III SA/Łd 56/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w (odzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędziowie: (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...], nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Łd 56/05 U Z A S A D N I E N I E W dniu [...] A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na formularzu SAD nr [...] towary o nazwie: odżywki dla sportowców, mieszaniny witamin dla sportowców, kwasy karboksylowe z dodatkową grupą funkcyjną, bidony z tworzywa sztucznego i dozowniki z tworzywa sztucznego. Decyzją nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. uznał zgłoszenie celne z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru, klasyfikacji taryfowej towarów oraz stawki celnej i określił kwotę długu celnego w wysokości 5345,20 zł. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził niedopuszczalność tego odwołania. W dniu 14 maja 2003r. spółka A złożyła wniosek o uchylenie w całości, w trybie określonym w art.2651 § 1 kodeksu celnego, decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w przepisie art.2651 § 1 kodeksu celnego. Jest zgoda strony na uchylenie decyzji, brak jest przepisu szczególnego sprzeciwiającego się uchyleniu decyzji zaś za uchyleniem decyzji przemawia interes publiczny i ważny interes strony. Decyzją nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu podniesiono, iż nie zostały spełnione przesłanki do uchylenia w całości decyzji z dnia [...]. Zmiana tylko pewnych elementów decyzji byłaby niezgodna z wnioskiem strony. Nie jest zatem spełniona przesłanka, że decyzja na mocy której strona nabyła prawo może być zmieniona tylko za jej zgodą . Przed wydaniem decyzji z dnia [...] przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające i dokonano prawidłowej taryfikacji towarów. Również odsetki wyrównawcze zostały naliczone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Mając to na uwadze organ celny orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od wymienionej decyzji złożyła spółka A podnosząc, iż zastosowano nieprawidłowy kod PCN na zgłoszone towary, co oznacza, że naruszone zostały przepisy prawa materialnego, nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy czym naruszono art.122, 187 i 197 Ordynacji podatkowej oraz naruszono art.2651 § 1 kodeksu celnego. W ocenie odwołującego spełnione zostały wszystkie przesłanki uchylenia decyzji z [...] określone w art.2651 § 1 kodeksu celnego, a przepis ten nie wprowadza warunku, że uchylenie lub zmiana decyzji muszą dotyczyć całości decyzji. Organ celny nie powołał biegłego do zbadania prawidłowości klasyfikacji taryfowej, o co strona wnioskowała. Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu celnego I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.2651 § 1 kodeksu celnego decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Strona we wniosku z 14 maja 2003r. nie kwestionowała prawidłowości zastosowanych kodów PCN tylko wskazała na rozbieżności w klasyfikacji dokonywanej przez organy celne. Tym samym nie kwestionowała prawidłowości zastosowanej klasyfikacji towarów. W ocenie organu celnego rozbieżności w klasyfikacji towarów oraz wymierzenie odsetek wyrównawczych nie są wystarczającymi powodami przemawiającymi za uchyleniem decyzji z [...]. Klasyfikacja taryfowa nie była przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji gdyż strona jej nie kwestionowała w swoim wniosku. Nadto przeciwko uchyleniu decyzji przemawia fakt, iż upłynął trzyletni termin określony w art. 65 § 1 kodeksu celnego. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo odmówił uchylenia decyzji z [...]. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła spółka A. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż termin określony w art.65 § 5 kodeksu celnego nie odnosi się do sytuacji o której mowa w art.2651 § 1 kodeksu celnego. Skarżący w swoim wniosku o uchylenie decyzji z [...] nie zgadzał się w całości z taryfikacją zastosowaną przez organ celny. Nieprawidłowo także zostały wymierzone odsetki wyrównawcze. