz gospodarstw rolnych przedsiębiorstwa transportowe. Brak przepisu pozwalającego wnioskować, że również wtedy, gdy działają jako rolnicy i dokonują przewozu na potrzeby swojego gospodarstwa rolnego, wykonują transport drogowy w rozumieniu ustawy, tj. działalność gospodarczą w zakresie przewozu rzeczy. Jeśli zaś dokonywany przewóz nie jest transportem drogowym ani przewozem na potrzeby własne w rozumieniu ustawy, tj. przewozem wykonywanym pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej /którą nie jest rolnictwo/ to nie podlega opłacie drogowej. Jak wynika z powyższego dla ustalenia istnienia obowiązku uiszczenia opłaty drogowej konieczne jest ustalenie czy kontrolowany przewóz był wykonywanym przez przedsiębiorcę transportem drogowym. W sprawie niniejszej ta okoliczność ani w protokole kontroli ani później mimo, że podnoszona przez skarżącego, nie została wbrew wymogom k.p.a. w żaden sposób ustalona przez organ. Taka wada postępowania dowodowego stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego względu decyzja została uchylona. Prawidłowe natomiast są wywody organu na temat braku waloru dowodowego dobowej karty opłaty drogowej okazanej po dacie kontroli. W sprawie niniejszej nie zostało jednak ustalone czy wykonywany przewóz w ogóle podlegał opłacie drogowej, zatem udowodnienie jej uiszczenia jest okolicznością wtórną. Ze wskazanych wyżej względów stosownie do art. 145 § 1 p. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r., poz.1270/ Sąd orzekł jak w sentencji i uchylił decyzję II instancji w zaskarżonej części tj. w części dotyczącej utrzymania w mocy kary za brak opłaty drogowej, co powoduje iż kwestia prawidłowości nałożenia kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty drogowej będzie ponownie przedmiotem badania przez organ II instancji. O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.