II SAB/Wa 133/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Monika Niewińska, po rozpoznaniu w dniu 10 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. B. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. w przedmiocie wniosku z dnia 30 sierpnia 2004 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia dyscyplinarnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę Wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2004 r. W. B. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2000 r. w przedmiocie wydalenia ze służby. Komendant Wojewódzki Policji w R. pismem z dnia [...] września 2004 r., L.dz. [...] poinformował wnioskodawcę, iż w kwestii odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasady i tryb tej odpowiedzialności regulują kompleksowo przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji i wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów (Dz. U. z 2003 r., Nr 198, poz. 1932). Przewidują one możliwość weryfikacji prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych jedynie w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 135r i 135s ustawy o Policji. Z tych względów, wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia dyscyplinarnego wydanego przez Komendanta Powiatowego Policji w P., jako bezprzedmiotowy, pozostaje bez rozpoznania. Na powyższe pismo W. B. wniósł "zażalenie" do Komendanta Głównego Policji i domagał się wydania w przedmiocie wniosku stosownej decyzji. Komendant Główny Policji, w odpowiedzi z dnia [...] października 2004 r., L.dz. [...], stwierdził brak podstaw do pozytywnego rozpatrzenia zażalenia. Podkreślił, że Komendant Wojewódzki Policji szczegółowo wyjaśnił stronie obowiązujący stan prawny i wskazał tryb właściwy do weryfikacji prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. B. zarzucił Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w R. bezczynność w przedmiocie wydania decyzji. Sąd ten postanowieniem z dnia 4 marca 2004 r. w sprawie sygn. akt II SAB/Wa 7/05 odrzucił skargę, z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. W dniu 25 maja 2005 r. W. B. wniósł kolejną skargę na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji. w R. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i zarzucił organowi uchylanie się od wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zainteresowany został prawidłowo poinformowany o braku podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku i trybie właściwym do weryfikacji prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu, tj. takich, które mogą zakończyć się decyzją administracyjną, postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącym postępowanie lub je rozstrzygającym, co do istoty, postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie albo innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W zakresie aktów lub czynności, o których mowa w powołanym przepisie, mieszczą się takie czynności, które przez ich dokonanie stwarzają podstawę materialnoprawną dla obowiązków czy uprawnień wynikających bezpośrednio z innych przepisów prawa, a tym samym zmieniają sytuację materialnoprawną strony. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt OSK 247/04, musi istnieć związek miedzy przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku. Sąd ten odwołał się do uzasadnienia uchwały składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 1997 r. sygn. akt OPK 1/97 (ONSA 1997, z. 4, poz. 149), w której zwrócono uwagę, że ustawodawca coraz częściej odchodzi od kształtowania stosunków administracyjnoprawnych, zachodzących między państwem (jego organami) a obywatelami i innymi podmiotami administrowanymi, w drodze decyzji administracyjnej, na rzecz uprawnień i obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. W takich przypadkach do konkretyzacji stosunku administracyjnego nie jest wymagane rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, natomiast mogą pojawić się akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikającego z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Właśnie to, że istnienie lub nieistnienie uprawnienia lub obowiązku wynika z przepisów prawa, wyraźnie wskazuje jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, we wskazanym wyżej postanowieniu, że chodzi o uprawienia lub obowiązki określonej osoby (podmiotu administrowanego), których źródłem jest obowiązujący powszechnie przepis prawa. Takie rozumienie przepisu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA odnosi się, jak wskazano w postanowieniu, także do przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1-3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 wymienionej ustawy, a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi. Uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kwestię odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów regulują przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. Nr 192, poz. 1873)., w której ustawodawca unormował odpowiedzialność dyscyplinarną policjantów. Powyższe przepisy stanowią lex specialis w stosunku do unormowań Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa o Policji przewiduje możliwość weryfikacji prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych jedynie przez wznowienie postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 135r i 135s i w tym trybie sprawa skarżącego była przez organ rozpatrywana. Komendant Wojewódzki Policji w R., postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego, zaś Komendant Główny Policji, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy. Powołana ustawa o Policji nie przewiduje natomiast możliwości wzruszenia orzeczenia dyscyplinarnego przez stwierdzenie jego nieważności, nie pozwala bowiem na stosowanie w tym przedmiocie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro zatem nie jest dopuszczalne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dyscyplinarnego, to zasadnie organ uznał wniosek skarżącego z dnia 30 sierpnia 2004 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w P. za pozbawiony podstaw i pozostawił bez rozpoznania i o powyższym poinformował skarżącego. W sprawie nie można przyjąć, że uprawnienie skarżącego w zakresie domagania się rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wynika z przepisów prawa, ponieważ żaden przepis ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, regulujących odpowiedzialność dyscyplinarną policjantów, nie statuuje takiego uprawnienia. W związku z tym, skarga na bezczynność organu jest niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w postanowieniu.