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga spółki A jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy celne naruszył przepisy postępowania a mianowicie art.122, art.124 i art.191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa/Dz.U. nr 137 poz.926 z późn. zm./ w związku z art.262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. kodeks celny/Dz.U. nr 75 z 2001r. poz.802 z późn. zm./ oraz art.2651 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. kodeks celnego/Dz.U. nr 75 z 2001r. poz.802 z późn. zm./ i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art.2651 § 1 kodeksu celnego, zgodnie z którym decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Wymieniony przepis został wprowadzony ustawą z dnia 10 kwietnia 1999r.(Dz.U. nr 40 poz.402). Stanowi on szczególną podstawę do weryfikacji ostatecznych decyzji organów celnych i jest zbliżony do art.155 kpa. Przy dokonywaniu wykładni tego przepisu można w znacznej mierze wykorzystać poglądy ukształtowane w orzecznictwie i doktrynie na gruncie kpa dotyczące m.in. pojęcia praw nabytych, wymagań stawianych zgodzie stron na wzruszenie decyzji oraz spełnienia wymagań zgodności z interesem publicznym i ważnym interesem strony. Zastosowanie przepisu art.2651 § 1 kc uzależnione jest od spełnienia następujących przesłanek: 1. dotyczy on wyłącznie decyzji ostatecznych na mocy których strona nabyła prawo 2. strona, która nabyła prawo sama złożyła wniosek o zmianę lub o uchylenie decyzji albo w postępowaniu wszczętym z urzędu bądź na wniosek innej strony złożyła oświadczenie o wyrażeniu zgody na zmianę lub uchylenie decyzji 3. wzruszenie decyzji nie może być sprzeczne z przepisami szczególnymi 4. za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony Organy celne błędnie uznały, iż uchyleniu decyzji z dnia [...] sprzeciwia się przepis szczególny a mianowicie art.65 § 5 kodeksu celnego. Zgodnie z treścią art.65 § 4 i 5 kodeksu celnego decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe lub nieprawidłowe nie może zostać wydana jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia. Z wymienionego przepisu nie wynika zakaz uchylania bądź zmiany decyzji dotyczącej zgłoszenia celnego po upływie trzech lat od przyjęcia zgłoszenia. Przepis ten przewiduje jedynie trzyletni termin do wydania decyzji, o której mowa w art.65 § 4 kodeksu celnego ale nie ustanawia zakazu uchylenia takiej decyzji na podstawie art.2651 § 1 kodeksu celnego po upływie tego terminu. Aby można uznać, iż przepis szczególny sprzeciwia się uchyleniu decyzji na podstawie art.2651 § 1 kodeksu celnego musi to wynikać wyraźnie z zakazu ustanowionego przez taki przepis bądź też z istoty instytucji prawnej uregulowanej takim przepisem. W art.65 § 5 kodeksu celnego nie ma takiego zakazu zaś instytucja uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe lub nieprawidłowe nie sprzeciwia się uchyleniu decyzji w oparciu o przepis art. 2651 § 1 kodeksu celnego. W przypadku bowiem uchylenia takiej decyzji na podstawie wymienionego przepisu, skutki prawne wywołuje zgłoszenie celne będące przedmiotem uchylonej decyzji. Skoro organ celny uznaje, iż spełnione zostały przesłanki określone w art. 2651 § 1 kodeksu celnego i uchyla na podstawie tego przepisu swoją decyzję to tym samym godzi się na pozostawienie w obrocie prawnym zgłoszenia celnego dokonanego przez stronę. Akceptuje zatem to zgłoszenie uznając, iż jego wcześniejsza decyzja nie powinna dalej funkcjonować w obrocie prawnym. W ocenie sądu nie można zatem przyjąć, iż instytucja uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe lub nieprawidłowe sprzeciwia się uchyleniu decyzji na podstawie art.2651 § 1 kodeksu celnego po upływie trzyletniego terminu w rozumieniu art.65 § 5 kodeksu celnego. Żaden przepis kodeksu celnego nie wprowadza zakazu stosowania art.2651 § 1 do decyzji, o której mowa w art.65 § 4 po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Nie ulega wątpliwości, iż gdyby ustawodawca chciał wprowadzić ograniczenie czasowe dla zastosowania instytucji z art.2651 § 1 kodeksu celnego to wyraźnie by to sformułował w przepisie. Ograniczenie takie zostało ustanowione w przepisie art.2652 kodeksu celnego dla postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji oraz dotyczącego wznowienia postępowania. W przypadku instytucji, o której mowa w art.2651 § 1 kodeksu celnego nie ustanowiono takiego ograniczenia czasowego. Prowadzi to do wniosku, iż uchyleniu decyzji na podstawie art.2651 § 1 kodeksu celnego nie sprzeciwia się przepis art.65 § 5 kodeksu celnego . Organy celne błędnie również przyjęły, iż na podstawie art. 2651 § 1 kodeksu celnego można uchylić decyzję jedynie w całości, a nie w części. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podniesiono, iż wniosek spółki nie może być uwzględniony, bo wnosiła ona o uchylenie decyzji z [...] w całości, zaś zmiana tylko pewnych elementów tej decyzji byłaby niezgodna z tym wnioskiem. Analiza tego sformułowania wskazuje, iż skoro strona wnosiła o uchylenie decyzji w całości na podstawie art.2651 § 1 kodeksu celnego to można albo uwzględnić wniosek w całości albo odmówić uchylenia decyzji. W ocenie organu celnego nie jest natomiast możliwe tylko częściowe uwzględnienie wniosku poprzez uchylenie decyzji w części i odmowę uchylenia decyzji w pozostałym zakresie. Z poglądem takim nie można się zgodzić. Należy zaznaczyć, iż w przypadku gdy strona wnosi o uchylenie decyzji w całości to oznacza, że kwestionuje każdy element decyzji. W rozpoznawanej sprawie decyzja z [...] dotyczy klasyfikacji 14 produktów. Może się zdarzyć, iż okoliczności, o których mowa w art.2651 § 1 kodeksu celnego , wystąpią tylko przykładowo w stosunku do klasyfikacji 5 preparatów. W takiej sytuacji nie ma żadnych przeszkód do uchylenia decyzji w części dotyczącej tych 5 produktów i odmowy uchylenia decyzji w pozostałym zakresie. Oznaczałoby to, iż wniosek strony zostałby uwzględniony częściowo. W ocenie sądu takie rozstrzygnięcie jest możliwe i dopuszczalne o ile nastąpi w granicach zgody strony. Pogląd, iż na podstawie art.154 i 155 k.p.a. dopuszczalne jest uchylenie decyzji ostatecznej zarówno w całości jak i w części został wyrażony w "Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz" B.Adamiak, J.Borkowski (Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2003r. str.685). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionym komentarzu. Organy celne nie rozważyły w sposób wyczerpujący wszystkich przesłanek określonych w art. 2651 § 1 kodeksu celnego. Jak wynika z treści tego przepisu jedną z przesłanek wzruszenia ostatecznej decyzji jest to aby przemawiał za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Strona skarżąca w swoim wniosku z dnia 14 maja 2003r. obszernie uzasadniła dlaczego, jej zdaniem, interes publiczny oraz jej ważny interes przemawiają za uchyleniem decyzji z [...]. Organy celne nie odniosły się do tej kwestii w sposób wyczerpujący. Powołano się jedynie na fakt, iż nie zostały spełnione przesłanki z art.2651 § 1. Stwierdzenie to ma charakter ogólnikowy i nie wyjaśnia dlaczego uznano, że za uchyleniem decyzji nie przemawia interes publiczny lub ważny interes strony. W uzasadnieniu decyzji organów celnych obu instancji brak jest rozważań w tym zakresie. Oznacza to, iż organy celne nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący przesłanek określonych w art.2651 § 1 kodeksu celnego. Niezasadny jest natomiast zarzut strony skarżącej, iż organy celne nie oceniły prawidłowości klasyfikacji spornych produktów. Z uzasadnień decyzji organów celnych obu instancji wynika, iż spółka w swoim wniosku z 14 maja 2003r. nie kwestionowała klasyfikacji towarów. Analiza wniosku strony skarżącej wskazuje natomiast, iż spółka nie zgadza się z klasyfikacją przyjętą w decyzji z [...] i wnosi o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia prawidłowej pozycji taryfowej (str.5 wniosku z 14 maja 2003r.). Prowadzi to do wniosku, iż strona skarżąca kwestionowała prawidłowość kodów przyjętych w decyzji z [...]. Kwestia ta nie ma jednak większego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Zaznaczyć należy, że w trybie art.2651 § 1 kodeksu celnego istnieje możliwość wzruszenia zarówno prawidłowych decyzji ostatecznych jak i decyzji wadliwych z wyjątkiem przypadków, w których wada decyzji stwarza podstawy do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Dla dokonywania zmiany decyzji w tym trybie nie ma znaczenia to, czy decyzja ta jest zgodna z prawem czy też została wydana z naruszeniem prawa. Badanie interesu publicznego i ważnego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości decyzji ostatecznej. W przeciwnym razie postępowanie w trybie art.2651 § 1 kodeksu celnego stawałoby się konkurencyjne dla "zwykłego" postępowania i byłoby w istocie niedopuszczalnym rozpoznawaniem sprawy w trzeciej instancji. Stanowiłoby to naruszenie zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art.127 Ordynacji podatkowej. Pogląd, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną gdyż jego celem jest sprawdzenie czy istnieją szczególne przesłanki, dyktowane interesem społecznym lub słusznym interesem strony, przemawiające za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pogląd taki wyraził NSA w wyroku z 23 marca 2001r. w sprawie IV 1515/96(Lex nr 53442), w wyroku z 24 października 2000r. w sprawie III S.A. 2469/99(Lex nr 48003), w wyroku z 2 czerwca 2000r. w sprawie III S.A. 1854/99(Lex nr 43956) i wyroku z 12 kwietnia 2000r. w sprawie III S.A. 1389/99(Lex nr 47229). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. W rozpoznawanej sprawie kwestia prawidłowości klasyfikacji towarów przyjęta w decyzji z [...] nie ma więc istotnego znaczenia gdyż postępowanie w trybie art.2651 § 1 kodeksu celnego nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w kolejnej instancji. Nie ma również żadnego znaczenia, podnoszona przez stronę skarżącą, kwestia zachowania pięcioletniego terminu, o którym mowa w art.256 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art.262 kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art.12 oraz przepisy działu IV ustawy Ordynacja podatkowa. Analiza wymienionego przepisu wskazuje, iż w postępowaniach w sprawach celnych w pierwszej kolejności stosuje się przepisy kodeksu celnego i aktów towarzyszących. Dopiero w sytuacji braku regulacji procesowej w prawie celnym mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej przy czym musi to być stosowanie "odpowiednie". W kodeksie celnym kwestia uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej została uregulowana w przepisie art.2651 . Skoro instytucja ta została uregulowana w kodeksie celnym, to do spraw celnych nie mają zastosowanie przepisy rozdziału 19 (art.253-256) Ordynacji podatkowej dotyczące uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych. W sytuacji gdyby ustawodawca chciał wprowadzić termin dla wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w sprawach celnych to wyraziłby to w przepisie. Ponieważ w kodeksie celnym instytucja uchylenia decyzji ostatecznej została uregulowana w całości i nie wprowadzono w niej żadnego ograniczenia czasowego, to nie można do niej stosować terminu, o którym mowa w art.256 Ordynacji podatkowej. Reasumując sąd uznał, iż organy celne naruszyły przepisy art.122,124,187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej oraz przepis art.2651 § 1 kodeksu celnego co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1a) i c.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...]. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z § 14 ust.2 pkt.1c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu/Dz.U. nr 163 poz.1349 z późn. zm./ sąd zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 455 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na sumę tę złożyło się: kwota 200 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego, kwota 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 15 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy celne winny ponownie dokonać wnikliwej analizy zebranego materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art.2651 § 1 kodeksu celnego, a następnie wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony z dnia 14 maja 2003r. Należy również odnieść się do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę skarżącą w postępowaniu administracyjnym oraz w skardze.